مقدمه
جعل مادی و معنوی کارمندان دولت
خ. م.:
در نشست
قضایی که در تاریخ 1397/04/05 در
استان تهران برگزار شد، موضوع اصلی مورد بررسی جعل مادی و معنوی کارمندان دولت بود. پرسش کلیدی این بود که آیا صدور سندی با محتوای خلاف واقع، که ناشی از
اطلاعات نادرست ارائه‌شده به
کارمند دولت است، می‌تواند
مجعول تلقی شود یا خیر. نظر هیات عالی این است که اگر
کارمند ناآگاه باشد، او به عنوان آلت فعل بلا
اراده در نظر گرفته می‌شود و فرد غیر کارمند به عنوان فاعل معنوی محسوب می‌گردد. بر اساس ماده 534 قانون تعزیرات، جعل مفادی در موارد خاص قابل تصور است. همچنین، نظر
اکثریت بیان می‌کند که اگر کارمند دولت عالم باشد، جعل مفادی توسط او
صورت گرفته است، اما در صورتی که کارمند
جاهل باشد، جعل مادی به عهده ارائه‌دهنده
اطلاعات و اسناد خواهد بود. با این حال، نظر
اقلیت معتقد است که جعل مفادی تنها می‌تواند توسط کارمند دولت انجام شود و در صورت جاهل بودن کارمند،
سند مذکور جعلی نخواهد بود و ارائه‌دهنده اطلاعات نیز مستقیماً
مرتکب جعل نشده است.
صورتجلسه نشست قضایی
تاریخ برگزاری: 1397/04/05
برگزار شده توسط: استان تهران/ شهر تهران
موضوع
جعل مادی و معنوی کارمندان دولت
پرسش
چنانچه فردی با دادن اطلاعات غلط و فریب دادن کارمند دولت، موجب صدور یک سند با محتوای خلاف واقع گردد، آیا سند مذکور مجعول محسوب می‌گردد؟ برای مثال، فردی با دادن اطلاعات غیرواقعی و یا اسناد خلاف واقع و یا حتی مجعول به کارمند سازمان غذا و دارو، موجب
صدور مجوز واردات تجهیزات پزشکی توسط کارمند دولت گردد.
نظر
هیئت عالی
نظریه اکثریت که کارمند ناآگاه به موضوع را در حکم آلت فعل بلا اراده
دانسته و فرد غیر کارمند فاعل معنوی تلقی کرده و جعل را مفادی دانسته مورد تأیید است. (ماده ی 534 قانون تعزیرات)
البته ارائه
اطلاعات خلاف واقع به کارمند دولت و تنظیم یک سند بر این اساس را در همه موارد نمی توان جعل و تزویر دانست مثلاً اگر شخصی به
بازپرس اظهارات هویتی خود را برخلاف واقع بیان کند و بازپرس برهمین اساس صورتجلسه
تحقیق از متهم را تنظیم کند جعل صورت نگرفته است ولی در بعضی از فروض دیگر جعل قابل تصور است مثلاً اگر با ارائه اسناد جعلی به رئیس اداره ی نظام
وظیفه کارت پایان خدمت تنظیم شود و رئیس اداره ی نظام وظیفه به تصور آن که مدارک پیوست
اصالت دارند کارت پایان خدمت را امضاء کند در این مورد کارت پایان خدمت مجعول است اگرچه امضای آن اصالت دارد و در این جا رئیس اداره ی نظام وظیفه که کارت را امضاء کرده بعنوان عاملی در اختیار افراد دیگر قرار گرفته و جعل
مستند به این افراد م. ب..
نظر اکثریت
چنانچه کارمند دولت عالم به قضیه باشد، جعل مفادی (که مرتکب آن لزوماً کارمند دولت است) توسط کارمند
صادرکننده سند ارتکاب یافته است. اما در فرضی که کارمند جاهل باشد، «جعل مادی» توسط ارائه‌دهنده اطلاعات و اسناد ارتکاب یافته است. زیرا کارمند دولت مانند قلم در دست
جاعل (ارائه‌کننده اسناد و اطلاعات غیرواقعی) قرار گرفته است و وی از طریق کارمند « اقدام به ساختن سند» نموده است. فلذا؛ سند مذکور جعلی است.
نظر اقلیت
جعل مفادی تنها توسط کارمند دولت است. در فرض جاهل بودن کارمند، سند مذکور را نمی‌توان جعلی دانست. ارائه‌دهنده اطلاعات و اسناد خلاف واقع نیز خود مستقیماً سند را جعل ننموده و چه بسا وظیفه کارمند بوده که چنین مجوزی را صادر نمی‌نمود.
