Ailexa — هوش مصنوعی + قانون home
حوزهٔ جستجوی شما حدوداً در چه زمینه‌ای است:
در جست‌جوی چه هستید؟ بعد از انتخابِ آنچه می‌خواهید، در کادرِ جستجوی بالا موضوع را بنویسید و «بگرد» را بزنید.

انطباق دقیق این متن با متن رسمی هنوز به‌طور ۱۰۰٪ کنترل نشده.

نشست قضایی

مصداق شرط نفقه در عقد منقطع و تبعات تخلف از این شرط

سبدِ من

#عقد #نفقه #بذل_مدت #عسر_و_حرج #انحلال_نکاح #طلاق #زوجیت #تأدیه #نکاح_موقت #اکثریت #قانون_اساسی #قانون_مدنی #اقلیت #نکاح_منقطع #اجرای_حکم #عسر_و_حرج_زوجه #تفسیر #صورتجلسه #نکاح #هیئت #اثبات #جرم #مجازات #فسخ_نکاح #ایقاع #سند_رسمی #سند #مشروط‌علیه #ولایت #قضات #ازدواج_دائم #بیماری #تمکین #اجبار #عقد_بیع #زوجه #صورت #شوهر #قضایی #استان #ولی

خلاصه

این نشست به بررسی حق زوجه در نکاح موقت برای درخواست بذل مدت در صورت عسر و حرج و تخلف از شرط نفقه می‌پردازد. اختلاف نظر میان اقلیت و اکثریت در خصوص تسری احکام انحلال و شرایط عقد موقت بود. هیات عالی و اکثریت بر این عقیده بودند که زوجه می‌تواند تقاضای انحلال و بذل مدت نماید.

اصلِ حقوقی: زوجه در عقد منقطع می‌تواند در صورت عسر و حرج یا تخلف از شرط نفقه، تقاضای انحلال نکاح یا الزام شوهر به بذل مدت را بنماید.

مستند: اصل چهلم قانون اساسی، ماده ۲۳۹ قانون مدنی

کلیدواژه‌ها: عقد منقطع، نکاح موقت، شرط نفقه، عسر و حرج، بذل مدت

متنِ زیر هنوز به‌وسیلهٔ کارشناس مرور و تأیید نشده است.

