مقدمه
سوء استفاده از
سفید امضا یا جعل
خ. م.:
در نشست
قضایی که در تاریخ 15 آبان 1399 در
استان مازندران برگزار شد، موضوع بررسی سوء استفاده از سفید
امضا و جعل مورد بحث قرار گرفت. در این جلسه، پرسش اصلی به معاملهای مربوط میشد که در آن
خریدار برخلاف
توافق انجام شده، مورد معامله را به
اشتباه در
مبایعهنامه ذکر کرده است. هیات عالی نظر خود را بر این اساس اعلام کرد که عمل خریدار مصداق
بزه سوء استفاده از سفید امضا است، زیرا این عمل میتواند به
صورت کامل یا جزئی مصداق داشته باشد و ب. ت. ب. توافق طرفین و وجود عنصر سپردن، تحقق این بزه به اصلح نزدیکتر است. نظر
اکثریت نیز بر همین مبنا استوار بود و بر این نکته تاکید داشت که قانونگذار اصطلاح سفید امضا را به طور گستردهتری به کار برده است. در مقابل، نظر
اقلیت بر این باور بود که این موضوع از مصادیق بزه جعل مفادی است، زیرا
تفسیر مضیق نصوص جزایی
ایجاب میکند که مفهوم سفید امضا تنها به مواردی که برگهای کاملاً سفید به امضا میرسد، محدود شود. همچنین،
مجازات بزه جعل کمتر از سوء استفاده از سفید امضا است؛ لذا در راستای اصل تفسیر به
نفع متهم،
انتخاب بزه جعل را اولی میداند.
صورتجلسه نشست قضایی
تاریخ برگزاری: 1399/08/15
برگزار شده توسط: استان مازندران/
شهر قائم شهر
موضوع
سوء استفاده از سفید امضا یا جعل
پرسش
آقای …
یک باب مغازه متعلق به خود را طی مبایعه نامهای به آقای ب به
فروش میرساند. در هنگام تنظیم مبایعه نامه و پس از اخذ امضائات ذیل
سند و درج مشخصات خریدار و فروشنده، آقای … را ترک و به خریدار اعلام مینماید که مورد معامله را در بخش مخصوص به آن در مبایعه نامه وارد نماید، برخلاف توافق صورت گرفته میان معاملین، مورد معامله «یک باب
منزل مسکونی» قید میگردد، النهایه و ب. ت. ب. شرح مذکور، صحیحترین عنوان مجرمانه انتسابی به رفتار صورت گرفته از جانب خریدار چه میباشد؟
نظر
هیئت عالی
نظریه اکثریت که عمل مذکور را بزه سوء استفاده از سفید امضاء میداند، صحیح است زیرا مصادیق سوء استفاده از سفید امضاء میتواند به صورت کامل یا جزئی باشد.
نظر اکثریت
موضوع از مصادیق بزه سوء استفاده از سفید امضاء م. ب. چراکه:
اولاً قانونگذار اصطلاح سفید امضاء را مسامحتاً در قانون ذکر نموده است و شامل مواردی که سندی ناقص هم میباشد، میگردد.
ثانیاً طرفین با یکدیگر توافق نمودهاند و بر خلاف توافق صورت گرفته، خریدار مورد دیگری را در مبایعه نامه درج نموده است.
ثالثاً عنصر سپردن در مانحن فیه وجود دارد و ب. ت. ب. اینکه بزه سوء استفاده از سفید امضاء، یکی از صور خاص بزه
خیانت در امانت م. ب..
لذا تحقق بزه سوء استفاده از سفید امضاء به اصلح نزدیک م. ب..
نظر اقلیت
موضوع مطرح شده از مصادیق بزه جعل مفادی م. ب. چرا که:
اولاً لزوم تفسیر مضیق نصوص جزایی این امر را ایجاب مینماید که از تسری مفهوم اصطلاح سفید امضاء به نوشتجات ناقص خودداری شده و صرفاً
ناظر به مواردی که برگهای کاملا سفید به امضاء شخصی میرسد، باشد.
ثانیاً مجازات بزه جعل کمتر از مجازات بزه سوء استفاده از سفید امضاء م. ب. لذا در مقام انتخاب، اصل تفسیر به نفع متهم، انتخاب بزه جعل را اولی میداند.