رابطه کارگر و کارفرما و قانون کار و نظام صنفی

حسین کارمند بانک است و در یک روز بارانی پس از تعطیلی و مراجعت به منزل متوجه می‌شود که سقف منزلش بر اثر شدت باراش باران رطوبت برداشته است. وی در صدد رفع این مشکل برآمده و تصمیم بر ایزوگام نمودن سقف می‌گیرد. برای انجام این امر به یک ایزوگام کار به نام محمد که مغازه دارد مراجعه و نامبرده برای بررسی شرایط سقف و تعیین میزان ایزوگام مورد نیاز به ساختمان حسین می‌رود. پس از بررسی همه موارد جهت انجام کار در روز معین به منزل حسین رفته و مشغول به کار می‌شود. نامبرده در حین انجام کار به دلیل ترکیدن کپسول اکسیژن به شدت آسیب دیده و یک چشم خود را از دست می‌دهد. این در حالی است که ایزوگام کار در هنگام انجام کار لوازم ایمنی نداشته است. پس از مدتی محمد تصمیم به شکایت از حسین می‌نماید. 1- در واقعه رخداده چه نوع رابطه حقوقی اعم از رابطه کارگر و کارفرمایی یا وضعیت نظام حقوقی فرد صنفی (بر طبق قانون صنفی) بین حسین و محمد قابل تصور است؟ 2- ضابطه تفکیک رابطه کارگر و کارفرمایی با نظام حقوقی فرد صنفی با عنایت به قانون کار و قانون نظام صنفی چیست؟ نظر هیات عالی موضوع سوال اگر چه امری مصداقی است مع‌الوصف مورد از شمول نظام کارگر و کارفرما خارج است و مسئولیتی متوجه صاحب منزل نیست. نظر اتفاقی دو نظام حقوقی داریم: 1-نظام حقوقی رابطه کارگری و کارفرمایی 2-نظام حقوقی فرد صنفی این دو نظام با یکدیگر متفاوتند. در رابطه کارگری و کارفرمایی، کارفرما، کار مورد نظر را به کارگر بیان داشته و کارگر موظف به انجام آن کار به همان شیوه و کیفیتی است که به او ارائه شده است. مثلا اینکه کارفرما به کارگر تحت امر خود می‌گوید که این نخاله‌های ساختمانی را جمع کن. جمع کردن نخاله‌های ساختمانی و کارهای مشابه آن به گونه‌ای می‌باشند که هر فردی می‌تواند آن را انجام دهد. به این معنا که این کار نیاز به تخصص خاصی ندارد. در این نظام کارفرما امکان نظارت، تسلط و آموزش به کارگر را دارد. چراکه فهم کارفرما از کارگر بیشتر است. در این موارد مطابق قانون کار، کارفرما بایستی ایمنی، بهداشت، بیمه و سایر مورادی که در قانون ذکر شده است را برای کارگر مهیا نماید. اما در نظام حقوقی فرد صنفی (یا واحد صنفی)، فرد صنفی صاحب حرفه و کار است و کار فرد صنفی به لحاظ پیچیدگی و فنی بودن آن به گونه‌ای م. ب. که یک کارگر ساده نمی‌تواند آن را انجام دهد. در نظام حقوقی حاکم بر قانون نظام صنفی، کارفرما (صاحبکار) یک کار مشخص مانند جوشکاری را از او می‌خواهد و آنچه که برای کارفرما مهم است نتیجه کار بوده و کارفرما هیچگونه تسلطی بر فرد صنفی اعم از آموزش و نظارت و... ندارد. چرا که به لحاظ فنی بودن کار از حساسیت و پیچیدگی آن اطلاعی ندارد. در فرد صنفی مسئولیت همه امور جهت انجام کار با خود فرد صنفی است. یعنی اگر می‌خواهد جوشکاری منزلی را انجام دهد خود فرد صنفی می‌داند که چه ابزاری با چه تعداد نیرو برای انجام این کار لازم است و اگر قصوری در حین انجام کار اتفاق بیفتد و حادثه‌ای رخ دهد خود فرد صنفی مسئول است نه صاحبکار. نکته: چنانچه فرد صنفی مثلا یک فرد جوشکار برای خود شاگرد بیاورد رابطه بین آن فرد صنفی با کارگر خود رابطه کارگری و کارفرمایی است اما رابطه بین فرد صنفی و کارفرما (صاحبکار) مشمول نظام حقوقی قانون نظام صنفی م. ب. نه نظام حقوقی رابطه کارگری و کارفرمایی موجود در قانون کار. در این مثال هیچ رابطه‌ای بین کارفرما و شاگرد ذکر شده وجود ندارد و چنانچه در حین انجام کار برای شاگرد اتفاقی بیفتد مسئولیت بر عهده فرد صنفی (جوشکار) م. ب. نه کارفرما (صاحبکار). نکته 2: چنانچه فرد صنفی کار سپرده شده را به اتمام رساند و کارفرما از او بخواهد که کار دیگری که مشمول کار صنفی نیست مثلاً جمع کردن نخاله‌های ساختمانی را انجام دهد و در حین انجام این کار آسیبی به فرد وارد شود شامل رابطه کارگری و کارفرمایی م. ب.. *با عنایت به موارد فوق رابطه بین ایزوگام کار و کارفرما مشمول نظام حقوقی صنفی بوده و ضابطه تفکیک هر دو نظام به شرح فوق بیان گردید.