تعیین نوع قتلی که دو برادر هنگام نزاع با چاقو مادر خود را که قصد جدا کردن آن دو را داشته به قتل رسانده اند

پاسخ سوال1: در خصوص تشخیص نوع قتل باید گفت با عنایت به اینکه مصادیق قتل عمدی در ماده 290 قانون مجازات اسلامی مورد اشاره قانونگذار قرار گرفته است و هرچند که ممکن است رفتار ارتکابی توسط متهم که در سوال مطروحه آمده است را منطبق با بند ب ماده 290 قانون موصوف تلقی کرد لیکن باید گفت این عقیده و برداشت صحیح نبوده چرا که بند ب ماده موصوف صراحت دارد که « مرتکب کاری را انجام دهد که...» و آنچه قابل استنباط است و از فحوای قانون به ذهن می‌رسد این است که قصد مرتکب باید در کار و رفتار ارتکابی از سوی او همراه باشد و اگر کار و رفتار ارتکابی با قصد مرتکب همراه بود و منتهی به قتل شد قتل عمدی است به عبارت دیگر فرض قانونگذار بدین صورت است که قصد مرتکب کاری معین و بر روی شخص معین است حال آنکه در مانحن فیه مرتکب هیچ قصدی نسبت به شخص ثالث (مادر خود) نداشته به عبارت دیگر بر مبنای دو اصل تفسیر مضیق قوانین کیفری و اصل تفسیر به نفع متهم می‌توان بند ب ماده 290 را به این نحو تفسیر کرد که اقدام مرتکب از این فعل و رفتار نوعاً کشنده می‌بایست نسبت به همان مجنی‌ علیه اصلی (در فرض سوال طرف دیگر درگیری و دعوا و نه مادر طرفین) باشد چرا که فعل نوعاً کشنده را مرتکب نسبت به طرف دیگر دعوا و درگیری انجام داده است و نه شخص ثالث و چون انجام دادن و ارتکاب رفتار توسط م. ن. ب. شخص ثالث صورت گرفته است لذا قتل صورت گرفته شبه عمد بوده و از مصادیق قتل عمد خارج است. پاسخ سوال 2: پرونده با وصول در دادگاه کیفری دو (به عنوان اتهامی شبه عمد) چنانچه دادگاه نظرش بر عمد بودن موضوع باشد می‌بایست در راستای اعمال ماده 341 قانون آیین دادرسی کیفری مبانی نظر خویش را در پرونده بر عمد بودن مرقوم و از آنجا که صلاحیت رسیدگی به جرم قتل عمد دادگاه کیفری یک م. ب. و آن دادگاه نیز بدون کیفرخواست وارد رسیدگی نمی‌گردد، لهذا دادگاه کیفری دو پرونده را جهت تصحیح کیفرخواست به قتل عمد به دادسرا ارسال نماید تا پس از تنظیم کیفرخواست طبق نظر دادگاه پرونده به دادگاه کیفری یک ارسال شود. پاسخ سوال 3: در خصوص جنبه عمومی قتل غیرعمد نیز مشمول ماده 616 قانون مجازات اسلامی تعزیرات مصوب 1375 م. ب..