مقدمه
اعتبار امر مختومه
خ. م.:
در نشست
قضایی که در تاریخ 21 دی 1396 در
استان اردبیل برگزار شد، موضوع اعتبار
امر مختومه مورد بررسی قرار گرفت. در این نشست، دو پرسش اصلی مطرح شد: نخست، آیا شکایت جدید یکی از
وراث متوفی در خصوص
بی‌احتیاطی رانندگی، ب. ت. ب.
قرار منع تعقیب قطعی قبلی، مشمول اعتبار امر
مختومه است؟ دوم، آیا شکایت مجدد
شاکی علیه متهم به
کلاهبرداری، تحت عنوان
خیانت در امانت، مشمول اعتبار امر مختومه می‌باشد؟ نظر هیات عالی بر این بود که بر اساس بند چ ماده 13
قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392، طرح شکایت مجدد نسبت به
رفتار مجرمانه‌ای که قبلاً منجر به منع
تعقیب شده، مانع از
تعقیب کیفری است.
اکثریت اعضای هیات نیز بر این نکته تاکید کردند که قاضی کیفری نمی‌تواند تنها به عناوین مجرمانه توجه کند و باید به رفتار ارتکابی متهم
رسیدگی کند. در مقابل، نظر
اقلیت به
تفکیک جرایم با جنبه خصوصی و قابل گذشت اشاره کرد و معتقد بود که در این موارد اعتبار امر مختومه صدق نمی‌کند. همچنین، نظر ابرازی بر لزوم بررسی پرونده اول و
تحقیق در خصوص ارکان
اتهام تاکید داشت و اعلام کرد که در صورت عدم
احراز جرم، اعتبار امر مختومه برقرار خواهد بود.
صورتجلسه نشست قضایی
تاریخ برگزاری: 1396/10/21
برگزار شده توسط: استان اردبیل/ شهر پارس آباد
پرسش
1- شخص الف بعنوان احدی از وراث به شکایتی علیه ب دایر بر بی احتیاطی در امر رانندگی منتهی به قتل غیرعمدی مطرح می‌نماید که پس از اعلام نظر هیات سه نفره
کارشناسی مبنی بر تقصیر صددرصدی متوفی در وقوع حادثه، پرونده منتهی به قرار منع تعقیب قطعی می‌گردد. سپس شخص ج وارث دیگر متوفی ضمن طرح شکایت مجدد تقاضای ارجاع امر به هیات 5 نفره کارشناسی را می‌نماید. آیا موضوع مشمول امر مختومه م. ب. ؟
2 - شخص الف شکایتی علیه ج دایر بر کلاهبرداری مطرح که منتهی به قرار منع تعقیب قطعی می‌گردد. شخص الف مجددا شکایتی راجع به همان موضوع با عنوان خیانت در امانت مطرح می‌نماید. آیا موضوع مشمول اعتبار امر مختومه است ؟
نظر هیئت عالی
رسیدگی نسبت به رفتار مجرمانه صورت می‌پذیرد و نه صرفاً عناوین مجرمانه اعلام شده از سوی شاکی راجع به آن رفتار؛ بنابراین، در فرض سوال ب. ت. ب. اینکه نسبت به رفتار اعلام شده قبلی توسط شاکی که تحت عنوان خیانت در امانت مطرح شده است و منتهی به صدور قرار قطعیت یافته منع پیگرد شده است، طرح شکایت مجدد توسط شاکی نسبت به همان رفتار مجرمانه با عنوان دیگر (سرقت) موجب به جریان افتادن مجدد تعقیب کیفری نبوده و از موانع تعقیب کیفری م. ب. و لذا
دادسرا باید با توضیح مطلب، نسبت به صدور
قرار موقوفی تعقیب به اعتبار
حاکمیت امر مختومه، به استناد بند چ ماده 13
قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392 اقدام نماید.
نظر اکثریت
آنچه مورد رسیدگی قرار می‌گیرد رفتار و عمل ارتکابی متهم است و قاضی کیفری محصور در عنوان مجرمانه نمی‌باشد و زمانی که به عمل وی رسیدگی شد فارغ از اینکه تحت چه عنوانی رسیدگی شده است یا شاکی پرونده چه کسی بوده است موضوع شامل اعتبار امر مختومه است و اصول
حقوق کیفری نیز
ایجاب می‌نماید متهم بیش از یک مرتبه تحت تعقیب قرار نگیرد.
نظر اقلیت
بایستی میان جرایم دارای جنبه خصوصی قایل به تفکیک شد و در جرایم قابل گذشت مشمول اعتبار امر مختومه نمی‌شود و در سوال اول بایستی مشمول اعتبار امر مختومه ندانست و در سوال دوم نیز چنانچه جرایم همگن باشد مشمول اعتبار امر مختومه است.
نظر ابرازی
بایستی پرونده اول مورد بررسی و مطالعه قرار گیرد و چنانچه در خصوص ارکان اتهام انتسابی دوم تحقیق شده است و در نهایت جرمی احراز نشده است در آن صورت مشمول اعتبار امر مختومه است در غیر اینصورت باید مجدداً رسیدگی کرد.
