قابلیت استماع دعوی استرداد وجه قراردادی

هرچند قانون گذار ضمانت اجرای انعقاد قراردادهای خلاف قوانین امری و مخالف نظم عمومی را باطل و دعاوی راجع به تعهدات این قرارداد ها را قابل استماع ندانسته اما هیچ مجوزی وجود ندارد که وجه و مبلغ رد و بدل شده در معامله باطل نیز در ید متصرف بدون دلیل باقی بماند. لذا هرچند دعاوی راجع به تعهدات قراردادهای نامشروع قابل استماع نیست اما وجه پرداختی ناشی از معامله باطل از سوی پرداخت کننده قابل استرداد است، اصولی چون استیفا بلاجهت، قاعده اقدام نیز موید این نظر است. از طرفی ماده 654 قانون مدنی، دعاوی راجع به تعهدات معاملات نامشروع را قابل استماع ندانسته اما در خصوص استرداد وجه پرداختی ناشی از معامله باطل ساکت است و به تبع این وجه طبق اصول کلی حقوقی قابل استرداد از سوی پرداخت کننده م. ب.. موید نظر شرح ماده 654 قانون مدنی توسط دکتر … در کتاب قانون مدنی در نظم حقوقی کنونی م. ب.. اما یک فرض قابل تفکیک م. ب. آن هم در صورتی است که فرد با آگاهی از قوانین آمره به انعقاد چنین قراردادهایی روی می آورد و با آگاهی از جرم بودن عمل ارتکابی وجهی را پرداخت می کند که در این فرض به دلیل قاعده اقدام و این که فرد به دست خویش احترام مال خود را از بین برده است قابل حمایت از سوی قانون گذار نخواهد بود. به تعبیری یک مجازات مدنی برای شخص که برخلاف اخلاق حسنه و قواعد آمره اقدام به انعقاد قرارداد باطل نموده است.