مقدمه
مصداق شرط نفقه در عقد منقطع و تبعات تخلف از این شرط خ. م.: در نشست قضایی که در تاریخ 25 آذر 1380 در استان خراسان رضوی برگزار شد، موضوع بررسی مصداق شرط نفقه در عقد منقطع و پیامدهای تخلف از این شرط مورد بحث قرار گرفت. پرسش اصلی این بود که آیا زوجه در نکاح موقت می‌تواند در صورت مواجهه با عسر و حرج، از دادگاه درخواست الزام شوهر به بذل مدت کند و در صورت عدم پرداخت نفقه، آیا می‌تواند تقاضای انحلال نکاح را بنماید. هیات عالی نظر خود را این‌گونه بیان کرد که زوجه در شرایط عسر و حرج می‌تواند از دادگاه درخواست بذل مدت نماید و در صورت عدم پرداخت نفقه نیز می‌تواند تقاضای انحلال نکاح کند. اکثریت اعضای هیات معتقد بودند که حکم به بذل مدت بر اساس قاعده عسر و حرج و اصل چهلم قانون اساسی صادر می‌شود و در صورت عدم بذل، دادگاه می‌تواند مطابق ماده 239 قانون مدنی اقدام کند. در مقابل، اقلیت بر این باور بودند که بین طلاق در عقد دائم و بذل مدت در نکاح منقطع تفاوت وجود دارد و در صورتی که شرط نفقه به‌طور مشخص تعیین شده باشد، موضوع تابع آن شرط است و در غیر این صورت نمی‌توان الزام شوهر را درخواست کرد. این نظرات نشان‌دهنده وجود اختلاف نظر در خصوص تفسیر حقوقی عقد موقت و شرایط آن است. صورتجلسه نشست قضایی تاریخ برگزاری: 1380/09/25 برگزار شده توسط: استان خراسان رضوی/ شهر مشهد
موضوع
مصداق شرط نفقه در عقد منقطع و تبعات تخلف از این شرط
پرسش
آیا در نکاح موقت، زوجه حق دارد در موردی‌که ادامه زوجیت موجب عسر و حرج او می‌شود، جهت انحلال نکاح موقت الزام شوهر را به بذل مدت از دادگاه بخواهد؟ اگر ضمن‌عقد منقطع شرط نفقه شده باشد در صورت عدم تأدیه نفقه از ناحیه زوج و تحقق تخلف از شرط، آیا زوجه می‌تواند تقاضای انحلال نکاح را بکند؟ و اصولاً در صورت مثبت بودن پاسخ نحوه اجرای حکم چگونه خواهد بود؟
نظر هیئت عالی
در مورد سوال مطروحه، در جایی‌که در عقد دائم زوجه حق دارد که به ‌علت عسر و حرج و اثبات آن از محکمه تقاضای طلاق کند در عقد منقطع (نکاح موقت) به طریق اولیٰ می‌تواند در موردی‌که ادامه زوجیت موجب عسر و حرج او می‌شود الزام شوهر را به بذل مدت از دادگاه درخواست کند و در این مورد فرقی بین عقد دائم و منقطع نیست و اصل موضوع، زوجه است نه مدت عقد. در مورد فرض دوم سوال که اگر ضمن عقد منقطع شرط نفقه شده باشد در صورت عدم تأدیه نفقه از ناحیه زوج و تحقق تخلف از شرط، آیا زوجه می‌تواند تقاضای انحلال نکاح را بنماید و اصولاً در صورت پاسخ مثبت، نحوه اجرای حکم چگونه خواهد بود. در فرض اخیرالذکر نیز زوجه در صورت عدم تأدیه نفقه و تحقق تخلف شرط می‌تواند تقاضای انحلال نکاح را بکند همان‌طوری که در عقد دائم عدم پرداخت نفقه از جانب شوهر علاوه‌بر این‌که جرم محسوب و برای آن مجازات تعیین شده چنان‌چه الزام زوج به پرداخت نفقه معتبر باشد که در این‌صورت ادامه زوجیت موجب عسر و حرج زوجه خواهد بود و زوجه می‌تواند تقاضای طلاق کند. در عقد منقطع نیز چنان‌چه خلاف شرط تحقق یابد زوجه به‌لحاظ عدم پرداخت نفقه و تخلف شرط می‌تواند از طریق محکمه درخواست فسخ نکاح یا الزام شوهر به بذل مدت کند و نحوه اجرا نظیر سایر احکام لازم‌الاجرای دادگاه‌ها خواهد بود.
نظر اکثریت
در صورتی‌که ادامه زوجیت در عقد منقطع موجب عسر و حرج شود، به دلایل زیر می‌توان حکم به الزام شوهر به بذل مدت داد: 1. طلاق و بذل مدت، هر دو ایقاع است. بنا به قاعده عسر و حرج و اصل چهلم قانون اساسی در هر دو حال چه شرط نفقه شده باشد و چه نشده باشد اگر زوج از پرداخت نفقه امتناع بکند می‌توان با استناد به قاعده عسر و حرج، زوج را ملزم به بذل مدت و سپس حکم به انحلال نکاح صادر کرد. این حکم جنبه اعلامی دارد و از آن‌جا که عقد با سند رسمی واقع شده باشد؛ چون سند بعد از انحلال عقد باطل می‌شود در این حالت جنبه اجرایی دارد. 2. دلایل عسر و حرج قاعده لاحرج و لاضرر است. هم در قرآن و هم در سنت داریم لاضرر و لاضرار فی‌الاسلام. لازم نیست با تنقیح مناط از مقررات طلاق دائم حکم صادر کرد چه با قاعده لاضرر یا لاحرج می‌شود حکم به انحلال نکاح موقت صادر کرد اما اگر شرط نفقه شده باشد و زوج از پرداخت آن امتناع کرده و به جهت این امتناع عسر و حرج برای زوجه به وجود آمد می‌توان حکم به بذل مدت داد. ولی اگر زوجه از تمکن مالی برخوردار است، بر فرض هم که زوج از پرداخت نفقه امتناع کند این امر مصداق عسر و حرج نیست. نحوه اجرا: اگر زوج بذل مدت نکند یا فعل مشروطٌ‌علیه را انجام ندهد مطابق ماده 239 قانون مدنی عمل می‌شود یا دادگاه به ولایت از ممتنع مابقی مدت را بذل می‌کند مثل طلاق که در عقد دائم انجام می‌شود. 3. اکثر قضات محترم به فتوای حضرت آیه الله فاضل لنکرانی در مسئله 1261 استناد جسته‌اند و اعلام داشته‌اند که در این جهت، فرقی بین ازدواج دائم و موقت نیست و چنان‌چه عسر و حرج، غیرقابل تحمل احراز شود و زوج حاضر به بذل مدت نباشد یا غایب باشد، حاکم شرع می‌تواند اقدام کند.
نظر اقلیت
در صورتی‌که ادامه زوجیت موجب عسر و حرج شود به جهات ذیل نمی‌توان حکم به بذل مدت داد: 1. بین طلاق در عقد دائم و بذل مدت در نکاح منقطع تفاوت زیادی است با این وصف اگر در عقد منقطع شرط شده باشد مسئله تابع شرط است و چنان‌چه شرط نشده باشد اگر زوجه در عسر و حرج هم قرار گیرد نمی‌تواند الزام شوهر را به بذل مدت بخواهد. 2. عقد موقت تابع شرایط بین طرفین است. در فرض سوال عسر و حرج مفهوم ندارد؛ ولی اگر مثلاً مرد بیماری صعب‌العلاج یا ایدز دارد که این امر موجب عسر و حرج زوجه می‌گردد، زوجه می‌تواند تمکین نکند تا مدت سپری شود. فقط در عقد منقطع طولانی مدت است که می‌توان حکم اجبار زوج را به بذل مدت صادر نمود. 3. عقد منقطع مثل عقد بیع است. زن برای رسیدن به مهر و مرد برای رسیدن به بضع، شرط هرچه بشود برقرار است. اگر ادامه زوجیت قابل تحمل بود زوجه تحمل کند والّا اگر عسر و حرج به وجود آمد زوجه نباید برای جلوگیری از ضرر خود به زوج ضرر برساند؛ بلکه باید مَهر مدت بذل شده را مسترد دارد و بذل مدت انجام شود.

موادِ قانونیِ مستند در این صفحه 1

موارد مرتبط 38

آرای مرتبط 12

نشست‌های قضایی 2

مواد مرتبط 1

مقرراتِ مرتبط 1

دکترین 16

فقط پیوندهایی که متنشان در بانک است، با شاهد از خودِ متن — نه شباهتِ آماری. عنوانِ بدونِ متن ساخته نمی‌شود.

نظرها و یادداشت‌ها

نظرها پس از بررسی نمایش داده می‌شوند.

Designed & Developed by Hamed Rostami, Eng. & Attorney — © All Rights Reserved حامد رستمی، مهندس و وکیل دادگستری حقوق، با نگاهِ هوش مصنوعی و الگوریتم اینستاگرام تلگرام لینکدین