پرداخت دیه به اولیاء دم در صورت صغیر بودن مقتول

پرداخت دیه به اولیاء دم در صورت صغیر بودن مقتول خ. م.: در نشست قضایی که در تاریخ 1402/07/01 در استان خراسان رضوی برگزار شد، موضوع پرداخت دیه به اولیاء دم در مواردی که مقتول صغیر باشد، مورد بررسی قرار گرفت. پرسش اصلی این بود که آیا اولیاء دم یک نوجوان یازده ساله اهل افغانستان که به طور غیرمجاز وارد کشور شده و بر اثر تیراندازی ماموران مرزبانی فوت کرده است، طبق ماده 13 قانون بکارگیری سلاح مستحق دریافت دیه از نیروی انتظامی هستند یا خیر. هیات عالی به این نتیجه رسید که اگر صغیر ممیز باشد و تخلفی از قانون انجام داده باشد، مستحق دریافت دیه نیست، هرچند از نظر کیفری مسئولیتی ندارد. همچنین، بر اساس ماده 146 قانون مجازات اسلامی، صغیر فقط فاقد مسئولیت کیفری است و عمل ارتکابی از ناحیه وی جرم محسوب می‌شود. اکثریت هیات بر این نکته تاکید داشتند که ب. ت. ب. عدم مسئولیت کیفری صغیر و عدم وضوح در همراهی ولی او، پرداخت دیه از بیت المال به اولیاء دم ممکن است. در مقابل، نظر اقلیت بر این نکته تاکید کرد که علی‌رغم عدم مسئولیت کیفری، صغیر مرتکب جرم شده و بنابراین نمی‌تواند بی‌تقصیر تلقی شود. صورتجلسه نشست قضایی تاریخ برگزاری: 1402/07/01 برگزار شده توسط: استان سازمان قضایی نیروهای مسلح/ شهر خراسان رضوی موضوع پرداخت دیه به اولیاء دم در صورت صغیر بودن مقتول پرسش چنانچه نوجوان یازده ساله اهل افغانستان به همراه چند نفر به طور غیر مجاز وارد کشور شود و به فرمان ماموران مرزبانی توجه نکند، ماموران برابر قانون تیراندازی نمایند و نامبرده بر اثر اصابت گلوله فوت نماید. اولیا دم درخواست دریافت دیه از نیروی انتظامی در اجرای ماده 13 قانون بکارگیری سلاح را نمایند، آیا دیه ای به ایشان تعلق می‌گیرد یا خیر ؟ نظر هیات عالی آنچه در تبصره ماده 41 قانون مجازات جرایم نیروهای مسلح آورده این است که مقصر نباشد و بیگناه باشد و صغیر یازده ساله چنانچه بر حسب تشخیص نظر کارشناس صغیر ممیز بوده و تشخیص می داده که کار خلاف قانون انجام می دهد و بر خلاف مقررات و قانون و به طور غیر مجاز وارد کشور شده است و در هنگام حادثه نیز از مقررات قانون به کارگیری سلاح تخظی ننموده است، مستحق دریافت دیه از سوی بیت المال نیست.درغیر این صورت در فرضی که صغیر غیر ممیز تشخیص داده شود ضمان مالی پرداخت دیه به قوت خود باقی است.لازم به ذکر است هر چند از نظر قانون فاقد مسئولیت کیفری بوده لیکن مرتکب تقصیر موضوع ماده 41 قانون مجازات جرایم نیروهای مسلح شده و رافع مسئولیت کیفری، دلیل بر این نیست که او را بدون تقصیر و بی گناه بدانیم.لازم به ذکر است مستند به ماده 146 قانون مجازات اسلامی افراد نابالغ صرفا مسئولیت کیفری ندارند و نه اینکه عمل ارتکابی از ناحیه ایشان جرم نباشد. به عبارت دیگر صغر از علل رافع مسئولیت کیفری است و نه از عوامل موجهه جرم. لذا عمل ارتکابی از سوی متوفی جرم بوده و لذا مقصر و گناهکار تلقی می‌شود و مستحق دریافت دیه نیست. نظر اکثریت با عنایت به اینکه صغیر فاقد مسئولیت کیفری م. ب. و از طرفی هم دقیقا مشخص نیست که ولی وی در هنگام ورود به کشور همراه وی بوده و رعایت قاعده حرمت دماء مسلم نظر پرداخت دیه از بیت المال به اولیای دمی که درخواست دیه دارند وجود دارد. نظر اقلیت آنچه در تبصره ماده 41 قانون مجازات جرایم نیروهای مسلح آورده این است که مقصر نباشد و بیگناه باشد و صغیر یازده ساله، صغیر ممیز بوده و تشخیص می داده که کار خلاف قانون انجام می دهد و بر خلاف مقررات و قانون و به طور غیر مجاز وارد کشور شده است، هر چند در صورت دستگیری، فاقد مسئولیت کیفری بود لیکن مرتکب جرم شده و رفع مسئولیت کیفری، دلیل بر این نیست که او را بدون تقصیر و بی گناه بدانیم.