مقدمه
مقایسه
حق کسب و پیشه و تجارت مطروحه در قانون سال 1376 با
سرقفلی مندرج در قانون سال 1356
خ. م.:
در نشستی
قضایی که در تاریخ 2 دیماه 1384 در
استان یزد برگزار شد، موضوع مقایسه
حق کسب و پیشه و
تجارت مندرج در
قانون روابط موجر و مستاجر مصوب سال 1356 با سرقفلی ذکر شده در قانون مصوب سال 1376 مورد بررسی قرار گرفت. پرسش اصلی این بود که آیا حق کسب و
پیشه و تجارت و سرقفلی یکسان هستند و در
صورت عدم یکسانی، آیا قانون سال 1376 به حق کسب و پیشه و تجارت اشارهای دارد یا خیر. هیات عالی به این نتیجه رسید که از نظر لغت و معنی، حق کسب و پیشه با سرقفلی متفاوت است؛ بهطوریکه حق کسب و پیشه به اقدامات و عملیات مستاجر مربوط میشود، در حالی که سرقفلی به مبلغی که مستاجر به
مالک پرداخت میکند، مرتبط است. هیات عالی پیشنهاد کرد که در
قوانین مربوط به مالک و مستاجر بازنگری صورت گیرد تا حق کسب و پیشه نیز به مستاجر تعلق گیرد. نظر
اکثریت بر این بود که بین حق کسب و پیشه و سرقفلی تفاوتی وجود ندارد و بنابراین پاسخ به سوال دوم منتفی است. در مقابل، نظر
اقلیت بر این بود که بین این دو حق تفاوت وجود دارد، اما در قانون سال 1376 به حق کسب و پیشه اشارهای نشده است.
صورتجلسه نشست قضایی
تاریخ برگزاری: 1384/10/02
برگزار شده توسط: استان یزد/ شهر یزد
پرسش
در قانون روابط
موجر و
مستأجر مصوب سال 1376 فقط از سرقفلی صحبت شده است. ب. ت. ب. قانون روابط موجر و مستأجر مصوب سال 1356 که از حق کسب و پیشه و تجارت صحبت شده است. اولاً - آیا حق کسب و پیشه و تجارت با سرقفلی موضوع قانون سال 1376یکی است؟ ثانیاً - اگر یکی نیست آیا در قانون سال 1376 چیزی به عنوان حق کسب و پیشه و تجارت داریم؟
نظر
هیئت عالی
از نظرلغت و معنی حق کسب و پیشه با سرقفلی اختلاف دارد و اصولاً حق کسب و پیشه در اثر اقدامات و عملیات مستأجر و در ارتباط با
مشتری و رفتار حسنه و
فروش اجناس بیعیب و یا تخصص مستأجر در کاری که مستأجر انجام میدهد به
مرور زمان ایجاد میشود
ولی سرقفلی ارتباطی با حق کسب و پیشه ندارد. عموماً هنگام
اجاره مستأجره مالک مبلغی از مستأجر اخذ میکند که سرقفلی نامیده میشود. لیکن در قانون موجر و مستأجر مصوب سال 1356 و قوانین بعدی فقط یک حق برای مستأجر در نظر گرفته شده که نوعاً سرقفلی است. جا دارد در این مورد در قوانین مالک و مستأجر بازنگری شده و گذشته از سرقفلی پرداختی مستأجر وقت
تخلیه حق کسب و پیشه هم به مستأجر تعلق گیرد.