نشست قضایی
جنبه تاسیسی حکم به تعیین میزان خسارت زیاندیده با توجه به ماده 4 قانون مسئولیت مدنی
خلاصه
موضوع بحث، بررسی جنبه تأسیسی یا اعلامی مسئولیت مدنی و اختیار قاضی در کاهش خسارت بر اساس ماده 4 قانون مسئولیت مدنی است. هیئت عالی حکم به تعیین میزان خسارت را دارای جنبه تأسیسی دانست.
اصلِ حقوقی: حکم دادگاه در تعیین میزان خسارت زیاندیده دارای جنبه تأسیسی است.
مستند: ماده 4 قانون مسئولیت مدنی
کلیدواژهها: مسئولیت مدنی، خسارت، جنبه تأسیسی، تخفیف خسارت، قانون مسئولیت مدنی
متنِ زیر هنوز بهوسیلهٔ کارشناس مرور و تأیید نشده است.
مقدمه
جنبه تاسیسی حکم به تعیین میزان خسارت زیاندیده ب. ت. ب. ماده 4 قانون مسئولیت مدنی
خ. م.:
در نشست قضایی که در تاریخ 28 فروردین 1398 در استان اصفهان برگزار شد، موضوع اصلی بررسی جنبه تاسیسی حکم تعیین میزان خسارت زیاندیده بر اساس ماده 4 قانون مسئولیت مدنی بود. پرسشهای مطرح شده شامل این موارد بود که آیا مسئولیت مدنی از منظر قانون و شرع جنبه تاسیسی دارد یا اعلامی و آیا قاضی میتواند ب. ت. ب. اوضاع و احوال، میزان خسارت را کاهش دهد. نظر هیات عالی این بود که حکم به تعیین میزان خسارت جنبه تاسیسی دارد و ماده 4 قانون مسئولیت مدنی در این زمینه با شرع مغایرت ندارد. اکثریت نیز بر این باور بودند که مسئولیت مدنی جنبه اعلامی دارد و به محض وقوع خسارت، مسئولیت قانونی و شرعی ایجاد میشود و امکان تخفیف خسارت وجود ندارد. در مقابل، نظر اقلیت بر تاسیسی بودن اصل مسئولیت تاکید کرد و بیان داشت که در صورت عدم تاسیسی بودن، ماده 4 قابلیت اجرایی نخواهد داشت. این مباحث نشاندهنده اختلاف نظر در تفسیر جنبههای مختلف مسئولیت مدنی و تاثیر آن بر جبران خسارت است.
صورتجلسه نشست قضایی
تاریخ برگزاری: 1398/01/28
برگزار شده توسط: استان اصفهان/ شهر نآیینموضوع
جنبه تاسیسی حکم به تعیین میزان خسارت زیاندیده ب. ت. ب. ماده 4 قانون مسئولیت مدنیپرسش
1- مسئولیت مدنی از منظر قانون و شرع، جنبهی تاسیسی دارد یا اعلامی؟ درواقع اصل خسارت و میزان آن حین صدور حکم، از جانب قاضی تاسیس میشود یا اینکه خسارت و میزان آن از قبل وجود داشته و قاضی به موجب دادنامه آن را اعلام و حکم به جبران آن میدهد؟
2- ب. ت. ب. تصویب قانون مسئولیت مدنی پیش از پیروزی انقلاب اسلامی، آیا حکم مصرح در ماده 4 قانون مسئولیت مدنی پیرامون تخفیف در جبران خسارت، شرعی محسوب میشود یا خیر؟ در واقع قاضی میتواند ب. ت. ب. اوضاع و احوال میزان خسارت تعیین شده را تخفیف دهد؟
نظر هیات عالی
حکم به تعیین میزان خسارت زیاندیده ب. ت. ب. ماده 4 قانون مسئولیت مدنی، جنبه تاسیسی دارد. ماده مرقوم در تعیین میزان خسارت قابل پرداخت از سوی عامل ورود زیان به خوانده و چگونگی پرداخت آن، خلاف شرع نیست؛ مضافاً اینکه قانونگذار سعی کرده با لحاظ نظریه تعادل اسباب، زیان ناشی از شرایط یا تشدید ضرر ناشی از شرایط را از اسباب ورود ضرر تفکیک نماید و دادرسی امکان تعدیل جبران خسارت وارده از سوی عامل ورود زیان را داشته باشد؛ بنابراین نظریه اقلیت مورد تایید هیات عالی است.نظر اکثریت
