نشست قضایی
ممانعت از حق درخصوص ملک دارای حق سرقفلی
خلاصه
در این نشست اختلاف درباره ممانعت از حق در خصوص ملک دارای سرقفلی بررسی شد. نظر اکثریت بر این بود که تخریب مغازه موجب اسقاط حق سرقفلی مستأجر نمیشود و قصد طرفین در ایجاد حق سرقفلی معتبر است.
اصلِ حقوقی: تخریب ملک تجاری موجب اسقاط حق سرقفلی مستأجر نشده و قصد طرفین در ایجاد حق مزبور معتبر است.
مستند: قانون موجر و مستأجر
کلیدواژهها: سرقفلی، ممانعت از حق، حق کسب و پیشه، مستأجر، تخریب ملک
متنِ زیر هنوز بهوسیلهٔ کارشناس مرور و تأیید نشده است.
مقدمه
ممانعت از حق درخصوص ملک دارای حق سرقفلی
خ. م.:
در نشست قضایی که در تاریخ 1398/08/09 در استان مازندران برگزار شد، موضوع ممانعت از حق در خصوص ملکی با حق سرقفلی مورد بررسی قرار گرفت. در این جلسه، شخص الف شکایت ممانعت از حق را علیه شخص ج مطرح کرد و ادعا نمود که پدرش حق سرقفلی یک مغازه را از آقای ب خریداری کرده و این حق به وی به ارث رسیده است. در پاسخ، شخص ج اعلام کرد که ملک را به عنوان تجاری خریداری کرده، اما پس از انجام بازسازی متوجه شده که در پرونده شهرداری، ملک به عنوان مسکونی ثبت شده است. هیات عالی به بررسی ماهیت حقوقی سرقفلی و حق کسب و پیشه پرداخت و اعلام کرد که مسکونی یا تجاری بودن ملک تاثیری بر حق سرقفلی ندارد و در صورت تخلیه، مستاجر حق دریافت ارزش ریالی سرقفلی را خواهد داشت. اکثریت اعضای هیات بر این عقیده بودند که قصد طرفین در اجاره به عنوان مغازه و حق سرقفلی معتبر است و تخریب مغازه موجب اسقاط حق مستاجر نمیشود. در مقابل، نظر اقلیت بیان کرد که از آنجا که ملک تجاری نبوده و رابطه استیجاری بین طرفین مربوط به ملک مسکونی است، حقی متصور نیست و جرمی اتفاق نیفتاده است. این مباحث بر اساس قانون موجر و مستاجر مصوب 1356 صورت گرفته و بر اهمیت قصد طرفین و شرایط قانونی اجاره تاکید دارد.
صورتجلسه نشست قضایی
تاریخ برگزاری: 1398/08/09
برگزار شده توسط: استان مازندران/ شهر تنکابنموضوع
ممانعت از حق در خصوص ملک دارای حق سرقفلیپرسش
شخص الف شکایت ممانعت ازحق علیه شخص ج مطرح مینماید. بدین شرح که پدربنده جسب مبایعه نامه مورخه 2536/09/01 پهلوی مالک سرقفلی یک باب مغازه بوده که از آقای ب خریداری کرده است و این حق به من به ارث رسیده است و ورثه آقای ب ملک را که مغازه در قسمتی از آن بوده را به ج فروخته اند و ج قسمتی از مغازه را تخریب و برق آن را نیز قطع کرده است. آقای ج احضار و در توضیحات خود بیان داشته اینجانب این ملک را در سال 1393از وراث ب خریداری نمودم که دارای چهار باب مغازه بوده و به صورت ملک تجاری خریداری کردم اما در زمان بازسازی درسال 1397متوجه شدم که درپرونده شهرداری این ملک مسکونی بود و نه تجاری و ملک عقب نشینی به میزان 170متردارد و پس از عقب نشینی مغازه ای به جا نمی ماند؛
سوال ا- ب. ت. ب. اینکه ملک مسکونی بوده و نه تجاری آیا واگذاری حق سرقفلی ازسوی ب نسبت به پدر الف صحیح بوده وحق سرقفلی برای پدرالف ایجاد شده است یاخیر؟
2- ب. ت. ب. اقدام به بازسازی ملک توسط ج و تخریب کل مغازه ب. ت. ب. طرح شهرداری آیا حقی برای الف متصور است یا خیر؟
نظر هیات عالی
ماهیت حقوقی سرقفلی و حق کسب و پیشه با هم متفاوت است. سرقفلی مبلغی است که مستاجر در زمان انعقاد عقد اجاره به موجر (مالک) میپردازد و در زمان تخلیه (ولو تخلف مستاجر) استحقاق دریافت ارزش ریالی عرفی سرقفلی را دارد و حق کسب و پیشه مبلغی است که با حصول شرایط خاصی ایجاد شده و در زمان تخلیه د. ح. مستاجر محاسبه و پرداخت میشود. حال در فرض سوال اگر سرقفلی به مفهوم اصطلاحی مذکور مدنظر باشد مسکونی یا تجاری بودن مکان هیچ تاثیری د. ح. سرقفلی مستاجر ندارد و موقع تخلیه باید محاسبه و به ایشان پرداخت شود، لیکن اگر منظور حق کسب و پیشه باشد، مبنای تحقق و به وجود آمدن آن نوع کاربری مورد اجاره ملاک نیست، بلکه در صورت تطبیق عقد اجاره و عین مستاجره با قانون موجر و مستاجر سال 56، هر محلی که به منظور حق کسب و پیشه و تجارت به اجاره واگذار شود مشمول قانون مذکور بوده و با رعایت سایر شرایط مستاجر استحقاق دریافت حق کسب و پیشه را دارد و مسکونی بودن محل مانع از استحقاق مستاجر نیست؛ به علاوه در صورت تخریب از سوی شهرداری نیز موجب اسقاط حق مستاجر نمیشود و شهرداری مکلف به پرداخت حق کسب و پیشه است.نظر اکثریت
مهم قصد طرفین است و ب. ت. ب. اینکه آن ملک را به عنوان مغازه اجاره داده است وحق سرقفلی برقرار است و خریدار اگر تجدید بنا میخواهد انجام دهد باید حسب قانون موجرو مستاجر سال هزارو سیصد و پنجاه و شش دادخواست تخلیه دهد و به جهت اینکه برای مستاجر حق سرقفلی م. ب. لذا ممانعت از آن جرم است و اجاره مغازه قبل از سال پنجاه و شش حتی نیاز به قرارداد نیست صرف واگذاری به عنوان کسب حق ایجاد میکند و تخریب مغازه این حق راساقط نمیکند.نظر اقلیت
چون در اینجا ملک تجاری نبوده و بین طرفین و پدرطرفین رابطه استیجاری ملک مسکونی ایجادشده و به جهت اینکه حقی متصور نیست جرمی اتفاق نیفتاده و قرارداد طرفین براساس قانون نبوده است.موارد مرتبط
برای این صفحه موردِ مرتبطی ثبت نشده.
