وضعیت حقوقی وصیت به تمام ماترک

وضعیت حقوقی وصیت به تمام ماترک خ. م.: در نشست قضایی که در تاریخ 5 شهریور 1392 در استان مازندران برگزار شد، موضوع بررسی وضعیت حقوقی وصیت به تمام ماترک و پیامدهای آن بر ارث وراث مطرح گردید. پرسش اصلی به وضعیت حقوقی وصیتی مربوط می‌شد که ممکن است منجر به محرومیت یک یا چند ورثه از ارث شود. هیات عالی با استناد به <a class="artref" href="/ماده/ماده-843-a_0815110236490">ماده 843 قانون مدنی</a> اعلام کرد که وصیت به مازاد بر ثلث ترکه نافذ نیست، مگر با اجازه وراث، و در صورت محرومیت وراث، وصیت مذکور نافذ نخواهد بود (<a class="artref" href="/ماده/ماده-837-a_0815110236484">ماده 837 قانون مدنی</a>). نظر اکثریت بر این بود که چنین وصیتی به دلیل نامشروع بودن به‌طور کلی باطل است و حتی اگر به سایر وراث سهمی تعلق گیرد، این تملیک به دلیل انگیزه‌های نامشروع موصی قابل پذیرش نیست. در مقابل، نظر اقلیت بر این بود که وصیت به تمام ماترک در دو فرض قابل بررسی است و وصیت تا ثلث نافذ بوده و مازاد بر آن نیاز به تنفیذ دارد، بنابراین نمی‌توان به صرف نامشروع بودن، نفوذ وصیت را زیر سوال برد. این نظرات نشان‌دهنده اختلاف نظر در تفسیر مواد قانونی و پیامدهای حقوقی وصیت به تمام ماترک است. صورتجلسه نشست قضایی تاریخ برگزاری: 1392/06/05 برگزار شده توسط: استان مازندران/ شهر گلوگاه موضوع وضعیت حقوقی وصیت به تمام ماترک پرسش وضعیت حقوقی وصیت به تمام ماترک که نتیجه آن محرومیت یک یا چند ورثه از ارث باشد چیست؟ نظر هیئت عالی در صورتی‌که دعوای بطلان وصیت‌نامه به جهت نامشروع بودن طرح و اقامه شود، موضوع قابل رسیدگی است. در مورد وصیت نسبت به تمام ماترک، به ‌موجب <a class="artref" href="/ماده/ماده-843-a_0815110236490">ماده 843 قانون مدنی</a> وصیت زیاده بر ثلث ترکه نافذ نیست، مگر به اجازه وراث، و اگر بعض از ورثه اجازه کند فقط نسبت به سهم او نافذ است. بنابراین، اگر کسی به‌ موجب وصیت یک یا چند نفر از ورثه خود را از ارث محروم کند، وصیت مزبور نافذ نیست (<a class="artref" href="/ماده/ماده-837-a_0815110236484">ماده 837 قانون مدنی</a>) لذا از حیث نتیجه نظر اقلیت تأیید می‌شود. نظر اکثریت مستنبط از <a class="artref" href="/ماده/ماده-837-a_0815110236484">ماده 837 قانون مدنی</a> این است که وصیت به تمام ماترک که نتیجه آن محرومیت یک یا چند ورثه از ارث باشد (به لحاظ نامشروع بودن) کلاً باطل است. چنین تنزیلی را نمی‌توان پذیرفت، هر چند نتیجه قهری آن تملیک سهم وارث محروم به دیگران باشد و تعداد آن از ثلث تجاوز نکند. زیرا تملیک ثلث به دیگران در صورتی مباح است که موضوع انشای موصی باشد در حالی‌که احتمال دارد انگیزه اصلی موصی انتقام‌جویی و تنبیه وارث محروم باشد نه تملیک به دیگران. نظر اقلیت وصیت به تمام ماترک به دو شکل انجام می‌شود 1- موصی تمام ماترک خ. ر. ب. موجب وصیت به یک یا چند وارث می‌دهد. 2- موصی به موجب وصیت یک یا چند ورثه را از ارث محروم می‌کند در این دو فرض به نظر می‌رسد که باید قابل به تنزیل شد. وصیت تا ثلث نافذ است و مازاد بر ثلث نیاز به تنفیذ دارد و از <a class="artref" href="/ماده/ماده-837-a_0815110236484">ماده 837 قانون مدنی</a> نیز همین مطلب فهمیده می‌شود. زیرا وصیت، محروم کردن بعضی از ورثه از ارث به منزله تملیک دیگران است و در صورتی‌که بیش از ثلث باشد با اجازه وارثان تنفیذ می‌شود و نمی‌توان به استناد نامشروع بودن جهت در نفوذ وصیت تردید کرد.