نشست قضایی
امکان تقسیم ارث نسبت به وراث غیر مسلمان
خلاصه
پرسش این است که آیا فرزندان حاصل از ازدواج زن مسلمان با مرد مسیحی که پیرو آیین مسیحیت هستند، پس از فوت مادر مسلمان میتوانند از او ارث ببرند یا خیر. اختلاف میان دیدگاه فقهی مبنی بر عدم ارثبری کافر از مسلمان و نظر اکثریت بر ارثبری فرزندان است. نظر اکثریت بر این بود که فرزندان از مادر مسلمان ارث میبرند.
اصلِ حقوقی: فرزندان متولد از ابوین، در صورت عدم اقرار صریح به کفر یا بر اساس تبعیت، ممکن است مشمول احکام ارث از مورث مسلمان خود گردند.
کلیدواژهها: ارث، وراث غیرمسلمان، زن مسلمان، مرد مسیحی، قاعده نفی سبیل، ماترک
متنِ زیر هنوز بهوسیلهٔ کارشناس مرور و تأیید نشده است.
مقدمه
امکان تقسیم ارث نسبت به وراث غیر مسلمان
خ. م.:
در نشست قضایی که در تاریخ 20 اردیبهشت 1397 در استان سمنان برگزار شد، موضوع امکان تقسیم ارث برای وراث غیر مسلمان مورد بحث و بررسی قرار گرفت. سوال اصلی این بود که آیا فرزندان مشترک یک زن مسلمان و یک مرد مسیحی، که از پدر خود ارث بردهاند، میتوانند از ماترک مادر مسلمان خود نیز ارث ببرند یا خیر. هیات عالی به این نتیجه رسید که ازدواج زن مسلمان با مرد غیر مسلمان باطل است و بنابراین فرزندان ناشی از این ازدواج که به دین مسیحیت اعتراف دارند، از مادر مسلمان ارث نمیبرند. اما نظر اکثریت بر این اساس بود که فرزندان به والدین اعلی ملحق میشوند و در صورت عدم اقرار صریح به مسیحیت، آنها را مسلمان محسوب میکند. از این رو، اکثریت به این نتیجه رسیدند که فرزندان از مادر مسلمان ارث میبرند. در مقابل، نظر اقلیت با استناد به تحریر وسیله امام و قاعده نفی سبیل، بر باطل بودن ازدواج و کافر بودن فرزندان تاکید کرده و اعلام کردند که کافر از مسلمان ارث نمیبرد. در نهایت، این موضوع به دلیل پیچیدگیهای فقهی و حقوقی نیازمند بررسیهای بیشتر است.
صورتجلسه نشست قضایی
تاریخ برگزاری: 1397/02/20
برگزار شده توسط: استان سمنان/ شهر شاهرودموضوع
امکان تقسیم ارث نسبت به وراث غیر مسلمانپرسش
زن مسلمان با مرد مسیحی ازدواج می کند و این ازدواجِ به ثبت رسیده دارای فرزندان مشترک هست که همگی به ثبت رسیده است؛ مرد فوت می کند و فرزندان طبق آیین و قواعد مسیحیت از ماترک پدر خود ارث برده و ماترک بین آنها تقسیم میشود؛ حال مادر آنها که زن مسلمان است فوت می کند و فرزندان جهت تقسیم ماترک مادر خود به مراجع قضایی مراجعه می کنند؛ آیا تقسیم ارث بین آنها امکان پذیر است؟ به عبارت دیگر آیا ب. ت. ب. اینکه فرزندان غیر مسلمان و کافر ذمی میباشند از مادر مسلمان ارث می برند یا خیر؟
نظر هیئت عالی
ب. ت. ب. اینکه زن مسلمان نمی تواند به عقد ازدواج موقت یا دائم مرد غیر مسلم درآید و چنین عقدی باطل و فاقد اثر میباشد؛ بنابراین؛ اگر عالماً به عقد نکاح مرد غیر مسلمان درآید به لحاظ بطلان عقد، مرتکب عمل حرام و خلاف شرع شده و اگر جاهل به موضوع و حکم باشد، وطی به شبهه تلقی میگردد و قاعده نفی سبیل جاری است؛ در هر حال فرزندان ناشی از این ازدواج که اقرار به دین مسیحیت (غیر از اسلام) دارند، از مادر که مسلمان م. ب. ارث نمی برند.نظر اکثریت
هر چند بیشتر فرض این است که زن مسلمان نباید به نکاح مرد مسیحی در می آمده است؛ غیر مسلمان از مسلمان ارث نمی برد؛ لیکن به لحاظ اینکه 1- چون در بحث کفر و اسلام، فرزندان به والدین اعلی ملحق می گردند و مسلمان، اعلی از کافر است؛ مگر اینکه فرزندان به صراحت اعلام کنند که مسیحی هستند و الا ن. ب. ا. در اشرف والدین به زن مسلمان مراجعه میشود؛ بنابراین؛ در این سوال فرزندان را مسلمان می دانیم و مشکلی برای ارث آنها از قبل مادر نمی گردد.
2- در تعریف کافر، در نظر مشورتی 278/93/7 مورخه 11/11/93 و ماده واحده قانون اجازه رعایت احوال شخصیه ایرانیان غیر شیعه در محاکم مصوب 1312 منظور از کافر، کفاری است که مذهب آنها به رسمیت شناخته نشده است و ن. ب. ا. مسیحیت از مذاهب شناخته شده است؛ لذا فرزندان مسیحی کافر تلقی نمی گردند
3- با واقعیت های موجود و پذیریش یک سری مذاهب از نظر قانون اساسی باید نظر مشورتی را پذیرفت و باید گفت که فرزندان از مادر مسلمان طبق احوال شخصیه زن مسلمان ارث می برند؛ همچنین می توان گفت باید به مسیری برسیم که تبعات کمتری داشته باشد؛ به تبعیت قهری استناد می کنیم که به لحاظ اینکه مسلمان بر کافر برتری دارد، لذا فرزندان قهراً به مادر منتسب میشوند ولو اینکه خود اصرار به این داشته باشند و اقرار به مذهب مسیحیت کنند، اقرار آنها بی اثر است و لذا آنها را مسلمان دانسته و از مادر ارث می برند.نظر اقلیت
چون طبق تحریر وسیله امام، زن مسلمان نمی تواند متعه مرد کافر شود و تصریح دارد که فرقی بین کافر هم نمیباشد، به طریق اولی زن مسلمان نمی تواند به ازدواج دائم مرد کافر درآید و مسیحیت یک نوع کفر است؛ بنابراین اصل ازدواج، غلط و باطل است و هیچ آثاری بر آن مترتب نمیباشد؛ قاعده نفی سبیل در اینجا نیز حاکم است؛ بنابراین، اگر زن عالم به این موضوع بوده که نمیدانسته که اگر با مرد مسیحی ازدواج کند، ازدواج وی باطل و یک رابطه نامشروع برقرار کرده است و اگر آگاه نبوده و جاهل به این موضوع و حکم بوده است در واقع وطی بالشبهه نموده و ب. ت. ب. اینکه فرزندان اقرار به دین مسیحیت دارند کافر میباشند و کافر از مسلمان ارث نمی برد و لفظ کافر در ماده 881 قانون مدنی اطلاق دارد.موادِ قانونیِ مستند در این صفحه 1
موارد مرتبط
برای این صفحه موردِ مرتبطی ثبت نشده.
