مقدمه
تفاوت بین
حق کسب و پیشه وتجارت با
سرقفلی
خ. م.:
در نشست
قضایی که در تاریخ 1381/08/02 در
استان مازندران برگزار شد، موضوع تفاوت بین
حق کسب و پیشه و تجارت با سرقفلی مورد بررسی قرار گرفت. هیات عالی به این نتیجه رسید که میان این دو مفهوم اختلاف قابل توجهی وجود دارد. به‌گونه‌ای که
حق سرقفلی مبلغی است که مستاجر در ابتدای
قرارداد اجاره به
مالک پرداخت می‌کند تا واحد تجاری به او واگذار شود، در حالی که حق کسب و
پیشه به تلاش و
مهارت مستاجر در جذب
مشتری و
ارائه خدمات مرتبط مربوط می‌شود. همچنین، در قانون
موجر و مستاجر مصوب 1356 و
قوانین بعدی، به‌طور مشخص به این تفاوت اشاره نشده است، اما در عمل، حق کسب و پیشه در زمان
تخلیه و با نظر
کارشناس تعیین می‌شود. در قانون موجر و مستاجر سال 1376، حق کسب و پیشه به‌طور کلی مطرح نیست و در صورت دریافت سرقفلی از مستاجر،
استرداد آن طبق تبصره 2 ماده 6 این قانون امکان‌پذیر است. نظر اتفاقی نیز بر این نکته تاکید دارد که حق کسب و پیشه ناشی از
حسن شهرت و عملکرد مستاجر در محل است، در حالی که سرقفلی به وجوهی که در ابتدای
عقد اجاره مبادله می‌شود، اشاره دارد.
صورتجلسه نشست قضایی
تاریخ برگزاری: 1381/08/02
برگزار شده توسط: استان مازندران/ شهر ساری
پرسش
تفاوت بین حق کسب و پیشه و تجارت با سرقفلی چه می‌باشد؟
نظر
هیئت عالی
در عرف تجارت و واقعیت امر بین سرقفلی و حق کسب و پیشه اختلاف فاحش وجود دارد. با این توضیح که در بدو اجاره
مستأجر مبلغی به عنوان حق سرقفلی به مالک می‌پردازد و با پرداخت سرقفلی، واحد تجاری در اختیار وی قرار می‌گیرد. لیکن حق کسب و پیشه مربوط به عمل و تلاش مستأجر است به این‌صورت از نظر مهارت مستأجر در پیشه مربوط و حسن سلوک با مشتریان و ارائه خدمات شایسته برای مغازه در
مورد اجاره موقعیت خاصی ایجاد می‌شود که می‌توان آن را حق کسب و پیشه نامید.
اگرچه در قانون موجر و مستأجر مصوب 1356 و قوانین بعد در خصوص تفاوت سرقفلی با حق کسب و پیشه بحثی نشده، عملاً حق کسب و پیشه وقت تخلیه با جلب‌نظر کارشناس مورد نظر واقع می‌شود و با ارزیابی جهات مختلف قضیه حق سرقفلی مشخص می‌گردد. در قانون موجر و مستأجر سال 1376 اصولاً حق کسب و پیشه مطرح نیست و اگر مالک قبل از تحویل به مستأجر مبلغی به عنوان سرقفلی دریافت کند هنگام تخلیه استرداد سرقفلی با رعایت تبصره 2 از ماده6 قانون مذکور امکان‌پذیر است.
نظر اتفاقی
حق کسب و پیشه
تجارت حقی است که
تاجر و کاسب نسبت به محلی پیدا می‌کند. این حق ناشی از تقدم در اجاره، حسن شهرت، جمع‌آوری مشتری و رونق کسبی است که بر اثر عملکرد مستأجر در محل به وجود آمده است. ولی سرقفلی، پولی است که در ابتدای
عقد اجاره بین موجر و مستأجر محل کسب رد و بدل می‌شود.
تعریف سرقفلی ب. ت. ب.
قانون روابط موجر و مستأجر سال 76 وجهی است که مالک تجاری در آغاز عقد اجاره، علاوه‌بر اجور از مستأجر می‌گیرد تا محل را به او اجاره دهد یا مستأجری که حق انتقال ب. غ. دارد و به موجر سرقفلی پرداخته و در مقابل
انتقال منافع به مستأجر دوم از او وجهی در این بابت دریافت می‌کند و یا مستأجری که به موجب
شروط ضمن عقد امتیازاتی دارد که مانع از تخلیه
عین مستأجره به وسیله موجر می‌شود در قبال اسقاط این امت-یازات و استرداد مورد اجاره به مالک، از وی می‌گیرد.