اصل مسئولیت مدنی در ماده 3 قانون مسئولیت مدنی جنبه اعلامی دارد و از همان ابتدا و عارض گردیدن خسارت، مسئولیت اعم از شرعی و قانونی نسبت به شخص زیانزننده بار میشود. با وحدت ملاک از قواعد حاکم بر غصب میتوان اینگونه استدلال نمود که به محض تبدیل شدن ید امانی به ید ضمانی، مسئولیت مدنی و قانونی محقق میشود و میزان و طریقه و کیفیت جبران آن را ب. ت. ب. اوضاع و احوال مقصر و با مطالبه متصرف توسط کارشناس ارزیابی و اعلام میگردد. وظیفه و تکلیف شرعی و قانونی در صدور حکم وجود دارد و چون مسئله، اعلامی تلقی میگردد، عملاً امکان تخفیف خسارت وارده وجود نخواهد داشت. ضمناً باید در نظر داشت زمان تصویب قانون مسئولیت مدنی مربوط به قبل از انقلاب است و مبتنی بر فقه اسلامی نمیباشد؛ زیرا خسارت جنبه حقالناسی دارد و محکمه نمیتواند با استفاده از جهات درج شده مقوله حقالناس را تخفیف دهد و قاضی محکمه صرفاً اصل ورود خسارت و پرداخت آن را به موجب حکم دادگاه اعلام مینماید و تنها موردی که میتوان اعمال تخفیف نمود، پذیرش اعسار م. ع. و تقسیط خسارت وارده و بهعبارتدیگر اعمال تخفیف در نحوهی پرداخت است نه میزان آن.نظر اقلیت
اصل مسئولیت، تاسیسی است؛ چراکه در ماده 4 قانون مسئولیت مدنی امکان تخفیف میزان خسارت بنابر بندهای مندرج در ماده وجود دارد و چنانچه موضوع، تاسیسی تلقی نگردد، عملاً این ماده متروک گردیده و قابلیت استفاده ندارد.موارد مرتبط 35
آرای مرتبط 27
-
رأی
هماستناد
حکم تجدیدنظر در پرونده بیاحتیاطی رانندگی: اصلاح دیه با استناد به تبصره 2 ماده 3 قانون بیمه اجباری
ماده 3 قانون اصلاح قانون بیمه اجباری مسئولیت مدنی دارندگان وسایل نقلیه م
-
رأی
هماستناد
مطالبه خسارات مازاد بر دیه
قانون مسئولیت مدنی و بند 14 ماده 3
-
رأی
هماستناد
رأی دادگاه بدوی
قانون مسئولیت مدنی 1339 و ماده 3
-
رأی
هماستناد
رأی دادگاه بدوی
قانون مسئولیت مدنی و بند 23 ماده 3
-
رأی
هماستناد
دیه زن در تصادفات رانندگی
ماده 3 قانون اصلاح قانون بیمه اجباری مسئولیت مدنی دارندگان وسایل نقلیه م
-
رأی
هماستناد
صدور حکم خارج از خواسته
ماده 3 قانون مسئولیت مدنی پرداخت خسارت دیه و ارش تمامی صدمات و قتل شبه ع
-
رأی
هماستناد
رأی دادگاه بدوی
ماده 3 قانون اصلاح قانون بیمه اجباری مسئولیت مدنی دارندگان وسایل نقلیه م
-
رأی
هماستناد
(1)- وضعیت توافق به کمتر از مبلغ موضوع قانون بیمه در تصادفات رانندگی (2)- قانون حاکم بر حوادث را نندگی بعد از سال 1387
ماده 4 قانون اصلاح قانون بیمه اجباری مسئولیت مدنی دارندگان وسائل نقلیه م
-
رأی
هماستناد
مرور زمان در دعاوی ناشی از بیمه
مواد 4 و 10 و 18 قانون اصلاح قانون بیمه اجباری مسئولیت مدنی دارندگان وسایل نقلیه م
-
رأی
هماستناد
1) مسئولیت صندوق تامین خسارت های بدنی برای جبران خسارت زیان دیده در صورت متواری بودن مقصر حادثه
ماده 4 قانون اصلاح قانون بیمه اجباری مسئولیت مدنی دارندگان وسایل نقلیه م
-
رأی
هماستناد
بی احتیاطی در امر رانندگی منجر به قتل و ایراد صدمه بدنی غیر عمدی
ماده 4 قانون اصلاح قانون بیمه اجباری مسئولیت مدنی دارندگان وسایل نقلیه م
-
رأی
هماستناد
مسئول پرداخت مابه التفاوت دیه زن و مرد در تصادفات رانندگی
ماده 4 ازقانون اصلاح قانون بیمه اجباری مسئولیت مدنی دارندگان وسایل نقلیه م
-
رأی
هماستناد
مطالبه دیه افراد مازاد بر ظرفیت خودرو
ماده 4 قانون اصلاح قانون بیمه اجباری مسئولیت مدنی دارندگان وسیله نقلیه م
-
رأی وحدت رویه
هماستناد
رای وحدت رویه شماره 734 مورخ 1393/7/22 هیات عمومی دیوان عالی کشور | صلاحیت دادگاه عمومی جزایی در رسیدگی به دعاوی علیه صندوق تامین خسارتهای بدنی در حوادث رانندگی
مواد 4 و 10 قانون اصلاح قانون بیمه اجباری مسئولیت مدنی دارندگان وسایل نقلیه م
-
رأی
هماستناد
خسارت تاخیر تادیه نسبت به تسهیلات اعطایی توسط بانک - مرجع احراز انتساب ضرر؛ کارشناس یا دادگاه
ماده 4 قانون مسئولیت مدنی خواهان به عنوان راهن مسئولیتی بیشتر از اصل مطا
-
رأی
هماستناد
مطالبه خسارات تاخیر تادیه از محل مال مرهونه
