نشست قضایی
نحوه اجرای حکم مربوط به تقسیم اموال مشترک
خلاصه
این نشست به بررسی ماهیت حکم تقسیم اموال مشترک و امکان تحویل حصه پس از صدور حکم میپردازد. اختلاف نظر میان جنبه اعلامی یا انشایی بودن حکم تقسیم و نیاز به طرح دعوای جداگانه برای تحویل بود. نظر اکثریت بر اعلامی بودن حکم و لزوم طرح دعوای مستقل برای تحویل حصه قرار گرفت.
اصلِ حقوقی: حکم به تقسیم اموال مشترک جنبه اعلامی دارد و تحویل حصه نیازمند طرح دعوای جداگانه است.
مستند: قانون افراز و فروش املاک مشاع
کلیدواژهها: تقسیم اموال مشترک، ملک مشاع، افراز، حکم اعلامی، تحویل حصه
متنِ زیر هنوز بهوسیلهٔ کارشناس مرور و تأیید نشده است.
مقدمه
نحوه اجرای حکم مربوط به تقسیم اموال مشترک
خ. م.:
در نشست قضایی که در تاریخ 1384/07/03 در استان مازندران برگزار شد، موضوع اصلی بحث نحوه اجرای حکم مربوط به تقسیم اموال مشترک بود. در این نشست، پرسشهای زیر مطرح شد:
1- آیا حکم مربوط به تقسیم اموال مشترک جنبه اعلامی دارد یا انشایی؟
2- آیا پس از صدور حکم قطعی، امکان تحویل حصه به ی. ا. ط. وجود دارد؟ هیات عالی با استناد به قانون افراز و فروش املاک مشاع مصوب 1357 و آییننامههای مرتبط، اعلام کرد که رسیدگی به تقاضای افراز جنبه انشایی دارد و نیازمند نظارت کارشناس و استعلام از دوایر ذیصلاح است. در صورتی که مالکین به تصمیم واحد ثبتی رضایت دهند، تحویل حصه بدون مشکل خواهد بود، مگر اینکه ادعای حقی از سوی شخصی مطرح شود. نظر اکثریت بر این بود که حکم به تقسیم صرفاً جنبه اعلامی دارد و حق جدیدی ایجاد نمیکند؛ بنابراین، تحویل حصه نیازمند طرح دعوای جداگانه است. در مقابل، نظر اقلیت بر این باور بود که هدف از دعوای تقسیم، دستیابی به مال و تحقق حق است و از این رو، صدور حکم به تقسیم باید قابلیت اجرایی داشته باشد و نیازی به طرح دعوای تحویل وجود ندارد. در نهایت، نظر اکثریت این بود که تقسیم اموال مشترک به خودی خود منجر به تحویل حصه نمیشود و برای تحویل باید دعوای جداگانهای مطرح گردد.
صورتجلسه نشست قضایی
تاریخ برگزاری: 1384/07/03
برگزار شده توسط: استان مازندران/ شهر ساریموضوع
نحوه اجرای حکم مربوط به تقسیم اموال مشترکپرسش
در بحث تقسیم اموال مشترک 1- حکم مربوط به تقسیم اموال مشترک جنبه اعلامی دارد یا انشایی؟ 2- اگر خواسته دعوا صرفاً تقسیم اموال مشترک باشد ولی بعد از صدور حکم قطعی، احد از طرفین دعوا تقاضا کند تا حصه او تحویل شود، اجرای این تقاضا مقدور است؟نظر هیئت عالی
به موجب قانون افراز و فروش املاک مشاع مصوب سال 1357 و نیز آییننامهی قانون مذکور تقسیم و افراز املاک مشاع در صلاحیت واحد ثبتی مربوط است. بدیهی است تصمیم واحد ثبتی و دایر به افراز ملک مشاع قابل اعتراض در دادگاه عمومی است. به این ترتیب محرز است که رسیدگی به تقاضای افراز جنبه انشایی داشته، احتیاج به رسیدگی و جلبنظر کارشناس و عندالاقتضا استعلام از دوایر ذیصلاح است. اگر مالکین ملک مشاع به تصمیم صادره از واحد ثبتی راضی باشند و یا تصمیم واحد ثبتی که مورد اعتراض واقع شده به مرحله قطعی برسد، تقاضای تحویل حصه هر کدام از مالکین بلااشکال است و تصمیم صادره قابلیت اجرا دارد مگر اینکه شخص یا اشخاص در ملک تقسیم شده مدعی حقی شوند. این ادعا مستلزم طرح دعوای جداگانهای است که به دعوای افراز ارتباطی ندارد.
