مقدمه
عنوان مجرمانه امضای چک متعلق به دیگری
خ. م.:
در نشست
قضایی که در تاریخ 1397/04/13 در
استان همدان برگزار شد، موضوع بررسی عنوان مجرمانه امضای چک متعلق به دیگری مورد بحث قرار گرفت. پرسش اصلی این بود که آیا امضای شخص زیر چک متعلق به دیگری به عنوان جرم جعل محسوب میشود و در صورتی که چک
ظهرنویسی شود و منتقل گردد، آیا شخص
ظهرنویس مسئول پرداخت وجه خواهد بود یا خیر. هیات عالی به این نتیجه رسید که در این شرایط، امضای چک به عنوان جعل شناخته میشود و ظهرنویس که با علم به
مجعول بودن
امضا اقدام به انتقال چک کرده، مسئول پرداخت نخواهد بود. نظر
اکثریت بیانگر این بود که در صورتی که امضای
ضامن به عنوان
ضمانت باشد،
محکومیت صادرکننده الزامی است و در غیر این صورت، ظهرنویس به دلیل
استقلال امضاها میتواند مسئول پرداخت وجه باشد. همچنین، حتی در صورت عدم رعایت شرایط شکلی چک، بر اساس اصل استقلال امضاها، ظهرنویس ممکن است
محکوم شود. در مقابل، نظر
اقلیت بر این باور بود که اگر ظهرنویس از تقلبی بودن چک
مطلع باشد، مسئول پرداخت است، اما در صورتی که از این موضوع بیخبر باشد و چک صادر نشده باشد، نمیتوان او را محکوم کرد. این مباحث به بررسی ابعاد حقوقی و مسئولیتهای مرتبط با امضای چکهای مجعول پرداخته است.
صورتجلسه نشست قضایی
تاریخ برگزاری: 1397/04/13
برگزار شده توسط: استان همدان/ شهر بهار
پرسش
آیا تحقق جرم جعل در مواردی که شخص اقدام به امضای خویش ذیل چک متعلق به دیگری را بنماید
محقق میباشد؟ در صورتیکه شخصی همین چک را ظهرنویسی نماید و به دارنده واگذار کند آیا مسئول پرداخت میباشد؟
نظر
هیئت عالی
رفتار موضوع پرسش در قسمت اول بزه جعل محسوب میگردد. در صورتی که شخصی با علم به امضا متعلق به دیگری آن را ظهرنویسی و منتقل نماید عمل مذکور استفاده از
سند مجعول تلقی میگردد و چون با فرآیند مجرمانه منتقل گردیده ظهرنویس مسئول پرداخت وجه نمیباشد.
نظر اکثریت
اگر امضای ضامن از باب ضمانت باشد، امضای ایشان در صورتی قانونی است که ما صادرکننده را محکوم نماییم به پرداخت و اگر صادرکننده محکوم نشود نمیتوان ضامن را نیز محکوم نمود ولی اگر امضای ایشان از باب ظهرنویسی باشد این ضمانت از وجه است و میتوان از باب استقلال امضاها ایشان را محکوم به پرداخت نمود و در نمونه آرا تهران نیز این چنین م. ب..
ضمناً دارنده با حسن نیت بابت چک از اموال خویش مقداری کسر نموده و نمیتوان گفت چونکه قالب چک رعایت نشده است فلذا این برگه احکام چک را ندارد و حتی اگر شرایط شکلی چک رعایت نشده است میتوان برحسب اصل استقلال امضاها ظهرنویس را محکوم نمود. در چک حامل که با قبض و
اقباض انتقال محقق میشود امضای ظهرنویس مستقل و اصل بر ضمانت از وجه است.
نظر اقلیت
اگر ظهر نویس 1- اطلاع از تقلبی بودن چک و امضای آن داشته باشد ایشان ضامن است و وجه آن را از باب تعهدات خارج از
قرارداد میبایست پرداخت نماید.
2- اگر اطلاعی نداشته ب. ت. ب. اینکه چکی صادر نشده است تا ظهرنویسی محقق شود فلذا طبق قانون چک و
تجارت نمیتوان ایشان را محکوم نمود