عوامل موثر در تعیین مبنای محاسبه حق کسب و پیشه

یک باب مغازه به موجب قرارداد در 30 سال پیش بدون پرداخت سرقفلی به مستأجر واگذار شده است. مستأجر پس از چندین سال فعالیت آن را تعطیل و در مدت ده سال هیچ‌گونه فعالیت کسبی در آنجا نداشته است. لازم به ذکر است در این مدت اجاره بهای ماهانه به موجر پرداخت شده است. اکنون موجر درخواست تخلیه ملک را جهت اخذ پروانه ساختمان‌کرده است. در فرض سوال: 1- آیا مبنای حق کسب و پیشه در اماکن تجاری فعالیت کسبی است؟ 2- در صورت ‌قائل به پرداخت حق کسب و پیشه بودن مبنای محاسبه چگونه است؟ 3- آیا بسته بودن مغازه دلیل برخروج از قابلیت انتفاع است ‌و ‌یا تخلف مستأجر محسوب می‌گردد؟ نظر هیئت عالی : پاسخ بند (1): پاسخ منفی است لذا مبنای تعیین حق کسب و پیشه یا تجارت منحصراً فعالیت کسی نیست و مولفه‌های مختلفی در تعیین حق کسب و پیشه یا تجارت موثر م. ب.. پاسخ بند (2): مبنا وفق قانون تعیین حق کسب و پیشه و تجارت مطابق نظریه کارشناسی است و کارشناس با در نظر گرفتن جمیع جهات از جمله موقعیت محلی، نوع شغل و میزان مال‌الاجاره و مدت اجاره اظهارنظر خواهد نمود. پاسخ بند (3): بسته بودن مغازه نه موجب عدم قابلیت انتفاع است و نه تخلف مستأجر محسوب می‌شود. بنا به مراتب بالا نظر مطروحه در نشست قضایی گرگان تا حدّی که با این نظر موافق است تأیید می‌شود. نظر اتفاقی مبنای پرداخت حق کسب و پیشه و تجارت تنها فعالیت ‌کسبی نیست ‌بلکه سایر عوامل که در ماده 11 قانون مالک و مستأجر سال 1339 آمده در تعیین حق کسب و پیشه موثر است و چنان‌چه مدتی فعالیت مستأجر متوقف شود به همان نسبت از میزان حق کسب و پیشه کسر می‌شود لذا حق مکتبسه سابق، با بسته بودن مغازه زائل نخواهد شد و کارشناس ب. ت. ب. سایر عوامل حق کسب و پیشه را تعیین می‌نماید.