نشست قضایی
بررسی ارتکاب جرم ربا با صدور چک یا سفته
خلاصه
پرسش این بود که آیا برای تحقق جرم ربا، مبلغ اضافی باید حتماً نقد باشد یا چک و سفته نیز کافی است. نظر اکثریت بر این است که اخذ چک یا سفته به عنوان وسیله تحصیل وجه، در صورتی که وصول شود، موجب تحقق رباست و در صورت عدم وصول، شروع به ربا محسوب می‌شود.
اصلِ حقوقی: دریافت چک یا سفته برای مبلغ مازاد بر اصل مال، در صورت وصول، جرم ربا و در صورت عدم وصول، شروع به ربا است.
مستند: ماده ۵۹۵ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات)
کلیدواژه‌ها: ربا، چک، سفته، شروع به جرم، وصول وجه
این متن با کمکِ هوش مصنوعی و گاه با کنترلِ کارشناس، به زبانِ ساده تهیه شده؛ برای پروندهٔ خودتان با وکیل مشورت کنید. گاه عبارت‌ها در هر پرونده معنای خاصِ خود را دارند و ممکن است خطا داشته باشد.
مقدمه
بررسی ارتکاب جرم ربا با صدور چک یا سفته
خ. م.:
در نشست قضایی که در تاریخ 20 آبان 1395 در استان یزد برگزار شد، موضوع بررسی ارتکاب جرم ربا از طریق صدور چک یا سفته مورد بحث قرار گرفت. پرسش اصلی این بود که آیا برای تحقق جرم ربا، مبلغ اضافی باید به صورت وجه نقد باشد یا اینکه دریافت سندی برای تحصیل وجه (مانند چک و سفته) نیز کافی است. هیات عالی به این نتیجه رسید که اگر دریافت سند با قصد ربا انجام شود، عمل صورت‌گرفته به عنوان شروع به ربا قابل تعقیب و مجازات خواهد بود. نظر اکثریت بیان کرد که برای تحقق ربا، دو شرط باید محقق شود: اولاً، مبلغ مندرج در چک یا سفته باید بیش از اصل مبلغ دریافتی باشد و ثانیاً، چک یا سفته باید وصول شود؛ زیرا بر اساس ماده 595 قانون تعزیرات سال 1375، جزای نقدی و بازگشت مبلغ اضافی نیازمند وصول وجه است و در صورت عدم وصول، جرم ربا تحقق نمی‌یابد. نظریات مشورتی شماره 7/4/88 و 7/2/46 نیز این نظر را تایید کردند. در مقابل، نظر اقلیت بر این باور بود که چک و سفته به عنوان وسیله پرداخت معتبر شناخته می‌شوند و در صورتی که مبلغ سند بیش از اصل مال باشد، موجب تحقق ربا خواهند شد.
صورتجلسه نشست قضایی
تاریخ برگزاری: 1395/08/20
برگزار شده توسط: استان یزد/ شهر میبدموضوع
بررسی ارتکاب جرم ربا با صدور چک یا سفتهپرسش
آیا برای تحقق جرم ربا، مبلغ زاید بر پرداختی الزاماً باید به صورت وجه نقد باشد یا اینکه دریافت سند تحصیل وجه توسط متهم مانند چک و سفته که وجوه آن بیش از مبلغ اولیه پرداختی باشد، موجب تحقق جرم می‌شود ؟
نظر هیئت عالی
چنانچه محرز شود دریافت سند تحصیل وجه به منظور ربا بوده عمل انجام شده به عنوان شروع به ربا قبل از وصول قابل تعقیب و از این جهت قابل مجازات م. ب. نتیجتاً نظر اکثریت موافق با موازین قانونی است.نظر اکثریت
اخذ وسیله تحصیل وجه مانند چک و سفته در صورتی موجب تحقق ربا می‌گردد که اولاً وجه مندرج در آن بیش از اصل وجه دریافتی توسط شاکی باشد، ثانیاً چک و یا سفته الزاماً باید وصول شود؛ چرا که ماده 595 قانون تعزیرات سال 1375 ملاک و مبنای جزای نقدی را معادل مال مورد ربا قرار داده است؛ همچنین رد اضافه به صاحب مال را پیش بینی کرده است؛ که جزای نقدی و رد اضافه مستلزم وصول وجه چک و یا سفته می‌باشد؛ چرا که احتمال دارد وجه چک به دلایلی نظیر ورشکستگی و یا فوت شاکی وصول نگردد و محکومیت متهم به جزای نقدی و رد اضافه بر خلاف عدالت کیفری م. ب.. لذا در صورت عدم وصول وجه چک یا سفته جرم ربا محقق نمی شود. نظریات مشورتی شماره 7/4/88 مورخ 88/05/21 و 7/2/46 مورخ 83/3/28 موید این نظر است. لیکن عمل انجام شده شروع به جرم ربا م. ب. و از این جهت قابل مجازات است.نظر اقلیت
چک و سفته عرفاً وسیله پرداخت محسوب می‌گردد و افراد در جامعه با صدور و انتقال چک و سفته معامله و اعمال حقوقی انجام می دهند و دارای اعتبار می‌باشد؛ لذا چنانچه مبلغ سند مازاد بر اصل مال باشد موجب تحقق ربا می‌گردد.موارد مرتبط
برای این صفحه موردِ مرتبطی ثبت نشده.