لزوم تعیین وقت رسیدگی مستقل در پرونده جرایم درجه هفت و هشت

لزوم تعیین وقت رسیدگی مستقل در پرونده جرایم درجه هفت و هشت خ. م.: در تاریخ 25 تیرماه 1399، نشستی قضایی در استان مرکزی، شهر زرندیه برگزار شد که موضوع آن ضرورت تعیین وقت رسیدگی مستقل در پرونده‌های جرایم درجه هفت و هشت بود. پرسش مطرح شده در این نشست این بود که آیا دادگاه کیفری پس از احضار شاکی و متهم و انجام تحقیقات مقدماتی، موظف به تعیین وقت رسیدگی با حضور طرفین است یا خیر. نظر هیات عالی بر این اساس بود که رسیدگی مستقیم در دادگاه، اصل تناظر را نقض نمی‌کند و پس از پایان تحقیقات، دادگاه ملزم به تعیین وقت رسیدگی و دعوت از طرفین است. اکثریت اعضا بر این نکته تاکید داشتند که بر اساس بند ب ماده 340 قانون آیین دادرسی کیفری، دادگاه تنها در صورت حضور اصحاب دعوا و عدم درخواست مهلت، می‌تواند به رسیدگی بپردازد و در غیر این صورت باید وقت رسیدگی مشخص کند تا طرفین بتوانند حاضر شوند. در مقابل، نظر اقلیت معتقد بود که ب. ت. ب. اهمیت کمتر جرایم درجه هفت و هشت، در صورتی که طرفین به صورت جداگانه حاضر شده و دفاعیات خود را بیان کرده باشند، تعیین وقت مجزا غیرضروری است. همچنین، نظر ابرازی نیز بر این نکته تاکید داشت که هدف از حذف رسیدگی دادسرا، تسریع در رسیدگی به این جرایم است و در صورتی که ابهامی وجود نداشته باشد، دادگاه نیازی به تعیین وقت رسیدگی نخواهد داشت. صورتجلسه نشست قضایی تاریخ برگزاری: 1399/04/25 برگزار شده توسط: استان مرکزی/ شهر زرندیه موضوع لزوم تعیین وقت رسیدگی مستقل در پرونده جرایم درجه هفت و هشت پرسش ب. ت. ب. متن ماده 340 قانون آیین دادرسی کیفری، آیا در رسیدگی به جرایم درجه هفت و هشت، دادگاه کیفری پس از احضار شاکی و متهم به صورت انفرادی و انجام تحقیقات مقدماتی، مکلف به تعیین وقت رسیدگی با حضور طرفین نیز می‌باشد؟ نظر هیئت عالی رسیدگی مستقیم در دادگاه نافی رعایت اصل تناظر در خاتمه تحقیقات مقدماتی نیست. لذا دادگاه پس از ختم تحقیقات تکلیف تعیین وقت رسیدگی و دعوت طرفین را دارد. نظر اکثریت نظر به این‌که در بند ب ماده 340 صراحتاً اشاره شده که فقط در صورتی که اصحاب دعوا حاضر باشند و درخواست مهلت نکنند دادگاه مبادرت به رسیدگی می‌نماید و در سایر حالات لازم است دادگاه وقت رسیدگی مقرر تعیین نماید تا طرفین حاضر شوند و سپس رسیدگی ترافعی انجام شود. رعایت اصل تناظر در دادگاه‌ها لازم است و به‌ همین دلیل لزوماً باید وقت رسیدگی مقرر تعیین شود و مقررات ماده 340 نافی مقررات عمومی رسیدگی در دادگاه‌ها نیست و قانون‌گذار صرفاً یک مرجع رسیدگی را کم کرده اما این امر به معنی از بین رفتن یکی از مراحل رسیدگی نیست. نظر اقلیت اگرچه انجام تحقیقات مقدماتی و دادرسی در مورد جرایم درجات هفت و هشت به‌صورت مستقیم در دادگاه، به معنی نفی یک مرحله از رسیدگی نخواهد بود اما ب. ت. ب. این‌که جرایم درجه هفت و هشت از اهمیت کمتری نسبت به سایر جرائم برخوردار هستند و مجازات آنان نیز سبک ‌تر است هدف قانون‌گذار تسریع در رسیدگی به این جرایم و کاهش هزینه‌های نظام عدالت کیفری بوده است.بنابراین چنانچه طرفین به صورت جداگانه در دادگاه حاضر شوند و تحقیقات مقدماتی انجام شود و هیچ‌ یک از آنان فرصتی برای تدارک دفاع یا انتخاب وکیل مطالبه نکنند و تمام دفاعیات و مطالب خود را بیان کرده باشند تعیین وقت رسیدگی مجزا امری بیهوده و اضافی است لذا صرفاً در مواردی که هیچ گاه ی. ا. ط. در دادگاه برای انجام تحقیقات حاضر نشده باشد یا این‌که بعد از حضور وقت رسیدگی خواسته باشد، در سایر موارد تعیین وقت رسیدگی مجزا لازم نخواهد بود. نظر ابرازی هدف از حذف رسیدگی دادسرا در مورد جرایم درجه هفت و هشت تسریع در رسیدگی به این جرایم بوده و لذا چنانچه ابهامی در رسیدگی وجود نداشته باشد علی‌رغم عدم حضور طرفین یا یکی از آن‌ها دادگاه مکلف به تعیین وقت رسیدگی مقرر نخواهد بود.صرفاً در مواردی که با حضور طرفین یا بدون حضور آنان ابهامی از نظر دادگاه در تحقیقات و رسیدگی وجود داشته باشد دادگاه مکلف است وقت رسیدگی تعیین و نسبت به رفع ابهام اقدام نماید.