نشست قضایی
قیاس عسر و حرج برای زوجه در نکاح منقطع و نکاح دائم
خلاصه
پرسش این بود که آیا زوجه در نکاح منقطع میتواند به دلیل عسر و حرج تقاضای طلاق کند. نظر اکثریت و هیات عالی این است که طلاق مخصوص عقد دائم است، اما در نکاح منقطع نیز زوجه میتواند در صورت عسر و حرج تقاضای بذل مدت از حاکم نماید.
اصلِ حقوقی: عسر و حرج اختصاص به عقد دائم نداشته و در نکاح منقطع نیز زوجه میتواند درخواست بذل مدت کند.
مستند: ماده 1139 قانون مدنی، قاعده لاضرر
کلیدواژهها: عسر و حرج، نکاح منقطع، بذل مدت، طلاق، حاکم
متنِ زیر هنوز بهوسیلهٔ کارشناس مرور و تأیید نشده است.
مقدمه
قیاس عسر و حرج برای زوجه در نکاح منقطع و نکاح دائم
خ. م.:
در صورتجلسه نشست قضایی که در تاریخ 5 آذر 1386 در استان مرکزی برگزار شد، موضوع مورد بحث قیاس عسر و حرج برای زوجه در نکاح منقطع و دائم بود. پرسش مطرح شده این بود که آیا زوجه در نکاح منقطع میتواند در صورت وجود عسر و حرج، دادخواست طلاق ارائه دهد. نظر هیات عالی بر این بود که عسر و حرج محدود به عقد دائم نیست و در صورت احراز عسر و حرج برای زوجه در نکاح منقطع، وی میتواند درخواست بذل مدت باقیمانده را از حاکم داشته باشد. همچنین، نظر اتفاقی به ماده 1139 قانون مدنی اشاره کرد که طلاق را مختص عقد دائم میداند و بیان داشت که حاکم میتواند زوج را به بذل مدت ملزم کند. در صورت احراز عسر و حرج، حاکم مجاز است بر مبنای قاعده لاضرر و قیاس بین عقد دائم و موقت حکم صادر کند. این نظر با استناد به روح قانون و استفتائات از مراجع عظام تایید شد.موضوع
قیاس عسر و حرج برای زوجه در نکاح منقطع و نکاح دائمپرسش
در صورتیکه زوجین در نکاح منقطع اختلاف پیدا نمایند در صورت وجود شرایط مربوط به عسر و حرج، آیا زوجه میتواند دادخواست طلاق تقدیم کند؟
نظر هیئت عالی
عسر و حرج منحصر به عقد دائم نیست؛ در صورتیکه در نکاح منقطع هم برای زوجه عسر و حرج ایجاد شود، زوجه میتواند با مراجعه به حاکم درخواست نماید حکم به بذل مدت باقی مانده از نکاح منقطع صادر کند. در مورد عسر و حرج تفاوتی بین عقد دائم و عقد موقت نیست. لیکن در عقد دائم زوجه درخواست طلاق به علت عسروحرج دارد و در عقد منقطع بذل مدت مطرح است که حاکم در صورت احراز عسر و حرج زوجه حکم به بذل مدت باقی مانده میدهد.
