بررسی رفع مسئولیت کفیل یا وثیقه‌گذار در مواردی که نسبت به تحویل محکوم‌علیه اقدام شده

بررسی رفع مسئولیت کفیل یا وثیقه‌گذار در مواردی که نسبت به تحویل م. ع. اقدام شده خ. م.: در نشست قضایی که در تاریخ 1397/11/02 در استان اردبیل برگزار شد، موضوع بررسی رفع مسئولیت کفیل یا وثیقه‌گذار در مواردی که م. ع. ب. وی تحویل داده می‌شود، مورد بحث قرار گرفت. پرسش اصلی این بود که آیا ب. ت. ب. مواد 228 و 251 قانون آیین دادرسی کیفری، در مواردی که پرونده در اجرای احکام کیفری مطرح و مجازات حبس به همراه جزای نقدی است، می‌توان نسبت به رفع مسئولیت یا آزادی وثیقه اقدام کرد. هیات عالی نظر خود را اینگونه اعلام کرد که اصلاحات پیشنهادی در مواد 228 و 251 تایید می‌شود و عبارت «هر مرحله از دادرسی» شامل مرحله اجرای حکم نیز می‌گردد. اکثریت اعضا بر این باور بودند که مواد 228 و 251 دو مقوله جداگانه هستند و کفیل یا وثیقه‌گذار می‌تواند هر زمان با تحویل متهم، درخواست رفع مسئولیت یا آزادی سند خود را مطرح کند. در مقابل، اقلیت بر این اعتقاد بودند که ماده 228 تنها به مراحل تحقیق و دادرسی مربوط می‌شود و رفع مسئولیت وثیقه‌گذار تنها در زمان اجرای حکم و با شروع مجازات امکان‌پذیر است. این نظرات، اختلاف نظر در تفسیر ارتباط بین مواد قانونی مذکور و شرایط رفع مسئولیت را نشان می‌دهد. صورتجلسه نشست قضایی تاریخ برگزاری: 1397/11/02 برگزار شده توسط: استان اردبیل/ شهر مشگین شهر موضوع بررسی رفع مسئولیت کفیل یا وثیقه‌گذار در مواردی که نسبت به تحویل م. ع. اقدام شده پرسش ب. ت. ب. اینکه در ماده 228 از قانون آیین دادرسی کیفری قید گردیده کفیل یا وثیقه‌گذار در هر مرحله از تحقیقات و دادرسی با معرفی و تحویل متهم می‌تواند حسب مورد، رفع مسئولیت یا آزادی وثیقه خود را از مرجعی که پرونده در آن مطرح است درخواست کند و همچنین با در نظر گرفتن ماده 251 همان قانون که مقرر داشته هرگاه متهم یا م. ع. د. مواعد مقرر حاضر شود، یا پس از آن حاضر شده عذر موجه خود را اثبات کند با شروع به اجرای حبس و تبعید و یا اقامت اجباری و با اجرای کامل سایر مجازات... قرار تامین و نظارت قضایی لغو می‌شود. حال ب. ت. ب. این مراتب سوال پیش آمده این است که در مواردی که پرونده در اجرای احکام کیفری مطرح و مجازات مورد نظر حبس همراه با جزای نقدی م. ب. و کفیل یا وثیقه‌گذار نسبت به تحویل م. ع. اقدام نموده و خواستار رفع مسئولیت یا آزادی وثیقه است. حال در جمع دو ماده 228و 251از قانون آیین دادرسی کیفری می‌توان نسبت به رفع مسئولیت و یا آزادی وثیقه اقدام نمود؟ نظر هیئت عالی نظریه اکثریت قضات محترم دادگستری شهرستان مشگین‌شهر استان اردبیل با اصلاح ماده 228 در سطر اول به ماده 251 و نیز اصلاح ماده 251 در سطر دوم به ماده 228 مورد تایید است. ضمناً اضافه می‌نماید که منظور از عبارت «هر مرحله از دادرسی» در ماده 228 قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392 شامل مرحله اجرای حکم که داخل در مفهوم دادرسی به معنای اعم است نیز می‌شود. نظر اکثریت ماده 228 و251 آیین دادرسی کیفری دو مقوله جدا از هم هستند و ماده 251 در مقام این است که بیان کند چه زمانی تامین کیفری لغو می‌شود ولی در مقابل ماده 288 اشعار می‌دارد که مسئولیت وثیقه‌گذار یا کفیل چه موقع رفع می‌شود و این دو ماده ارتباطی به هم ندارند و کفیل و وثیقه‌گذار ب. ت. ب. ماده 228 قانون مارالذکر هر زمان می‌تواند حتی در محکومیت‌های مرکب با تحویل متهم رفع مسئولیت و یا آزادی سند خود را درخواست کند و محدودیتی از این لحاظ متصور نمی‌باشد. نظر اقلیت در ماده 228 از قانون آیین دادرسی کیفری که کلمه متهم قید گردیده، مربوط به مرحله تحقیق و دادرسی و قبل از اجرای حکم م. ب. و ب. ت. ب. ماده 251 قانون مارالذکر که قید گردیده متهم یا محکوم‌علیه، مربوط به مرحله اجرای حکم م. ب. که وثیقه‌گذار و یا کفیل زمانی می‌توانند ب. ت. ب. ماده اخیرالذکر از مسئولیت خود رفع اثر نمایند که در حبس و تبعید و یا اقامت اجباری با شروع به اجرای آن و در سایر مجازات از قبیل دیه و جزای نقدی با اجرای کامل آن از مسئولیت کفیل یا وثیقه‌گذار رفع اثر نمایند.