بررسی مجازات قانونی یا قضایی در استفاده از پابند الکترونیکی

در صورتی که مجازات حبس جرمی که درجه 4 م. ب. با تخفیف دو درجه مجازات، درجه شش لحاظ گردد و م. ع. تقاضای استفاده از پابند الکترونیکی نماید؛ آیا نیازی به تحمل یک‌چهارم مجازات حبس می‌باشد؟ نظر هیات عالی نظریه های شماره 98/1402/7 مورخ 1402/02/30 و 1935/99/7 مورخ 1399/12/10 اداره کل حقوقی قوه قضائیه، بدین شرح: «باعنایت به عبارت «جرایم تعزیری...» در صدر ماده 62 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 و سیاق تبصره 2 الحاقی مصوب 1399 به آن، منظور از حبس های تعزیری درجه دو، سه و چهار در این تبصره، مجازات قانونی جرایم ارتکابی است نه مجازات قضایی مندرج در دادنامه؛ لکن در عبارت «پس از گذراندن یک چهارم مجازات های حبس» که در انتهای این تبصره آمده است منظور سپری نمودن یک چهارم مجازات حبس مندرج در حکم است؛ به عبارت دیگر مقنن طبق این تبصره اعمال مقررات ماده 62 قانون پیش گفته را در جرایم درجه دو، سه و چهار به شرطی تجویز کرده است که محکوم، یک چهارم مجازات حبس مندرج در دادنامه را گذرانده باشد». مورد تایید م. ب.. نظر اکثریت ماده 62 ق.م.ا. می‌گوید از درجه پنج تا هشت می‌تواند پابند الکترونیکی استفاده کند و قاضی را ممنوع کرده است و از اعمال درجه هشت گفته اشکالی ندارد استفاده کند ولی شرط آن این است که یک‌چهارم را گذرانده باشد و به نظر ملاک، «مجازات قانونی» است نه مجازات مندرج در حکم. بنابراین باید یک‌چهارم را تحمل کرده باشد و مفاد رای وحدت رویه شماره 600 مورخ 1374/7/4 موید همین موضوع است. نظر ابرازی ماده 62 ق.م.ا. می‌گوید جرایم تعزیری ولی در تبصره گفته حبس‌های تعزیری و چون حبس تعزیری را گفته پس قانونگذار توجه به حبس داشته و نه درجه مجازات؛ لذا ملاک حبس اعمال شده است و نیازی به تحمل یک‌چهارم مجازات جهت استفاده از پابند الکترونیکی نمی‌باشد. لازم به ذکر است قانون‌گذار نمونه‌های مختلفی در قانون، میزان حبس را آورده و نه درجه مجازات را. به‌عبارتی حبس را ملاک عمل درنظر گرفته است مثل ماده 137 ق.م.ا. و اصل تفسیر به نفع متهم و نیز اصل حداقلی حقوق جزا نیز همین موضوع را بیان کرده است.