اضافه میکند ممکن است اظهارنظر به غیرقابل افراز بودن ملک مشاعی شود در اینصورت به تقاضای یکی از مالکین حکم به فروش ملک مشاعی صادر میشود.نظر اکثریت
از بند دوم سوال چنین استفاده میشود که در دعوای مطروحه صرفاً تقسیم اموال مشترک مورد درخواست بوده است نه تحویل اموال تقسیم شده؛ چون مهمترین اقدام حقوقی حکم به تقسیم، رفع اشاعه است. در حقیقت با صدور چنین حکمی، سهام هر صاحب حصه مشخص میشود. به عبارتی کاشف از حصه تفکیکی یا متقاضی تقسیم و معطوف به مالکیت مشاعی قبلی است. یعنی با صدور حکم تقسیم حقی ایجاد نمیشود بلکه حق مشاعی قبلی به صورت تفکیک شده ابقا میشود. در حقوق عرفی چنین حکمی را میتوانیم واجد وصف اعلامی بدانیم نه تأمینی چرا که با انشای رأی مذکور حق جدیدی ایجاد نمیشود تا برای دسترسی و یا تحویل به آن، صدور اجراییه ضرورت داشته باشد زیرا رویه عملی از گذشته تا حال نیز چنین بوده است که به محض صدور حکم به تقسیم و تعیین حصه، هر صاحب حق در حصه خویش مستقر میشده و عملاً تحویل هم انجام میگردید. البته این امر زمانی میسر میگشت که هر یک از صاحبان حق ادعا و یا ترافع دیگری نداشته و تقسیم را بر اساس نظر محکمه میپذیرفتند ولی در جایی که احد از صاحبان ترکه یا دیگری برای تصرف حصه مفروز ایجاد مزاحمت میکند و یا ثالثی خود را در حصه، صاحب حق میداند، مالک چنین حصه مفروزی چارهای جز طرح دعوای مجدد نداشته و نخواهد داشت. چگونه ممکن است با فرض وجود حصه تفکیکی، در ید ثالث (اعم از امین یا غاصب) و عدم تحویل آن به مالک بتوان این حصه را از ید او خارج ساخت بیآنکه وی در تقسیم و یا تعیین حصه و یا ادعای طرفین بر مال متصرفی، دخالتی در پرونده داشته باشد؟ مضاف بر اینکه دادگاه جز رسیدگی و اظهارنظر دربارهی خواسته خواهان یعنی صرفاً آنچه را که در ستون خواسته مطرح شده مجاز نیست. بهعلاوه تقسیم از دعاوی غیرمالی و تحویل حصه (سهم مشترک) از دعاوی مالی است که باید تقویم و غیرمالی معادل بهای خواسته الصاق و ابطال شود. بنابراین، در فرض سوال دعوای تحویل، باید مستقلاً طرح و مورد رسیدگی قرار گیرد.نظر اقلیت
هدف خواهان از طرح دعوای تقسیم اموال مشترک، دستیابی به مال آن هم به صورت افرازی است. یقیناً صرف صدور حکم به تقسیم، نمیتواند منظور نهایی خواهان را تأمین کند چرا که او به نتیجه حکم که همانا دسترسی به سهم تفکیکی او خواهد بود اندیشه میکند. اگر تقسیم تنها جنبه اعلامی داشته باشد دیگر ضرورتی برای طرح این ادعا وجود نداشت زیرا با صدور چنین حکمی باز هم مالکیت به حالت مشاع باقی خواهد ماند و نتیجهای بر حکم تقسیم بار نخواهد بود. اگر در تقسیم امکان تقسیم به تعدیل یا رد میسور نباشد و شق فروش مال مشترک مورد لحوق حکم قرار گیرد و معتقد باشیم که با فرض صدور حکم به فروش اموال مشترک این حکم نیز اجرا نشود، چه ثمرهای از چنین حکمی بجا خواهد ماند؟ اصولاً دعوایی که فاقد اثر اجرایی باشد قابلیت استماع را ندارد. فلسفهی طرح دعوا، تحقق حق از قوه به فعل است. صرفنظر از تقسیم، تحقق آن را اراده میکند. بنابراین، با لحاظ ماده 2 قانون آیین داردسی دادگاههای عمومی و انقلاب در امور مدنی و قوانین مربوط به افراز و آییننامه اجرایی آن و نیز ماده 325 قانون امور حسبی صدور اجراییه و تحویل اموال مفروز به خواهان ضروری بوده و نیازی به طرح دعوای تحویل ندارد.موادِ قانونیِ مستند در این صفحه 1
موارد مرتبط 14
آرای مرتبط 2
-
رأی
هماستناد
دعوای تنفیذ تقسیم نامه
مواد 325 قانون امور حسبی و 591 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
دعوای تنفیذ تقسیم نامه
ماده 325 قانون امور حسبی که بیانگر ان است که با تقسیم اموال هریک از ورثه م
نظریات مشورتی 4
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
انتقال یک قطعه از اراضی قبل از درخواست تقسیم ترکه
ماده 325 قانون امور حسبی
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه مشورتی شماره 7/95/1523 مورخ 1395/06/29
ماده 325 قانون امور حسبی هریک از ورثه پس از تقسیم
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه مشورتی شماره 7/95/2818 مورخ 1395/11/04
ماده 325 قانون امور حسبی
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه 7/97/2373 — 1398/06/23
ماده 325 قانون امور حسبی مصوب 1319 دادگاه برای ترکه متوفای بلاوارث مدیر تر
نشستهای قضایی 5
-
نشست قضایی
هماستناد
توأم بودن دعوای تسلیط ید و اجرتالمثل
ماده 325 قانون امور حسبی مبنی بر این که «هریک از ورثه پس از تقسیم
-
نشست قضایی
هماستناد
جنبه اعلامی تقسیم ترکه
ماده 325 قانون امور حسبی نیز استنباط می شود
-
نشست قضایی
هماستناد
مطالبه سهم الارث از ماترک تصرف شده توسط احد از ورثه
ماده 325 قانون امور حسبی
-
نشست قضایی
هماستناد
وجوه اختلاف بین ورثه درخصوص تصرفات ترکه و استیفای حقوق خود
ماده 325 قانون امور حسبی در مقام جواز تصرف است ولی دادگاه تکلیفی در تحویل
-
نشست قضایی
هماستناد
اثبات ادعای وراثت افراد دیگر و تقاضای ابطال تقسیمنامه
به استناد ماده 325 قانون امور حسبی صورت گرفته
مواد مرتبط 1
-
تفسیر
از این صفحه
ماده 325 — قانون امور حسبی
ماده 325 قانون امور حسبی صدور اجراییه و تحویل اموال مفروز به خواهان ضروری
دکترین 2
-
مقاله
هماستناد
ا نشست قضایی استان قم مورخ ۱۳۸۱/۰۵/۱۲
ماده 325 قانون امور حسبی مبنی بر این که هریک از ورثه پس از تقسیم
-
مقاله
هماستناد
ا نشست قضایی استان قم مورخ ۱۳۸۱/۰۵/۱۲ — پرسش چنانچه احد از وراث پس از
ماده 325 قانون امور حسبی مبنی بر این که هریک از ورثه پس از تقسیم
فقط پیوندهایی که متنشان در بانک است، با شاهد از خودِ متن — نه شباهتِ آماری. عنوانِ بدونِ متن ساخته نمیشود.
