تکلیف دادگاه در تعیین مهلت داوری بدون تراضی طرفین

دادگاه نخستین در تعیین داور، به موضوع رسیدگی نموده و ضمن تعیین داور، مدت داوری را یک ماه اعلام کرده است. درحالی‌که طرفین راجع به مدت داوری توافق یا تراضی ندارند؛ از آنجا که مطابق تبصره ماده 484 قانون آیین دادرسی مدنی، در این گونه موارد مهلت داور برای صدور رای، سه ماه از تاریخی است که موضوع برای انجام داوری به داور ابلاغ می‌شود و این مدت با تراضی طرفین قابل تمدید است. آیا اقدام دادگاه در تعیین مدت داوری بدون تراضی، قابل ترتیب اثر قانونی است و اگر داور ظرف مهلت سه ماه رای صادر نماید؛ رای داوری خارج از مهلت است یا خیر؟ نظر هیات عالی در فرض سوال، اگر داور منتخب دادگاه مطابق تبصره ذیل ماده 484 قانون آیین دادرسی مدنی، (هرچند دادگاه مهلت کمتر از 3 ماه برای رسیدگی و صدور رای داور تعیین نموده باشد.) خارج از مهلت تعیینی دادگاه و در مهلت سه ماهه مندرج در تبصره ذیل ماده 484 ق.آ.د.م اصدار رای نماید، راِی داور خارج از مهلت تلقی نمی‌شود. نظر اکثریت چنانچه طرفین، برای اعلام نظر داور مهلت تعیین نکرده باشند، قاضی دادگاه در مقام تعیین داور نمی‌تواند مهلت اظهار نظر داور را کمتر از سه ماه تعیین نماید چه اینکه؛ طبق تبصره ماده 484 قانون آیین دادرسی دادگاه‌های عمومی و انقلاب در امور مدنی، مدت داوری سه ماه تعیین شده است و مهلت تعیین شده، یک مهلت قانونی است و دادگاه نمی‌تواند بدون توافق طرفین، مهلت داوری را کمتر از سه ماه تعیین نماید؛ لذا با ملاک تبصره ماده 484 همان قانون، چنانچه داور در مهلت سه‌ماهه اظهار نظر نماید، اگرچه قاضی محترم دادگاه در مقام تعیین داور مهلت را کمتر از سه ماه اعلام نموده است، رای داور در مهلت قانونی صادر شده و از این جهت قابل ابطال نیست. نظر اقلیت تبصره ماده 484 قانون اشاره شده، برای جایی است که طرفین، داور مشخصی را برای داوری تعیین کرده باشند، در این فرض، مهلت داوری طبق قانون سه ماه می‌باشد؛ مگر اینکه، طرفین به بیش از آن توافق کرده باشند اما در مواردی که طرفین صرفاً برای ارجاع به داور توافق کرده باشند و داور مشخصی تعیین ننموده باشند، موضوع از تبصره ماده 484 قانون مذکور خارج است و در این فرض، طرفین برای تعیین داور باید مطابق ماده 363 قانون آیین دادرسی مدنی، به دادگاه صالح مراجعه نمایند و دادگاه نیز طبق ماده 468 همان قانون، مدت داوری را نیز برای داور مشخص نماید و در این حالت، تعیین مدت داوری به کمتر از سه ماه، منع قانونی ندارد و در این مورد تصریح قانونی نداریم؛ لذا چنانچه داور از طریق دادگاه تعیین شده باشد و مهلت داوری را قاضی دادگاه، به کمتر از سه ماه تعیین نموده باشد، داور مکلف است در مهلت تعیین شده در قرار داوری، اظهارنظر نماید والا اظهارنظر داور خارج از مهلت م. ب. و از این جهت قابل ابطال است.