مقدمه
استفاده غیر مجاز از مرتبه
علمی دانشیاری علیرغم داشتن مرتبه علمی استادیاری
خ. م.:
در نشست
قضایی که در تاریخ 1397/02/06 در
استان فارس برگزار شد، موضوع بررسی
استفاده غیرمجاز از مرتبه علمی دانشیاری توسط فردی با مرتبه استادیاری قرار گرفت. پرسش اصلی این بود که آیا استفاده از عنوان دانشیاری توسط شخصی که تنها دارای مرتبه استادیاری است، بر اساس
قانون مجازات استفاده غیرمجاز از عناوین علمی مصوب 1388، قابل پیگرد قانونی است یا خیر. هیات عالی به این نتیجه رسید که ماده واحده این قانون شامل عناوینی نظیر دکتر و
مهندس … و افرادی که بهطور غیرمجاز از درجات علمی استفاده کنند،
مرتکب تخلف شدهاند. نظر
اکثریت نیز بر این بود که استفاده از هرگونه عنوان علمی نیازمند داشتن
مدرک معتبر است و در صورت عدم اخذ عنوان دانشیاری، استفاده از آن مشمول ماده واحده خواهد بود. در مقابل، نظر
اقلیت بر
تفکیک بین عناوین علمی و درجات علمی تاکید داشت و معتقد بود که استفاده از عنوان دانشیاری در این مورد
جرم محسوب نمیشود، اگرچه ممکن است تخلف انتظامی باشد. اقلیت
استدلال کرد که درجات علمی نیازی به اخذ مدرک رسمی ندارند و بنابراین عمل فرد مشمول عنوان کیفری ماده واحده نمیشود.
صورتجلسه نشست قضایی
تاریخ برگزاری: 1397/02/06
برگزار شده توسط: استان فارس/ شهر شیراز
موضوع
استفاده غیر مجاز از مرتبه علمی دانشیاری علیرغم داشتن مرتبه علمی استادیاری
پرسش
چنانچه شخصی که دارای مدرک
دکتری با مرتبه علمی استادیاری م. ب. در مکاتبات اداری و یا در
مجله و
روزنامه از مرتبه و درجه علمی دانشیاری برای خود استفاده کند بر اساس قانون
مجازات استفاده غیرمجاز از عناوین علمی مصوب 1388 میباشد؟
نظر هیات عالی
آنچه که در ماده واحده
قانون مجازات استفاده غیرمجاز از عناوین علمی جرم انگاری شده، عناوینی مانند دکتر و مهندس … که این امر با درجات و مراتب علمی متفاوت است. درنتیجه کسانی حائز شرایط استفاده از عناوین علمی هستند چنانچه به نحو غیرمجاز از درجات استفاده کنند مرتکب تخلف شدهاند؛ درنتیجه نظریه اقلیت در حد این استنتاج صحیح اعلام میشود.
نظر اکثریت
ب. ت. ب. سیاق نگارش ماده واحده قانون مجازات استفاده غیرمجاز از عناوین علمی، استفاده از هرگونه عناوین علمی مانند (دکتر) (مهندس) و مانند اینها مستلزم داشتن مدرک معتبر از مراکز علمی دانشگاهی داخلی و یا خارجی مورد تائید رسمی وزارتخانههای علوم و
تحقیقات و
فناوری و یا
بهداشت و
درمان و
آموزش پزشکی میباشد؛ بنابراین اگر مطابق
قوانین یا مقررات مرتبط عنوان دانشیاری اخذ نگردیده باشد استعمال این عنوان از سوی فرد، مشمول ماده واحده میگردد و این استدلال که ماده واحده قانون مجازات استفاده غیر مجاز از عناوین علمی شامل مقاطع تحصیلی نمیشود نیز صحیح نیست، زیرا مقاطع تحصیلی شامل
کاردانی و
کارشناسی و
کارشناسی ارشد و دکتری م. ب..
نظر اقلیت
به نظر میرسد میبایست بین عناوین علمی مثل دکتر و مهندس با درجات و مرتبه علمی مثل
دانشیار و
استادیار تفاوت قائل شد و آنچه از ماده واحده قانون مجازات استفاده غیرمجاز از عناوین علمی مستفاد میشود درواقع عناوین علمی است و نه درجات و مرتبه علمی؛ لذا در فرض سوال فرد مرتکب جرم نشده، چراکه عبارت منعکس در سوال عنوان علمی نبوده و تنها درجهای از عناوین علمی میباشد، البته عمل وی میتواند مشمول تخلف انتظامی محسوب گردد. همچنین در جهت تقویت این نظر میتوان گفت از عبارت صدر ماده واحده که به نوعی شیوه اخذ مدرک را بیان میکند استنباط میشود که درجات علمی نیاز به اخذ مدرک به این شیوه ندارد و بهصورت داخلی توسط موسسات و دانشگاهها و در راستای دستورالعمل وزارت علوم یا بهداشت و درمان تصویب و اعطاء میگردد، لذا عمل فرد مورد سوال مشمول عنوان کیفری منعکس در ماده واحده نمیشود.