علت تامه در قتل عمد و ملاک تشخیص آن

بند ب ماده 290 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 آنچه را که ملاک تشخیص قتل عمدی عنوان داشته است اولا مرتکب عمدا کاری انجام دهد ثانیا آن عمل نوعاً موجب جنایت می‌شود ثالثاً مرتکب علم و آگاهی داشته که آن کار نوعاً موجب جنایت می‌شود.در تبصره 1 همین ماده علم و آگاهی مرتکب را در چنین مواردی مفروض دانسته و عدم آگاهی و توجه مرتکب را مستلزم اثبات دانسته است. لیکن در ذیل همین تبصره آورده شده است «‌مگر جنایت واقع شده فقط به علت حساسیت زیاد موضع آسیب، واقع شده باشد و حساسیت زیاد موضع آسیب نیز غالباً شناخته شده نباشد... » که در این صورت علم و آگاهی مرتکب مفروض نبوده و جهت عمدی شناخته شدن عمل نیاز به اثبات آن دارد. (بار اثبات آن به عهده متهم نمی‌باشد.)با مداقه و نهایت به مواد معنونه فوق، به نظر می‌رسد اولاً در صورتی که اقدام عمدی شخص در فعل نوعاً کشنده، به وسیله آلت قتاله مانند قمه، اسلحه و... و اصابت آن به موضع حساس باشد، صرفنظر از قصد مرتکب، نوبت به ذیل تبصره 1 ماده 290 نمی رسد و برابر صدر تبصره مزبور علم و آگاهی شخص نسبت به نوعاً کشنده بودن عمل مفروض است. ثانیاً اگر آلت نوعاً قتاله نباشد و فقط به واسطه اصابت آن به (حساسیت زیاد) موضع آسیب، جنایت صورت پذیرفته باشد، در این حالت اولاً علم و آگاهی مفروض نمی‌باشد (ذیل تبصره 1) ثانیاً حساس بودن موضع (آن هم حساسیت زیاد) توسط پزشکی قانونی اعلام و تایید شود ثالثاً شناخته شده بودن حساسیت زیاد موضع آسیب عرفاً نزد مردم، توسط محکمه به طرق مقتضی، لازم به بررسی است.در فرض سوال جلسه، ب. ت. ب. اینکه آلت قتل قمه بوده که نوعاً قتاله و کشنده است بالاخره به واسطه قطع شریان بازوئی که نوعاً کشنده است (حساسیت زیاد موضع) جنایت واقع شده است (فقط به لحاظ حساسیت زیاد موضع به قتل نرسیده است) بنابر توضیحات فوق، نوبت به ذیل تبصره 1 ماده 290 قانون مجازات اسلامی نمی رسد و علم و آگاهی مرتکب به کشنده بودن عمل مفروض است.