نظر اتفاقی
ب. ت. ب. اینکه مطابق ماده 1139 قانون مدنی، طلاق مخصوص عقد دائم است و زن منقطعه به انقضای مدت یا بذل آن از طرف شوهر از زوجیت خارج میشود. در مورد سوال، حاکم میتواند حکم به الزام زوج به بذل مدت نسبت به باقی مانده مدت بدهد زیرا اولاً: ب. ت. ب. قاعده کلی لاضرر اگر عسر و حرج زوجه احراز گردد، حاکم میتواند رأی به الزام زوج به بذل مدت بدهد. ثانیاً: همچنانکه در قانون، در مورد عقد دائم به حاکم اجازه داده شده که ب. ت. ب. ملاک عسر و حرج حکم به طلاق بدهد و الزام زوج به طلاق را مورد حکم قرار دهد، همان ملاک در عقد موقت نیز وجود دارد. بنابراین، در مورد سوال حاکم میتواند زوج را ملزم نماید که بذل مدت کند. ثالثاً: از روح قانون و کلیات میتوان استنباط کرد که در این خصوص عقد منقطع مانند عقد دائم بوده و میتوان رأی به الزام زوج به بذل مدت داد. رابعاً: با استناد به قیاس منصوصالعله و نیز قیاس اولویت، الزام زوج به بذل مدت توسط حاکم جایز است چرا که در عقد دائم دلیل و مجوز طلاق برای حاکم عسر و حرج است و همین ملاک و علت در عقد موقت نیز وجود دارد و از طرفی در عقد دائم با آن همه استحکام و دوام، حاکم میتواند رأی به اجبار زوج به طلاق دهد. پس در عقد نکاح منقطع به طریق اولیٰ میتواند. خامساً: پاسخ استفتائات از حضرات آیات فاضل لنکرانی و ناصر مکارم شیرازی موید این نظر است.موادِ قانونیِ مستند در این صفحه 1
موارد مرتبط 19
آرای مرتبط 6
-
رأی
هماستناد
تحقق وکالت در طلاق به دلیل ابتلای زوج به بیماری هپاتیت B
مواد 1139 و 1119 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
الزام زوج به بذل مدت در نکاح موقت
ماده 1139 قانون مدنی (ماده استنادی دادگاه بدوی
-
رأی
هماستناد
الزام زوج به بذل مدت در نکاح موقت
ماده 1139 قانون مدنی (ماده استنادی دادگاه بدوی
-
رأی
هماستناد
تحقق وکالت در طلاق به دلیل ابتلای زوج به بیماری هپاتیت B
مواد 1139 و 1119 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
اثر بذل مهریه توسط زوجه
مواد 1139 و 1133 و 1143 از قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
ماهیت رجوع به مابذل
مواد 1139 و 1133 و 1143 از قانون مدنی
نظریات مشورتی 3
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظر مشورتی 7/7073 مورخ 1383/09/23 اداره کل حقوقی قوهقضائیه در خصوص تعیین نفقه در عقد منقطع و تأثیر بذل مدت با اصلاحات و الحاقات بعدی
ماده 1139 ق.م
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظر مشورتی 7/7073 مورخ 1383/09/23 اداره کل حقوقی قوه قضائیه با اصلاحات و الحاقات بعدی
ماده 1139 ق.م
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظر مشورتی 7/3902 مورخ 1381/05/09 اداره کل حقوقی قوهقضائیه در خصوص تفاوت عقد منقطع و دائم از نظر طلاق با اصلاحات و الحاقات بعدی
ماده 1139 ق.م
نشستهای قضایی 4
-
نشست قضایی
هماستناد
الزام شوهر به بذل مدت در نکاح منقطع نود و نه ساله
ماده 1139 قانون مدنی
-
نشست قضایی
هماستناد
طلاق حاکم در نکاح منقطع
ماده 1139 قانون مدنی
-
نشست قضایی
هماستناد
بررسی جواز الزام زوج به طلاق در نکاح منقطع
ماده 1139 قانون مدنی
-
نشست قضایی
هماستناد
ضرورت انحلال عقد منقطع با بذل مدت از ناحیه مرد
بر اساس ماده 1139 قانون مدنی تاکید می کند که طلاق مختص عقد دائم است و زوجه منقطعه ن
مواد مرتبط 1
-
تفسیر
از این صفحه
ماده 1139 — قانون مدنی
ماده 1139 قانون مدنی اشاره کرد که طلاق را مختص عقد دائم می داند و بیان داشت
دکترین 5
-
مقاله
هماستناد
اجرای حکم طلاق — طلاق مخصوص عقد دائم است و زن
ماده 1139 ق.م
-
مقاله
هماستناد
اجرای حکم طلاق — طلاق مخصوص عقد دائم است و زن
ماده 1139 ق.م
-
مقاله
هماستناد
رای وحدت رویه شماره ۷۱۶ مورخ ۱۳۸۹/۷/۲۰ — نکته چنانچه زوجه در روزهای پایانی از
قانون مدنی مواد 1139
-
مقاله
هماستناد
رای وحدت رویه شماره ۷۱۶ مورخ ۱۳۸۹/۷/۲۰ — زنی که با شوهر نزدیکی نکرده باشد
قانون مدنی مواد 1139
-
مقاله
هماستناد
رای وحدت رویه شماره ۷۱۶ مورخ ۱۳۸۹/۷/۲۰ — زنی که با شوهر نزدیکی نکرده باشد
قانون مدنی مواد 1139
فقط پیوندهایی که متنشان در بانک است، با شاهد از خودِ متن — نه شباهتِ آماری. عنوانِ بدونِ متن ساخته نمیشود.
