ممنوع‌المداخله شدن متولی در موقوفات خاص

ممنوع‌المداخله شدن متولی در موقوفات خاص خ. م.: در نشست قضایی که در تاریخ 7 اسفند 1386 در استان مرکزی برگزار شد، موضوع بررسی ممنوع‌المداخله شدن متولی در موقوفات خاص مورد بحث قرار گرفت. پرسش اصلی شامل دو نکته بود: اولاً، آیا اداره اوقاف می‌تواند بدون رعایت تشریفات قانونی، متولی را ممنوع‌المداخله کند؟ و ثانیاً، آیا این منع مانع از پیگیری یا دفاع متولی در دعاوی مرتبط با موقوفه خواهد بود؟ نظر هیات عالی بر این بود که اختیارات سازمان اوقاف طبق ماده 1 قانون تشکیلات و اختیارات اوقاف و همچنین ماده 7 این قانون به وضوح مشخص شده است و تنها پس از اثبات تخلف متولی و با حکم دادگاه می‌توان او را ممنوع‌المداخله کرد. اکثریت نیز بر این نکته تاکید داشتند که اداره اوقاف نمی‌تواند بدون حکم دادگاه متولی را از دخالت در امور موقوفه منع کند و این اقدام مغایر با موازین قانونی است. در مقابل، نظر اقلیت بیان کرد که در صورت عدم وثوق متولی، اداره اوقاف می‌تواند با تایید نماینده ولی‌فقیه به‌طور مستقل اقدام کند و همچنین می‌تواند دعاوی متولی را پیگیری نماید؛ در غیر این صورت، دادگاه ممکن است قرار توقیف دادرسی صادر کند. صورتجلسه نشست قضایی تاریخ برگزاری: 1386/12/07 برگزار شده توسط: استان مرکزی/ شهر اراک موضوع ممنوع‌المداخله شدن متولی در موقوفات خاص پرسش ب. ت. ب. مقررات ماده 7 قانون تشکیلات و اختیارات سازمان اوقاف و امور خیریه و مواد 4 و 5 اصلاحی آیین‌نامه اجرایی قانون:اولاً: آیا اداره اوقاف می‌تواند رأساً و بدون رعایت تشریفات قانون متولی را در موقوفات خاص ممنوع‌المداخله نماید؟ثانیاً: آیا منع متولی از دخالت در امور موقوفه مانع از پیگیری یا دفاع راجع به دعاویی که متولی به تولیت از موقوفه در مراجع قضایی مطرح نموده خواهد بود؟ نظر هیئت عالی نشست قضایی (1): اختیارات سازمان اوقاف و امور خیریه در ماده 1 قانون تشکیلات و اختیارات اوقاف تصریح شده است. در ماده 7 قانون وظیفه متولی و در صورت تخلف او در انجام وظیفه تکلیف اوقاف تصریح و تعیین گردیده است که پس از اثبات تعدی و تفریط متولی به موجب حکم دادگاه ممنوع‌المداخله خواهد شد. شعبه تحقیق اوقاف که در قانون و آیین‌نامه مربوط وظیفه تحقیق در عملکرد متولی دارد رأساً نمی‌تواند او را ممنوع‌المداخله در امور تولیت نماید بلکه باید از طریق اداره اوقاف عزل متولی یا ممنوع‌المداخله شدن او را در امر تولیت یا عندالاقتضا تعیین امین منضم به تولیت خواستار شود. پس از صدور حکم قطعی محاکم قضایی تکلیف تولیت موقوفه روشن می‌شود. نظر اکثریت اداره اوقاف نمی‌تواند بدون حکم دادگاه، متولی را از دخالت در امور موقوفه منع نماید. بنابر پاسخ سوال اول، سوال دوم نیز منتفی است. ب. ت. ب. صراحت ماده 7 قانون تشکیلات و اختیارات سازمان اوقاف و امور خیریه که ترتیبات خاصی را جهت معزول یا ممنوع‌المداخله نمودن متولی تعیین نموده، عزل متولی یا ممنوع‌المداخله نمودن او صرفاً با حکم دادگاه میسر است و این که اداره اوقاف بدون حکم دادگاه رأساً متولی را از دخالت در امور موقوفه منع نماید، مغایر با موازین قانونی بوده و چنین اقدامی منشأ اثر حقوقی جهت منع نخواهدبود نظر اقلیت مواد 4 و 5 اصلاحی آیین‌نامه در مقام بیان دو موضوع مختلف می‌باشند و چنان‌چه متولی محل وثوق نباشد، اداره اوقاف می‌تواند با تأیید نماینده محترم ولی‌فقیه رأساً نسبت به اداره موقوفه اقدام نماید و راجع به دعاویی که متولی مطرح نموده نیز اداره اوقاف می‌تواند رأساً دعوا را پیگیری نماید. در صورت عدم پیگیری آن اداره، دادگاه تا تعیین متولی جدید یا رفع مانع از متولی قبلی وفق ماده 105 قانون آیین دادرسی مدنی، قرار توقیف دادرسی صادر خواهد کرد.