توصیف مجرمانه اعتیاد

توصیف مجرمانه اعتیاد خ. م.: در نشست قضایی که در تاریخ 1395/11/03 در استان قزوین برگزار شد، موضوع بررسی توصیف مجرمانه اعتیاد و تفاوت آن با استعمال مواد مخدر مورد بحث قرار گرفت. پرسش اصلی این بود که شرایطی که اعتیاد را به عنوان یک عمل مجرمانه تلقی می‌کند، چیست و تفاوت‌های آن با استعمال مواد مخدر چگونه است. نظر هیات عالی به تایید نظر اکثریت در خصوص تعریف اعتیاد به عنوان وابستگی روحی یا جسمی و استعمال به عنوان عمل تفننی فرد غیرمعتاد اشاره دارد. اکثریت بر این باورند که اعتیاد و استعمال از نظر رکن مادی جرم، ضمانت اجرا و اهداف تقنینی تفاوت‌های قابل توجهی دارند. به‌ویژه، اعتیاد به عنوان یک حالت مجرمانه با ضمانت اجرای خفیف‌تری مواجه است و تنها در صورتی که فرد از درمان خودداری کند یا به اعتیاد خود به‌طور آشکار تجاهر نماید، مجرمانه تلقی می‌شود. در مقابل، نظر اقلیت به عدم پذیرش نظر اکثریت در خصوص ادله اثباتی معطوف است و بر این نکته تاکید دارد که برای احراز بزه اعتیاد، باید نظر پزشک قانونی اخذ شود و همچنین فرد باید در حین استعمال مواد مخدر دستگیر گردد. این نشست به بررسی ابعاد مختلف حقوقی و اجتماعی اعتیاد و استعمال مواد مخدر پرداخته و بر اهمیت تمایز بین این دو مفهوم تاکید کرده است. صورتجلسه نشست قضایی تاریخ برگزاری: 1395/11/03 برگزار شده توسط: استان قزوین/ شهر آوج موضوع توصیف مجرمانه اعتیاد پرسش تفاوت جرایم استعمال مواد مخدر و اعتیاد به مواد مخدر و شرایط مجرمانه تلقی شدن اعتیاد چیست ؟ نظر هیئت عالی همانگونه که در نظر اکثریت تصریح شده اعتیاد حالت وابستگی روحی یا جسمی به مواد مخدر یا روان گردان است ولیکن استعمال رفتاری است که از فرد غیر معتاد جهت تفنن یا لذت جویی صادر می‌شود نتیجتاً نظریه اکثریت مورد تایید است. نظر اکثریت 1- اعتیاد از ریشه عود به معنای بازگشت می‌باشد، ب. ت. ب. حجیت ظواهر، الفاظ اعتیاد به حالتی اطلاق می‌گردد که فرد دچار وابستگی شدید جسمانی یا روانی به مواد حسب نوع مواد مخدر شده باشد (برای مثال حشیش بیشتر باعث وابستگی روانی به مواد مخدر می‌شود در حالی که تریاک بیشتر باعث وابستگی جسمانی به مواد مخدر می‌شود) در حالی که ارتکاب جرم استعمال مواد مخدر در شرایطی است که فرد هنوز وابستگی جسمانی یا روانی به مواد مخدر پیدا نکرده است و برای مثال از روی تفنن مبادرت به استفاده از مواد مخدر می کند لذا اعتیاد و استعمال مواد مخدر از حیث رکن مادی جرم که رکن مادی اعتیاد به صورت جرم حالت م. ب. و رکن مادی استعمال به صورت فعل یا فعل ناشی از ترک فعل م. ب. متفاوت هستند. 2- فرد معتاد به صورت توأمان متصف به دو وصف مجرم و بزه دیده است چرا که در هنگام استفاده از مواد مخدر علاوه بر آنکه مرتکب جرم می‌شود به خودش نیز ضربات شدیدی وارد می کند، لذا مقنن در برخورد با بزه اعتیاد علی رغم آنکه به نحوی ماحصل تعدد ارتکاب جرم استعمال مواد مخدر است، ضمانت اجرای خفیفی برای آن قرار داده است و اعتیاد و استعمال مواد مخدر از حیث ضمانت اجرا نیز با هم متفاوت می‌باشند. 3- در سال 1946 سازمان بهداشت جهانی به جای عبارت اعتیاد از عبارت وابستگی به دارو استفاده نمود و قانونگذار ایران نیز ب. ت. ب. تجربیات بین المللی و جو حاکم بر مسائل بین المللی تصمیم به زدودن وصف مجرمانه از رفتار اعتیاد گرفت مگر در صورتی که فرد معتاد اقدام به درمان خود نکرده باشد و نیز متجاهر به اعتیاد باشد، لیکن در خصوص استعمال مقنن جهت پیشگیری از وقوع سایر جرایم و مفاسد اجتماعی با حساسیت بیشتری به برخورد با آن پرداخته است و اعتیاد و استعمال مواد مخدر از حیث اهداف تقنینی راجع به پیشگیری نیز با هم متفاوت می‌باشند. 4- از حیث ادله اثباتی هر دو عنوان اعتیاد و استعمال مواد مخدر را می توان با استفاده از طرق عمومی ادله اثبات کیفری احراز نمود و برای مثال اگر فرد اقرار به اعتیاد خود با وصف تجاهر نماید نیازی نیست که او را به پزشکی قانونی بفرستیم و عبارت (اقرار العقلا علی انفسهم جائز) در این زمینه نیز جاری م. ب.. نظر اقلیت پذیرش نظر اکثریت در رابطه با تفاوت اعتیاد و استعمال مواد مخدر از حیث رکن مادی جرم، ضمانت اجرا و پیشگیری و عدم پذیرش نظر اکثریت راجع به موضوع ادله اثبات اعتیاد و استعمال مواد مخدر. 1- ب. ت. ب. اینکه اقرار در حقوق کیفری طریقیت دارد نمی توان نظر اکثریت را پذیرفت و جهت احراز بزه اعتیاد حتما باید نظر پزشک قانونی را اخذ نمود و جهت احراز جرم استعمال مواد مخدر نیز باید فرد در حال استعمال مواد مخدر دستگیر شود برای مثال افرادی که کنار معابر یا جاده ها ایستاده اند و از داخل ماشین آن ها دود می آید و مشخص می‌شود که در حال استعمال مواد مخدر بوده اند.