قتل عمدی بر مبنای رفتار میانجی در نزاع دو نفره

ب. ت. ب. بند ب ماده 290 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 و ب. ت. ب. اینکه مرتکب آگاه و متوجه بوده که اقدام او نوعاً موجب جنایت بر مجنی علیه می‌شود جنایت عمدی محسوب می‌شود. در بند ب ماده 290 مقنن بر مبنای وقوع رفتار فاعل، برخی قتل ها را عمدی شمرده است. ویژگی و خصوصیت مورد نظر در این نوع رفتار (نوعاً کشنده بودن) آن است. مراد از نوعاً کشنده، نوع انسان متعارف و سالم و بی عیب خواهد بود. این نوع از قتل عمدی به حدی از اهمیت برخوردار است که حتی گروهی از حقوقدانان بر این بآورند که لازمه تحقق قتل عمدی همواره کشنده بودن رفتار مجرمانه است و بدون آن علیرغم داشتن قصد نتیجه قتل عمدی نخواهد بود (نجیب حسنی 1992/326). بر خلاف آن تلقی که قبل از انقلاب از آلت قتاله وجود داشت و البته منطبق بر ماده 171 قانون مجازات عمومی سابق بود؛ در حال حاضر باید گفت وجود آلت قتاله و استفاده از آن به خودی خود نمی تواند قتل را عمدی نماید؛ بلکه حسب نوع استفاده ای که از آلت قتاله می‌شود می‌تواند آن را قتل عمدی نماید. بنابراین نه تنها فعل نوعاً کشنده منحصر به آلت قتاله نیست (مثلاً فشردن گلو می‌تواند نوعاً کشنده باشد ولی آلت قتاله وجود ندارد)؛ بلکه صرف استعمال آلت قتاله نیز لزوماً از مصادیق فعل نوعاً کشنده نیست، مثل اینکه کسی با هفت تیر قوزک پای دیگری را نشانه رفته و به آن تیر بزند (میرمحمد صادقی 1384/107). این جمله که گفته می‌شود (فعل نوعاً کشنده همان آلت قتاله است) نیز قابل نقد است؛ زیرا در اینجا از فعل که یک رفتار است سخن می گوییم نه از ابزار و استفاده از آن. بنابراین حسب اینکه از این ابزار چگونه استفاده می‌شود در رفتار قتاله اهمیت دارد؛ گاهی این ابزار در مسیر قتاله استفاده می‌شود گاهی با اینکه خطرناک و کشنده است اما در مسیر قتاله مورد استفاده قرار نمی گیرد.