مقدمه
حدود اختیارات وکیل و تأثیر آن بر
مسئولیت مدنی
خ. م.:
در نشست
قضایی که در تاریخ 30 آبان 1398 در
استان کردستان برگزار شد، موضوع
حدود اختیارات وکیل و تاثیر آن بر مسئولیت مدنی مورد بررسی قرار گرفت. پرسش مطرحشده به مسئولیت وکیل در قبال وراثی مربوط میشود که
وکالت فروش یک واحد آپارتمانی را به او واگذار کردهاند. در این مورد، وکیل به ازای سهم یکی از
وراث، چکی از
خریدار دریافت کرده که فاقد وجه بوده است. نظر هیات عالی این است که وکیل تنها در صورتی مسئول است که در انجام وظایف وکالتی خود
مرتکب تقصیر شده باشد. اگر وکیل در انجام معامله،
غبطه موکلین را رعایت نکرده باشد، مسئولیت متوجه او خواهد بود. در این حالت، وراث باید علیه خریدار یا مسئولین چک، طرح دعوی نمایند. همچنین، نظر اتفاقی بر اهمیت
تعهدات قراردادی و الزامات خارج از
قرارداد تاکید دارد و بیان میکند که اگر وکیل بدون اذن
موکل و بدون رعایت غبطه او معامله را انجام داده باشد، موکل میتواند علیه
صادرکننده چک و وکیل خود اقدام کند. اما مسئولیت وکیل باید با دقت مورد بررسی قرار گیرد تا مشخص شود آیا او مرتکب تعدی و
تفریط شده است یا خیر.
صورتجلسه نشست قضایی
تاریخ برگزاری: 1398/08/30
برگزار شده توسط: استان کردستان/ شهر سقز
پرسش
سه نفر
ورثه که یک واحد آپارتمانی از
مورث به ارث باقی مانده است به شخصی
وکالت در فروش آن واحد آپارتمانی را میدهند، شخص وکیل اقدام به
فروش ملک به مبلغ 315/000/000 تومان به شخص دیگری مینماید و سهم هرکدام از ورثه را از فروش ملک را نقداً پرداخت ولی به ازای سهم احدی از وراث که مبلغ35/000/000 تومان است
یک فقره چک بابت ثمن معامله از خریدار اخذ نموده و به
وارث مذکور تحویل میدهد، در حالی که مشخص میگردد چک محل نداشته و خالی از وجه بوده است و وکیل وراث در پاسخ وارث مورد اشاره بیان میدارد من مسئولیتی ندارم حق شما را از خریدار بگیرید. حال سوال این است که وارث نامبرده علیه چه کس یا کسانی میتواند اقدام به طرح
دعوی حقوقی مطرح نماید؟ آیا وکیل در قبال موکل مذکور مسئولیت مدنی دارد یا خیر؟ لطفاً پاسخ مستدل و
مستند باشد.
نظر
هیئت عالی
در فرض سوال، وکیل در صورتی مسئول است که در انجام وظایف وکالتی مرتکب تقصیر شده باشد که در آن صورت مطابق قواعد عمومی مسئولیت مدنی پاسخگو میباشد؛ ضمناً وکیل در انجام معامله و فروش ملک باید غبطه موکلین خود را رعایت کند، در صورتی که بابت سهم احد از وراث نسبت به ثمن معامله چک دریافت و تحویل موکلش نماید و اقدام وکیل مبنی بر اعتماد به خریدار از جهت داشتن محل چک دریافتی بوده باشد، مسئولیتی متوجه وکیل نخواهد بود و باید به طرفیت خریدار یا مسئولین چک طرح دعوا گردد.
نظر اتفاقی
در خصوص موضوع باید میزان تعهدات قراردادی و الزامات خارج از قرارداد مورد توجه و لحاظ قرار داد و چنانچه قرار بر این شده باشد که معامله نقد باشد وکیل نباید معامله به نسیه انجام دهد چنانچه وکیل معامله را نقد انجام داده باشد اما یک فقره چک بگیرد تا به
بانک مراجعه نماید و ثمن را دریافت نماید اما چک محل نداشته باشد چنانچه وکیل غبطه موکل را نخورده باشد و بدون اذن موکل با چک معامله را انجام داده باشد موکل میتواند علیه صادر کننده چک و وکیل خود اقدام به طرح دعوی حقوقی نماید البته باید در خصوص میزان مسئولیت وکیل موضوع با
کارشناسی و با دقت بررسی گردد تا اینکه مشخص گردد حسب مورد
ضامن است یا خیر یعنی تعدی و تفریط نموده است یا خیر.