مسئولیت صادر کننده سفته و ظهر نویس

مسئولیت صادر کننده سفته و ظهر نویس خ. م.: در نشست قضایی که در تاریخ 6 آذرماه 1384 در استان یزد برگزار شد، موضوع مسئولیت صادرکننده سفته و ظهرنویس مورد بررسی قرار گرفت. پرسش اصلی این بود که آیا مقررات ماده 249 قانون تجارت در خصوص تضامن براتدهنده و ظهرنویس حاکم است یا اینکه مقررات قانون مدنی، به ویژه <a class="artref" href="/ماده/ماده-698-a_0815110236345">ماده 698 قانون مدنی</a> که به بری شدن ذمّه مضمون‌عنه اشاره دارد، باید مورد توجه قرار گیرد. هیات عالی با استناد به قوانین تجارت، اعلام کرد که ظهرنویسی در قانون تجارت به معنای ضمانت است و به همین دلیل، متعهد و ظهرنویس در برابر دارنده سفته مسئولیت تضامنی دارند. اکثریت اعضای هیات بر این عقیده بودند که ب. ت. ب. تجاری بودن سفته و مسئولیت تضامنی ظهرنویس، ماده 249 قانون تجارت حاکم است. در مقابل، اقلیت بر این باور بودند که ضمانت ظهرنویس باید به عنوان ضمانت مدنی تلقی شود. این مباحث به بررسی دقیق مسئولیت‌های قانونی ناشی از اسناد تجاری و تفاوت‌های بین قوانین تجارت و مدنی پرداخت. صورتجلسه نشست قضایی تاریخ برگزاری: 1384/09/06 برگزار شده توسط: استان یزد/ شهر یزد موضوع مسئولیت صادر کننده سفته و ظهر نویس پرسش شخصی که از بانک وام گرفته سفته‌هایی را به عنوان متعهد در مقابل وام دریافتی امضا کرده و همان سفته‌ها ‌را به شخص دیگری به منظور تضمین، ظهرنویسی کرده و در اختیار بانک قرار داده است. به لحاظ این‌که وام در سر‌‌رسید بازپرداخت نشده است، بانک علیه متعهد و ظهرنویس به عنوان ضامن شکایت کرده است. آیا مقررات ماده 249 قانون تجارت از حیث تضامن حاکم است یا مقررات قانون مدنی و با عنایت به <a class="artref" href="/ماده/ماده-698-a_0815110236345">ماده 698 قانون مدنی</a> ذمّه مضمون‌عنه بری می‌‌‌‌‌شود؟ نظر هیئت عالی به موجب قانون تجارت برات‌دهنده متعهد پرداخت وجه برات است لیکن برای اطمینان به پرداخت وجه برات شخص دیگری که در واقع ضامن پرداخت وجه برات است آن را ظهرنویسی می‌‌‌‌کند و در این‌صورت کشنده برات و ظهرنویس در مقابل دارنده برات مسئولیت تضامنی دارند و در صورت عدم پرداخت وجه برات، دارنده می‌‌‌‌تواند علیه کشنده برات و ظهرنویس اقامه دعوا کند و در صورت احراز صحت و اصالت، هم برای کشنده برات و هم ظهرنویس اقامه دعوا کند و در صورت احراز صحت و اصالت برات هم کشنده برات و هم ظهرنویس محکوم به پرداخت وجه برات به‌ طور تضامنی هستند. ظهرنویسی در قانون تجارت با ضمانت تعریف شده است در قانون مدنی متفاوت است در قانون تجارت ضامن و کشنده برات مسئولیت تضامنی دارند اما در قانون مدنی مسئله نقل ذمّه به ذمّه است یعنی ضامن مسئول پرداخت وجه مورد ضمانت است و مسئولیت مدیون زائل می‌‌‌‌‌شود. ضمانت برای پرداخت وجه سفته یا چک هم امکان‌پذیر است و طرفین به موجب قرارداد جداگانه مسئولیت پرداخت سند تجاری را توافق می‌‌‌‌‌کنند که مطابق قرارداد عمل می‌‌‌‌‌شود. نظر اکثریت ب. ت. ب. این‌که سفته یک سند تجاری است امضا کنندگان ظهر سفته‌ ‌ضامن تجاری محسوب می‌‌‌‌‌شوند و به عنوان ظهرنویس مسئولیت تضامنی با متعهد دارند از طرفی قسمت اخیر ماده 249 قانون تجارت مسئولیت ضامن را مشخص کرده است. لذا با جمع مواد 249 و 307 قانون مذکور در این مورد نحوه تضامن حاکم است. نظر اقلیت ضمان ظهرنویس در خصوص سوال مورد بحث ضمان مدنی تلقی می‌‌‌‌‌شود.