انتقال چک بدون ظهر نویسی و آثار حقوقی آن

در فرضی که آقای «الف» (به عنوان صادر کننده) یک طغری چک به نام و در وجه آقای «ب» صادر نماید، و آقای «ب» بدون ظهر نویسی چک را به آقای «ج» منتقل نماید، سپس آقای «ج» با مراجعه به بانک گواهی عدم پرداخت دریافت نماید، متعاقبا آقای «ج» علیه صادر کننده، و علیه انتقال دهنده، دادخواست مطالبه وجه چک را ارائه نماید، ب. ت. ب. اینکه طبق مواد 245 و 312 و 314 قانون تجارت انتقال سند تجاری با ظهر نویسی انجام می‌شود، وضعیت حقوقی مطالبه وجه چک علیه افراد مذکور به چه صورت خواهد بود؟ آیا ویژگی حاکم بر اسناد تجاری موضوع قانون تجارت؛ از جمله مسئولیت ظهر نویس و صادر کننده و غیره بر این رابطه حاکم م. ب. یا خیر؟ آیا دارنده ذی نفع در مطالبه تلقی می‌شود یا اینکه ایراد به سمت وی وجود دارد؟ نظر هیات عالی انتقال چک به شخص ثالث بدون ظهر نویسی یا بدون این که چک در وجه وی صادر شده باشد، چک را از حالت اسناد برواتی خارج نموده و از آنجایی که طبق مواد 245 و 312 قانون تجارت، انتقال سند تجاری با ظهر نویسی به عمل می‌آید لذا دارنده نمی‌تواند از امتیازات سند تجاری موضوع قانون تجارت بهره مند شود و انتقال دهنده نیز مسئولیت ظهرنویس را نخواهد داشت، بلکه دارنده طبق مقررات قانون مدنی و تلقی چک به عنوان سند عادی می‌تواند استحقاق خود را در مطالبه وجه آن به اثبات برساند. نظر اتفاقی در پاسخ به سوال باید دید مراد از ظهر نویسی چیست؟ آیا قواعد شکلی قانون تجارت جنبه آمرانه داشته که بدون آن ظهر نویسی محقق نمی شود؟ آثار حقوقی مربوط به اسناد تجاری بر چک موصوف بار نمی شود؟ یا اینکه ظهر چک نوشتن موضوعیت نداشته و مقصود نقل و انتقال چک است؟ در پاسخ باید گفت ن. ب. ا. قواعد و مقررات مندرج در قانون تجارت به منظور بهره مندی دارنده از آثار حقوقی اسناد تجاری وضع شده اند، عدم رعایت این قوانین و مقررات باعث سلب اوصاف تجاری از سند مذکور، و عدم بهره مندی دارنده از ویژگی‌های اسناد تجاری می‌شود، و طبق مواد 245 و 312 قانون تجارت انتقال سند تجاری با ظهر نویسی صورت می‌گیرد، و ماده ی 2 قانون صدور چک نیز دارنده را کسی می داند که چک در وجه او صادر شده، یا به نام او پشت نویسی شده، یا حامل چک در مورد چک های در وجه حامل، بنابراین در جایی که چک در وجه فردی صادر شده، و آن فرد بدون ظهر نویسی چک را منتقل نموده، چون انتقال براساس قانون تجارت و قانون صدور چک صورت نگرفته است، دارنده از امتیازات سند تجاری موضوع قانون تجارت بهره مند نمی شود، ذی‌نفع در مطالبه وجه چک نبوده، و انتقال دهنده نیز مسئولیت ظهرنویس را نخواهد داست، اما این مطالب باعث خروج چک به عنوان سند عادی از اعداد دلائل خواهان نخواهد بود، طبق قواعد عمومی قانون مدنی به موضوع رسیدگی خواهد شد.