مقدمه
امکان وصول
هزینه دادرسی ازخواهان درمرحله
اجرای حکم
خ. م.:
در نشست
قضایی که در تاریخ 12 مهر 1399 در
استان کهگیلویه و بویراحمد برگزار شد، موضوع بررسی امکان وصول
هزینه دادرسی از خواهان در مرحله اجرای حکم مورد بحث قرار گرفت. پرسش اصلی این بود که آیا ب. ت. ب.
اعسار موقت خواهان از پرداخت هزینه دادرسی و معافیت خوانده به دلیل تحت پوشش بودن نهادهای حمایتی، امکان وصول هزینه دادرسی از خواهان در مرحله اجرای حکم وجود دارد یا خیر و آیا خواهان میتواند علیه خوانده دعوی برای
مطالبه هزینه دادرسی مطرح کند. نظر هیات عالی بر این بود که معافیت خوانده تاثیری در تکلیف خواهان به پرداخت هزینه دادرسی ندارد و خواهان باید این هزینه را پرداخت کند.
اکثریت نیز بر این نکته تاکید داشت که
وظیفه پرداخت هزینه دادرسی بر عهده خواهان است و معافیت خوانده در این زمینه تاثیری ندارد. در حالی که نظر
اقلیت بر این بود که ب. ت. ب. مسئولیت نهایی خوانده به عنوان محکومعلیه، خواهان در
صورت اعسار ابتدایی نیازی به پرداخت هزینه دادرسی ندارد و باید وجه وصول شده بابت هزینه دادرسی مسترد شود. در نهایت، نظر اکثریت بر عدم
تسری معافیت خوانده به خواهان تاکید و امکان طرح دعوی خواهان علیه خوانده برای وصول هزینه دادرسی را تایید کرد.
صورتجلسه نشست قضایی
تاریخ برگزاری: 1399/07/12
برگزار شده توسط: استان کهگیلویه و بویراحمد/ شهر سی سخت
موضوع
امکان وصول هزینه دادرسی ازخواهان درمرحله اجرای حکم
پرسش
خانم … به خواسته مطالبه
مهریه واعسار ازپرداخت هزینه دادرسی طرح نموده و دادگاه پس از
رسیدگی به
دعوی اعسار ازپرداخت هزینه دادرسی، حکم به اعسار موقت خواهان از پرداخت هزینه دادرسی صادر پس از رسیدگی نسبت به اصل دعوی و صدورحکم قطعی له خواهان، درزمان اجرای حکم
واحد اجرای احکام مدنی، بدواً نسبت به وصول هزینه دادرسی اقدام و سپس نسبت به اجرای دادنامه اقدام نموده است حال درفرضی که خوانده دعوی به یکی از جهات قانونی مانند اینکه تحت پوشش
کمیته امداد یا
بهزیستی بوده باشد الف: آیا امکان وصول هزینه دادرسی از خواهان در مرحله اجرای حکم وجود دارد یا خیر؟
ب: درفرض وصول هزینه دادرسی آیا خواهان میتواند ازباب سبب نسبت به طرح دعوی مطالبه هزینه دادرسی به طرفیت خوانده اقدام نماید یا خیر؟
نظر
هیئت عالی
در فرض سوال اولاً ب. ت. ب. تکالیف خ. ب. ش. مقرر در مواد 48، 51، 53 ق.آ.د.م معافیت خوانده تأثیری در تکلیف خواهان به پرداخت هزینه دادرسی ندارد، گرچه امتیاز قانونی معافیت از پرداخت هزینه دادرسی برای افراد تحت پوشش کمیته امداد امام خمینی ره یا اداره بهزیستی در صورتی است که به عنوان خواهان مبادرت به اقامه دعوا نمایند. ثانیاً در فرضی که خوانده تحت پوشش مراکز مذکور به پرداخت
خسارات دادرسی محکوم شود، معافیت های قانونی قابل تسری به
محکومیت افراد تحت پوشش به عنوان خوانده دعوی و م. ع. نمیباشد.
نظر اکثریت
با عنایت به اینکه طرح دعوی ازناحیه خواهان صورت میگیرد و اولاً و بالذات وظیفه خواهان م. ب. که نسبت به پرداخت هزینه دادرسی اقدام نماید و بدون پرداخت هزینه دادرسی (صرف نظر ازطرح دعوی اعسار) امکان رسیدگی و به جریان افتادن دعوی وجود ندارد لذا در فرض مطرح شده که خوانده معاف از پرداخت هزینه دادرسی م. ب. خللی به وظیفه خواهان در پرداخت هزینه دادرسی وارد نمی کند و لذا برای اجرای رای می بایست ابتدا هزینه دادرسی ازسوی خواهان اخذ گردد و درفرضی هزینه دادرسی اخذ گردد مانعی برای طرح دعوی خ. ب. ط. خوانده جهت وصول هزینه دادرسی وجود ندارد و افرادی که به موجب قانون معاف از پرداخت هزینه دادرسی میباشند زمانی میتوانند از این امتیاز استفاده نمایند که بدواً درمقام خواهان اقدام به طرح دعوی نمایند و قرارگرفتن در مقام خوانده موجبی جهت استفاده از این امتیاز نمیباشد و درفرضی که اصولاً بحث اعسار مطرح نمیباشد آیا می توان به استناد معافیت خوانده، خواهان را معاف از پرداخت هزینه دانست که قطعاً چنین امکانی وجود ندارد و چه بسا درزمان طرح دعوی و زمان پرداخت هزینه دادرسی توسط خواهان اصلاً مشخص نمیباشد که خوانده معاف ازپرداخت م. ب. یا خیز و لذا در فرضی که معافیت خوانده را به خواهان تسری دهیم باعث میگردد که در فرض عدم طرح دعوی اعسار مبلغ پرداخت شده توسط خواهان به واسطه معافیت خوانده به عنوان مسئول نهایی به وی مسترد شود که قطعا چنین امکانی نیز وجود ندارد.
نظر اقلیت
ن. ب. ا. ازباب
تسبیب مسئولیت نهایی پرداخت هزینه دادرسی درفرض محکومیت برعهده خوانده به عنوان م. ع. م. ب. لذا درفرضی که به موجب قانون وی معاف ازپرداخت هزینه دادرسی م. ب. باعث میگردد که درفرض اعسار ابتدایی خواهان به تبع معافیت خوانده، خواهان نیازی به پرداخت هزینه دادرسی برای اجرای حکم ندارد در فرض وصول هزینه دادرسی از اموال مکشوفه یا معرفی شده وجه وصول شده بابت هزینه دادرسی می بایست مسترد شود و لذا امکان طرح دعوی به طرفیت خوانده، بابت هزینه دادرسی وجود ندارد.