ماده 4 قانون مسئولیت مدنی بیان داشته وقتی که زیان دیده به نحوی از انحاء
-
رأی
هماستناد
مطالبه دیه افراد مازاد بر ظرفیت خودرو
ماده 4 قانون اصلاح قانون بیمه اجباری مسئولیت مدنی دارندگان وسیله نقلیه م
-
رأی
هماستناد
خسارت تاخیر تادیه نسبت به تسهیلات اعطایی توسط بانک - مرجع احراز انتساب ضرر؛ کارشناس یا دادگاه
ماده4قانون مسئولیت مدنی خواهان بعنوان راهن مسئولیتی بیشتر از اصل مطالب
-
رأی
هماستناد
شرط فرجام خواهی درمهلت تجدیدنظرخواهی
ماده4 قانون اصلاح قانون بیمه اجباری مسئولیت مدنی دارندگان وسائل نقلیه م
-
رأی
هماستناد
بی احتیاطی در امر رانندگی منجر به قتل و ایراد صدمه بدنی غیر عمدی
ماده 4 قانون اصلاح قانون بیمه اجباری مسئولیت مدنی دارندگان وسایل نقلیه م
-
رأی
هماستناد
مطالبه خسارات تاخیر تادیه از محل مال مرهونه
ماده 4 قانون مسئولیت مدنی بیان داشته وقتی که زیان دیده به نحوی از انحاء
-
رأی
هماستناد
مسئول پرداخت مابه التفاوت دیه زن و مرد در تصادفات رانندگی
ماده4 ازقانون اصلاح قانون بیمه اجباری مسئولیت مدنی دارندگان وسایل نقلیه م
-
رأی
هماستناد
1 ) مسئولیت صندوق تامین خسارت های بدنی برای جبران خسارت زیان دیده در صورت متواری بودن مقصر حادثه
ماده 4 از قانون اصلاح قانون بیمه اجباری مسئولیت مدنی دارندگان وسایل نقلیه م
-
رأی
هماستناد
خسارت مازاد بر سقف تعهد بیمهگر
ماده 4 از قانون اصلاح قانون بیمه اجباری مسئولیت مدنی دارندگان وسایل نقلیه م
-
رأی
هماستناد
مرور زمان در دعاوی ناشی از بیمه
مواد 4 و 10 و 18 قانون اصلاح قانون بیمه اجباری مسئولیت مدنی دارندگان وسایل نقلیه م
-
رأی
هماستناد
دیه زن در تصادفات رانندگی
ماده 3 قانون اصلاح قانون بیمه اجباری مسئولیت مدنی دارندگان وسایل نقلیه م
-
رأی
هماستناد
خسارت مازاد بر سقف تعهد بیمه گر
ماده 4 قانون اصلاح قانون بیمه اجباری مسئولیت مدنی دارندگان وسایل نقلیه م
نظریات مشورتی 2
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه مشورتی شماره 7/92/1100 مورخ 1392/06/06
ماده 4 قانون اصلاح قانون بیمه اجباری مسئولیت مدنی دارندگان وسایل نقلیه م
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه مشورتی شماره 7/96/1359 مورخ 1396/06/14
ماده 4 قانون اصلاح قانون بیمه اجباری مسئولیت مدنی دارندگان وسایل نقلیه م
نشستهای قضایی 3
-
نشست قضایی
هماستناد
مطالبه خسارت تاخیر تادیه بعد از رد دعوای اعسار از محکوم به
ماده 3 قانون مسئولیت مدنی این است که خوانده دعوی اعسار باید نوع و میزان
-
نشست قضایی
هماستناد
تاثیر عدم رعایت قوانین بانکی و مقررات بانک مرکزی در قرارداد اعطای تسهیلات
ماده 3 قانون مسئولیت مدنی و ملاک ماده 522 قانون آیین دادرسی مدنی اصل وجه
-
نشست قضایی
هماستناد
جبران خسارت ناشی از مستحق للغیر درآمدن مبیع
ماده 3 قانون مسئولیت مدنی عندالزوم با ارجاع به کارشناسی و بر اساس میزان
مواد مرتبط 2
-
تفسیر
از این صفحه
ماده 4 — قانون مسئولیت مدنی
ماده 4 قانون مسئولیت مدنی خلاصه متن: در نشست قضایی که در تاریخ 28 فروردی
-
تفسیر
از این صفحه
ماده 3 — قانون مسئولیت مدنی
ماده 3 قانون مسئولیت مدنی جنبه اعلامی دارد و از همان ابتدا و عارض گردیدن
دکترین 1
-
مقاله
هماستناد
تحلیلی بر دیدگاه اقتصادی مقنن در خصوص برخی قواعد ناظر بر جبران خسارت وارده به اموال
ماده 3 قانون مسئولیت مدنی به دادگاه اجازه داده است تا نحوه جبران خسارت ر
فقط پیوندهایی که متنشان در بانک است، با شاهد از خودِ متن — نه شباهتِ آماری. عنوانِ بدونِ متن ساخته نمیشود.
