بررسی لزوم اخذ آخرین دفاع از شخص حقوقی

آیا بعد از تبیین اتهام به شخص حقوقی، اخذ آخرین دفاع نیز لازم می‌باشد؟ نظر هیات عالی همانگونه که در ماده 696 قانون آیین دادرسی کیفری تصریح گردیده، جز در مواردی که به صورت خاص حکمی در خصوص شیوه رسیدگی نسبت به اشخاص حقوقی وجود ندارد. مقررات قانون آیین دادرسی کیفری حاکم است. نتیجتاً مرجع قضایی مکلف به تبیین اتهام و اخذ آخرین دفاع خواهد بود. نظر اکثریت پس از پایان تحقیقات چنانچه ارتکاب جرم، توسط مقام تحقیق محرز شود، باید متهم (شخص حقیقی و نماینده شخص حقوقی حسب مورد) جهت اخذ آخرین دفاع دعوت شود، و در این خصوص نظریه مشورتی نیز م. ب. (7/97/225 مورخ 1397/02/16) که بیان داشته است، مقررات راجع به اخذ آخرین دفاع نسبت به اشخاص حقوقی نیز لازم‌الرعایه بوده است. نظر اقلیت در مورد موضوع بحث، اخذ آخرین دفاع از نماینده شخص حقوقی لازم نمی‌باشد و دلیل آن هم ماده 688 از قانون آیین دادرسی کیفری م. ب. که بیان داشته است پس از حضور نماینده شخص حقوقی، اتهام وفق مقررات برای وی تبیین می‌شود، نماینده شخص حقوقی تنها جهت انجام تحقیق و یا دفاع از اتهام انتسابی به شخص حقوقی است و هیچ‌یک از الزامات و محدودیت‌های مقرر در قانون برای متهم در مورد وی اعمال نمی‌شود؛ چنانچه ملاحظه می‌شود ماده فوق هیچ دلالتی بر اخذ آخرین دفاع ندارد، لذا مقررات مربوطه برای شخص حقیقی ازجمله اخذ آخرین دفاع در مورد شخص حقوقی جریان ندارد.