تصرف عدوانی

شخصی در پرونده کیفری وفق ماده 690 قانون مجازات اسلامی محکوم به رفع تجاوز و جزای نقدی می‌شود؛ همین فرد چند سال بعد مبادرت به طرح دعوای اثبات مالکیت در مرجع حقوقی در خصوص همان زمین موضوع محکومیت می‌نماید. آیا امکان رسیدگی در مرجع حقوقی با رعایت اصل نفاذ وجود دارد؟ نظر هیات عالی وجود سابقه کیفری تصرف عدوانی مانع طرح دعوای حقوقی اثبات مالکیت نیست. چه اینکه ممکن است سبب مالکیت بعد از واقعه موصوف به تصرف عدوانی ایجاد شده باشد حتی اگر دلیل خواهان برای اثبات مالکیت، سبب مملک قبل از شکایت تصرف عدوانی باشد، از آنجا که محکومیت به رفع تصرف الزاماً به معنای عدم مالکیت نیست، طرح چنین دعوایی صحیح است و دادگاه باید در صورت فقد علل مانع شکلی، به دعوای مزبور ماهیتاً رسیدگی کند. نظر اکثریت ب. ت. ب. اینکه در رسیدگی کیفری طبعاً شرایط مادی، معنوی و قانونی بزه تصرف دولتی احراز شد که منتهی به صدور حکم شده است؛ لذا بررسی مجدد تحت عنوان دعوای اثبات مالکیت از سوی م. ع. د. صورتی که دلیلی جدیدی به دست آورد (مبنی بر مالکیت) می‌تواند به طریق اعاده دادرسی اقدام کند. نظر اقلیت اگر در حکم کیفری دادگاه به مالکیت نظر داشته و بر همین اساس صدور رای نمود؛ پس قاعده نفاذ حاکم است و طرح دعوای اثبات مالکیت می‌بایست رد شود ولی اگر حکم کیفری بر اساس سبق تصرف بوده است در این صورت در محاکم حقوقی می‌توان رسیدگی کرد و دادخواست اثبات مالکیت را بپذیرد.