بررسی شمول دیه در فرض بریدن موی سر طفل مونث

چنانچه شخصی موی سر طفل مونث را بدون اذن طفل و والدین و به اجبار با قیچی کوتاه نماید و والدین در این خصوص شکایت کودک‌آزاری نمایند؛ آیا از بین بردن موی سر طفل بدین نحو مشمول ماده 577 قانون مجازات اسلامی کتاب دیات می‌شود؟ آیا مجازات تعزیری مرتکب مطابق بند ت ماده 9 قانون حمایت از اطفال و نوجوانان امکان‌پذیر است؟ نظر هیات عالی 1. در تبصره ماده 583 مصوبه اولیه مجلس شورای اسلامی آمده بود: « تراشیدن یا کوتاه کردن موی سر زن یا مرد یا ریش، هرگاه بدون رضایت یا ضرورت باشد، در صورت بروز عیب و نقص، موجب ارش است. در غیر این صورت مرتکب به حبس یا شلاق تعزیری درجه هفت محکوم می‌شود.» شورای نگهبان این مصوبه را خلاف موازین شرع اعلام و مقرر کرد: «باید طبق تحریرالوسیله حضرت امام (علیه الرحمه) در مسئله 1 کتاب در الدیات القول فی الجنایه علی الاطراف المقصد الاوّل فی الدیات الاعضاء الاوّل الشعر مسئله 1 اصلاح [ اقدام ] شود.» مسئله مذکور از تحریرالوسیله چنین است: «فی شعر راس... الانثی ففی شعر ها و دیتها کامله إن لم ینبت، ولو نبت ففیه مهر نسائها؛ من غیر فرق بین الصغیره و الکبیره.» بنابراین با استناد به ماده 577 قانون مجازات اسلامی و سوابق تقنینی و فقهی موضوع، تراشیدن موی سر طفل مونث با شرایط مذکور در سوال، مستوجب مهرالمثل است. ذکر این نکته ضروری است که اطلاق و عموم کلمه « کندن » و معنی مجازی آن (قطع کردن، بریدن) ؛ همین‌طور نقش هم پایگی کلمه « و یا » در ماده فوق‌الذکر موید این نظر م. ب.. علاوه بر این‌ها با لحاظ ماده 548 قانون مجازات اسلامی که مقدار ارش را کمتر از دیه مقرر کرده و تبصره ماده 577 قانون مذکور بیان نموده مهرالمثل، بیشتر از دیه کامل زن نخواهد بود و این همه، حکایت از این دارد که از دیدگاه قانون‌گذار ماهیت مهرالمثل داخل در ارش است در نتیجه، نظر اکثریت قضات محترم دادگستری شهرستان نوشهر استان مازندران تا حدودی که با این دیدگاه تطابق دارد، مورد تایید است. 2. اگرچه بند « ت » ماده 1 قانون حمایت از اطفال و نوجوانان مصوب 1399، « سوءرفتار» را به این شرح تعریف کرده است: « هرگونه فعل یا ترک فعل عمدی که سلامت جسمی، روانی، اخلاقی یا اجتماعی طفل و نوجوان را در معرض خطر و آسیب قرار دهد؛ از قبیل ضرب و جرح، محبوس کردن، سوء استفاده جنسی، توهین و تهدید نسبت به طفل یا نوجوان در صورتی که جنبه تادیبی نداشته باشد یا قرار دادن او در شرایط سخت و غیر متعارف و یا خودداری از کمک به وی. » با این همه، در مقررات دیگر قانون، کودک‌آزاری جسمی و روحی جرم‌انگاری نشده و فقط در مواد 9 و 10، موضوع کودک آزاری جنسی و کودک‌آزاری ناشی از غفلت و بی‌توجهی و سهل‌انگاری در کنار سایر جرایم ارتکابی علیه اطفال و نوجوانان، جرم انگاری شده است. از سوی دیگر، به موجب بند 1 ماده 51 قانون مذکور، قانون حمایت از کودکان و نوجوانان مصوب 1381/09/25 نسخ صریح شده و امکان استناد به ماده 2 قانون اخیرالذکر وجود ندارد. بنابراین کوتاه کردن عمدی موی سر طفل مونث منصرف از ماده 9 قانون حمایت از اطفال و نوجوانان مصوب 1399، که ناظر به کودک‌آزاری ناشی از غفلت و بی‌توجهی و سهل‌انگاری است؛ م. ب.. در نتیجه، نظر اقلیت قضات محترم دادگستری شهرستان نوشهر استان مازندران تا حدودی که با این دیدگاه تطابق دارد مورد تایید است.