مقدمه
مطالبه طلب علیه صادر کننده(متوفی) و ضامنین چک با درج تاریخ بر روی چک از سوی
صندوق قرض الحسنه
خ. م.:
در نشست
قضایی برگزار شده در تاریخ 1389/10/03 در
استان گلستان، موضوع بررسی مطالبه طلب علیه
صادرکننده چک (که متوفی است) و ضامنین آن به دلیل درج تاریخ بر روی چک توسط صندوق قرض الحسنه مورد بحث قرار گرفت. سوال اصلی این بود که آیا اقدام صندوق در درج تاریخ بر روی چکی که بدون تاریخ صادر شده،
جرم محسوب میشود و در این صورت، این جرم به چه کسی نسبت داده میشود و آیا ضامنین مسئولیت پرداخت دارند یا خیر. نظر هیات عالی این بود که صدور چک بدون تاریخ فاقد وصف کیفری است و این موضوع مسئولیت صادرکننده و ضامنین را از بین نمیبرد. بر این اساس، طرح دعوا علیه
ورثه متوفی و ضامنین، بر پایه روابط حقوقی ناشی از
قرارداد و ب. ر. م.
قانون تجارت، مجاز است. نظر
اکثریت نیز بر این نکته تاکید کرد که عدم درج تاریخ به معنای
تفویض اختیار به گیرنده چک است و
فوت صادرکننده این تفویض را از بین نمیبرد. در مقابل، نظر
اقلیت بر این باور بود که درج تاریخ پس از فوت صادرکننده، جعل محسوب میشود و به همین دلیل، این عمل جرم است. هر دو نظر بر
مسئولیت تضامنی امضاکنندگان ظهر چک تاکید دارند.
صورتجلسه نشست قضایی
تاریخ برگزاری: 1389/10/03
برگزار شده توسط: استان گلستان/ شهر علی آباد
موضوع
مطالبه طلب علیه صادر کننده(متوفی) و ضامنین چک با درج تاریخ بر روی چک از سوی صندوق قرض الحسنه
پرسش
صندوق
قرضالحسنه با انعقاد قراردادی به شخص (الف) مبلغ پنجاه میلیون
ریال تسهیلات اعطا میکند و در قبال پرداخت این وجه،
یک فقره چک بدون تاریخ به مبلغ شصت میلیون ریال که به امضای دو نفر
ضامن رسیده است در
زمان تنظیم قرارداد از گیرنده تسهیلات دریافت میکند. پس از گذشت شش
ماه که زمان
سررسید برگشت تسهیلات بوده است، صندوق با درج تاریخ بر روی چک، دعوای مطالبه طلب (
وجه چک) علیه صادرکننده و ضامنین را مطرح میکند، در حالی که صادرکننده چک چهار ماه قبل از تاریخ مندرج در چک فوت کرده است. حال در فرض سوال، آیا جرمی در خصوص اقدام صندوق ب. ت. ب. مرقوم کردن تاریخ بر روی چکی که بدون تاریخ صادر شده است، قابل تصور است؟ اگر جرمی متصور باشد به چه کسی منتسب است؟ آیا ضامنین، ب. ت. ب. ظهر چک مسئولیت در پرداخت دارند؟
نظر
هیئت عالی
ب. ت. ب. اینکه در قانون صدور چک، صدور چک بدون تاریخ فاقد وصف کیفری قلمداد شده است؛ لذا به نظر میرسد صدور چک بدون تاریخ رافع مسئولیت صادرکننده و
ظهرنویس و ضامن نبوده و چون به هر تقدیر صادرکننده چک
استیفای بلاجهت کرده و صدور چک از بابت استرداد تسهیلات وام مأخوذ بوده است، روابط حقوقی طرفین مبتنی بر وجود قرارداد و رابطه حقوقی، موید این موضوع است که استفاده از چک و طرح دعوا علیه ورثه متوفی و ظهرنویس و ضامن آن، ب. ر. م. قانون تجارت بلامانع است و نظر اکثریت که منطبق با واقعیت رابطه حقوقی صادرکننده و ضامنین آن است، صائب
تشخیص و تأیید میشود.
نظر اکثریت
اولاً؛ عدم درج تاریخ چک از طرف صادرکننده به معنی تفویض اختیار درج تاریخ به گیرنده چک محسوب میشود که با فوت، این تفویض اختیار از بین نرفته و در نتیجه درج تاریخ جعل نبوده و فاقد وصف جزایی است. ثانیاً؛ امضاکنندگان ظهر چک طبق قانون تجارت مسئولیت تضامنی داشته و مسئول در پرداخت هستند.
نظر اقلیت
اولاً؛ عدم درج تاریخ بر روی چک به معنی اعطای
وکالت در درج تاریخ به گیرنده چک از طرف صادرکننده است که با فوت وی از بین میرود. در نتیجه درج تاریخ بر روی چک بعد از فوت، جعل محسوب شده و جرم است. ثانیاً؛ امضاکنندگان ظهر چک مسئولیت تضامنی دارند.