طرح دعوی مطالبه وجه چک با وجود دریافت وجه آن

طرح دعوی مطالبه وجه چک با وجود دریافت وجه آن خ. م.: در نشست قضایی که در تاریخ 1396/11/18 در استان قزوین برگزار شد، موضوع بررسی دعوی مطالبه وجه چک، در شرایطی که وجه آن دریافت شده بود، مورد بحث قرار گرفت. سوال اصلی این بود که عنوان مجرمانه شخصی که با وجود دریافت وجه چک، اقدام به اخذ گواهی عدم پرداخت و سپس مطالبه وجه چک می‌کند، چیست. هیات عالی قضات دادگستری شهرستان تاکستان، که نظر آن مورد تایید قرار گرفت، اعلام کرد که اگر مشخص شود دارنده چک به دلیل پرداخت وجه یا عدم استحقاق در مطالبه، به عنوان امانت‌دار عمل کرده و سپس یکی از اعمال موضوع ماده 674 قانون مجازات اسلامی (تعزیرات) را مرتکب شود، این عمل می‌تواند مصداق خیانت در امانت باشد. نظر اکثریت بیان می‌کند که اگر طرفین توافقی مبنی بر استرداد یا معدوم کردن چک پس از کارسازی داشته باشند، عمل مرتکب، واجد وصف مجرمانه خیانت در امانت است. در مقابل، نظر اقلیت بر این باور است که عمل مرتکب به عنوان شروع به کلاهبرداری تلقی می‌شود و ب. ت. ب. ماده 134 قانون مجازات اسلامی، به دلیل وجود دو وصف مجرمانه، بزه اشد (خیانت در امانت) قابل اعمال نیست. صورتجلسه نشست قضایی تاریخ برگزاری: 1396/11/18 برگزار شده توسط: استان قزوین/ شهر تاکستان موضوع طرح دعوی مطالبه وجه چک با وجود دریافت وجه آن پرسش عنوان مجرمانه ی شخصی که علاوه بر دریافت وجه چک، اقدام به اخذ گواهی عدم پرداخت و متعاقباً مطالبه ی وجه چک را می‌نماید چه می‌باشد؟ نظر هیات عالی نظریه اکثریت محترم قضات دادگستری شهرستان تاکستان قزوین مورد تائید است. ضمناً نظریه 7/94/3156 مورخ 1394/11/12 اداره کل حقوقی قوه قضائیه به شرح ذیل موید این برداشت م. ب.: چنانچه احراز شود که به دلیل پرداخت وجه چک یا عدم استحقاق دارنده آن در مطالبه وجه چک، طرفین تراضی نموده‌اند که آن چک به صورت امانی در ید دارنده باشد، ولی دارنده آن، بعداً یکی از اعمال موضوع ماده 674 قانون مجازات اسلامی (تعزیرات) مصوب 1375 را مرتکب شود، می‌تواند موجب تحقق بزه خیانت در امانت گردد، که تشخیص مصداق حسب مورد بر عهده مرجع قضایی رسیدگی کننده است. نظر اکثریت در صورتی که بین طرفین در خصوص چک مستنداً دعوا که وجه آن کارسازی شده است قراردادی مبنی بر استرداد چک یا معدوم کردن آن پس از کارسازی باشد عمل، واجد وصف مجرمانه خیانت در امانت وفق ماده 674 قانون مجازات اسلامی کتاب تعزیرات قابل تعقیب و مجازات است. نظر اقلیت عمل اقدام کننده چکی که وجه آن قبلاً کارسازی شده واجد وصف مجرمانه شروع به کلاهبرداری (توسل به وسایل متقلبانه جهت ربودن مال غیر) بوده و از طرفی چون کارسازی وجه چک، خود قرارداد شفاهی فیمابین بر استرداد لاشه چک تلقی می‌شود مرتکب به جای استرداد اقدام به تقدیم دادخواست حقوقی کرده است و به صراحت ماده 134 قانون مجازات اسلامی چون عمل واجد دو وصف مجرمانه است بزه اشد (خیانت در امانت) در مانحن غیر قابل اعمال است.