مقدمه
بررسی مصداق دعوای
مطالبه مهریه در خصوص
صلاحیت دادگاه ب. ت. ب.
تملیک اموال منقول و
غیرمنقول از طرف زوج یا
پدر وی به
زوجه
خ. م.:
در نشست
قضایی که در تاریخ 12 مرداد 1400 در
استان اصفهان برگزار شد، موضوع بررسی صلاحیت دادگاه در دعاوی مربوط به مطالبه مهریه، ب. ت. ب. تملیک
اموال منقول و غیرمنقول از سوی زوج یا پدر او به زوجه، مورد بحث قرار گرفت. پرسش اصلی این بود که آیا این دعاوی را میتوان در زمره دعاوی مطالبه مهریه محسوب کرد و بدین ترتیب، صلاحیت
رسیدگی به آنها را به
دادگاه خانواده نسبت داد. نظر هیات عالی و
اکثریت بر این بود که تملیک اموال مذکور به خودی خود مهریه محسوب نمیشود و بنابراین رسیدگی به آن در صلاحیت
محاکم عمومی (حقوقی) است. این نظر بر اساس این نکته استوار است که قانون
حمایت خانواده مصوب 1391 تنها دعوی مطالبه مهریه را در صلاحیت دادگاه
خانواده میداند و سایر موارد را به این دادگاه مرتبط نمیسازد. همچنین، حتی اگر اموال به عنوان بخشی از مهریه در
سند ازدواج ذکر شده باشند، زوجه با طرح دعاوی مانند
اثبات مالکیت و
افراز، حق خ. ر. ب. شیوهای متفاوت از دعوی مهریه مطالبه میکند. در مقابل، نظر
اقلیت بر این بود که اموال تملیکشده به عنوان بخشی از مهریه واگذار شده و بنابراین این دعاوی باید در صلاحیت دادگاه خانواده قرار گیرد.
صورتجلسه نشست قضایی
تاریخ برگزاری: 1400/05/12
برگزار شده توسط: استان اصفهان/ شهر فلاورجان
پرسش
مطابق رسم معمول و متعارف در سطح شهرستان و بسیاری از نقاط دیگر کشور در زمان
عقد نکاح، زوج و یا پدر زوج اموالی اعم از منقول یا غیرمنقول را به زوجه تملیک مینمایند و پس از وقوع
عقد، زوجه با طرح دعاوی مانند اثبات
مالکیت یا دعوی افراز و در صورت عدم افراز صدور دستور
فروش یا
الزام به تنظیم سند رسمی و مانند آن اقدام به مطالبه حق خ. ن. ب. اموال مورد تملیک اشاره مینماید. حال سوال این است که آیا میتوان دعاوی مذکور را در زمره دعاوی مطالبه مهریه دانست و بدین واسطه رسیدگی به آنها را در صلاحیت دادگاه خانواده دانست؟
نظر هیات عالی
در فرض سوال؛ صرف تملیک اموال منقول و یا غیرمنقول از جانب زوج یا پدر وی به زوجه، مهریه تلقی نمیشود و رسیدگی به آن در صلاحیت محاکم عمومی (حقوقی) است و مشمول ماده 4 قانون حمایت خانواده مصوب 91 نمیشود.
نظر اکثریت
موارد صلاحیت دادگاه خانواده احصاء گردیده و اصل بر صلاحیت محاکم عمومی حقوقی است و ازآنجاکه قانون حمایت خانواده صرفاً دعوی مطالبه مهریه و آنچه که صراحتاً در سند ازدواج به عنوان مهریه قرار داده شده را قابل مطالبه در دادگاه خانواده دانسته؛ لذا این دعوی در صلاحیت محاکم عمومی حقوقی است. مضافاً آنکه حتی در فرضی که اموال یاد شده به عنوان بخشی از مهریه در سند ازدواج در نظر گرفته شده باشد، در حقیقت مهریه زوجه به مالکیت او درآمده و حال با طرح دعاوی چون اثبات مالکیت و افراز و. .. حق خود را بدین طریق مطالبه مینماید که متفاوت از دعوای مهریه م. ب. و حتی خواندگان دعوی نیز ممکن است غیر از زوج باشند؛ لذا رسیدگی به موضوع در صلاحیت محاکم عمومی حقوقی است.