مقدمه
رجوع مالک مال به معامل
فضولی جهت
مطالبه قیمت مال
خ. م.:
در نشست
قضایی که در تاریخ 1398/11/03 در
استان خراسان جنوبی برگزار شد، موضوع بحث به بررسی حق مالک مال در مراجعه به معامل فضولی برای مطالبه قیمت مال اختصاص یافت. پرسش مطرح شده این بود که آیا همسر مالک (الف) حق دارد به او (معامل فضولی) برای مطالبه قیمت
زمین مراجعه کند یا اینکه
تنفیذ معامله به دلیل ماهیت
مهریه رایگان بوده است. نظر هیات عالی این بود که در صورت تنفیذ
معامله فضولی از سوی مالک، وی حق دریافت
بهای ملک را خواهد داشت؛ زیرا
رابطه زوجیت دلیلی بر رایگان بودن تنفیذ نیست. نظر
اکثریت همچنین تاکید داشت که
ایفاء دین از سوی غیر
مدیون با رضایت مدیون، امکان مراجعه خواهان برای دریافت قیمت سه دانگ از خوانده را فراهم میآورد و تنفیذ معامله اثر کاشفیت دارد. علاوه بر این، اصولی همچون لاضرر و انصاف به نفع
ایفا کننده است. در مقابل، نظر
اقلیت بر این باور بود که با تنفیذ معامله، مالک با
سند عادی تمامی آثار را بر عهده میگیرد و حقی برای مراجعه به همسر یا عروس خود ندارد، به ویژه به دلیل احتمال
تبانی در تنظیم
مبایعهنامه صوری.
صورتجلسه نشست قضایی
تاریخ برگزاری: 1398/11/03
برگزار شده توسط: استان خراسان جنوبی/ شهر بیرجند
موضوع
رجوع مالک مال به معامل فضولی جهت مطالبه قیمت مال
پرسش
آقای … طی مبایعه نامه عادی، سه دانگ از
منزل مسکونی اش را به همسرش می فروشد اما پس از طرح دعوای مطالبه مهریه از طرف عروسش و در حالی که بخشی از مهریه وی بر ذمه اش بوده است، الف سه دانگ متعلق به همسرش را با
سند رسمی به عروسش منتقل مینماید. پس از حدوث اختلافات خانوادگی، ابتدا همسر الف اقدام به طرح
شکایت کیفری انتقال مال غیر مینماید و سپس الف با طرح دعوای
اثبات تنفیذ معامله فضولی علیه همسرش و این که وی در جریان انتقال بوده و رضایت داشته است، معامله فضولی خود را موجه میسازد. حال آیا مالک مال (همسر الف) حق مراجعه به معامل فضولی (الف) جهت مطالبه قیمت زمین خود را دارد یا ب. ت. ب. ماهیت مهریه تنفیذ وی مجانی بوده است؟ و در صورت مثبت بودن پاسخ، زوجه مستحق دریافت قیمت زمان معامله فضولی و یا زمان طرح دعوا خواهد بود؟
نظر
هیئت عالی
در صورتی که مالک معامله فضولی نسبت به مال خود را تنفیذ کند، استحقاق دریافت بهای ملک را دارد، زیرا رابطه زوجیت بین مالک و فضولی دلیل مجانی بودن تنفیذ نیست.
نظر اکثریت
ب. ت. ب. این که ایفاء دین از ناحیه غیر مدیون با رضایت مدیون است، پس ایفاءکننده (خواهان) میتواند برای قیمت سه دانگ به خوانده مراجعه کند. چون با انجام معامله ذمه خوانده مشغول شده و تنفیذ هم اثر کاشفیت دارد، از سویی ب. ت. ب. قواعد و اصولی از جمله لاضرر،
دارا شدن بلاجهت و ناعادلانه و انصاف، ایفا کننده میتواند برای قیمت به خوانده مراجعه کند.
نظر اقلیت
ب. ت. ب. تنفیذ معامله از سوی مالک اولیه (مالک با سند عادی)، صلح یا بیع صورت گرفته با تمام آثارش برای مالک با سند عادی بار میشود و فلذا حقی برای مالک با سند عادی در مراجعه به عروس یا همسرش وجود ندارد. خصوصاً این که احتمال تبانی بین زن و شوهر در تنظیم مبایعه نامه ی صوری جهت عدم امکان وصول مهریه از سوی عروس آنان وجود دارد.