بررسی قابلیت جمع بین مفاد مواد 641 قانون مجازات اسلامی (کتاب تعزیرات) با ماده 401 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392

بررسی قابلیت جمع بین مفاد مواد 641 قانون مجازات اسلامی (کتاب تعزیرات) با ماده 401 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 خ. م.: در نشست قضایی که در تاریخ 25 اردیبهشت 1399 در استان کردستان برگزار شد، موضوع بررسی امکان جمع بین مفاد مواد 641 و 401 قانون مجازات اسلامی مطرح گردید. پرسش اصلی این بود که آیا قاضی موظف به صدور حکم حبس در موارد ماده 401 است و چگونه می‌توان بین شروط این دو ماده جمع کرد. نظر هیات عالی این بود که تعزیر مقرر در ماده 401 تنها شامل مواردی می‌شود که ضرب و جرح عمدی منجر به آثار خاصی گردد و صدماتی که صرفاً تغییر رنگ پوست و تورم ایجاد می‌کنند، مشمول این تعزیر نیستند. اکثریت اعضای هیات معتقدند که برای اعمال مجازات در خصوص جرائم موضوع ماده 401، باید مطابق شرایط ماده 614 عمل کرد و تفسیر مضیق قوانین کیفری و تفسیر به نفع متهم را مدنظر قرار داد. در مقابل، نظر اقلیت بیان می‌کند که شخص مرتکب فقط به مجازات مندرج در ماده 614 محکوم می‌شود، بدون توجه به شرایط آن. این نظرات به بررسی تطابق و تعارض میان مواد قانونی اشاره دارد و بر اساس استدلال‌های ارائه شده، بر رعایت تناسب مجازات‌ها و اصول تفسیر قوانین کیفری تاکید می‌شود. صورتجلسه نشست قضایی تاریخ برگزاری: 1399/02/25 برگزار شده توسط: استان کردستان/ شهر کامیاران موضوع بررسی قابلیت جمع بین مفاد مواد 641 قانون مجازات اسلامی (کتاب تعزیرات) با ماده 401 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 پرسش ب. ت. ب. اینکه قانونگذار در ماده 641 قانون مجازات اسلامی کتاب پنجم بخش تعزیرات مصوب 1375 و تبصره آن شروطی را جهت اعمال مجازات حبس در خصوص مرتکبین بزه ایراد ضرب و جرح عمدی عنوان نموده است و از طرفی در ماده 401 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 نیز شروط دیگری را در این خصوص بیان نموده است؛ لذا جمع بین این دو ماده چگونه است و اینکه آیا اساساً در موارد ماده 401 مرقوم نیز قاضی محکمه مکلف به صدور حکم حبس می‌باشد؟ نظر هیات عالی تعزیر مقرر در ماده 401 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 و ارجاع آن طبق ماده 447 همین قانون به ماده 614 قانون مجازات اسلامی بخش تعزیرات فقط شامل مواردی می‌شود که ضرب و جرح عمدی منتهی به آثار مندرج در آن ماده گردد و یا مشمول تبصره آن باشد. نتیجتاً صدمه‌ای که صرفاً موجب تغییر رنگ پوست و تورم بدن شود مشمول تعزیر موصوف به تنهایی نیست. نظر اکثریت با مداقه در متن هر دو ماده چنین استنباط می‌گردد که جهت اعمال مجازات در خصوص جرائم موضوع ماده 401 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 مطابق ماده 447 از قانون اخیرالذکر باید مطابق مقررات و شرایط مندرج در ماده 614 قانون مجازات اسلامی کتاب پنجم بخش تعزیرات مصوب 1375 عمل نمود. چراکه قانون‌گذار در ماده 447 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 از عبارت «مطابق» استفاده نموده است که ظهور لفظی این عبارت گویای این است که قانون‌گذار مجازات مقرر در ماده 614 را قرار نداده است بلکه دیگر شرایط و آثار مقرر در این ماده را نیز مدنظر داشته است زیرا اولاً؛ اگر مد نظر قانونگذار این بود از عبارت «به مجازات مقرر در ماده 614 یا نظایر آن» استفاده می نمود. ثانیاً؛ عقیده خلاف استنباط فوق مستلزم این است که مجازات تعزیری ایراد ضرب و جرح عمدی ساده با مجازات تعزیری ایراد ضرب و جرح عمدی مشدد یکسان باشد و حتی فراتر از آن باشد و گاهی مجازات تعزیری ضرب و جرح ساده بسیار شدیدتر از مجازات ایراد ضرب و جرح عمدی با چاقو م. ب. یعنی اگر فقط مجازات 614 را قبول کنیم تناسب مجازات‌ها که از شرایط اساسی قانون نویسی م. ب. رعایت نشده است و این خلاف منطق قانونگذاری م. ب.. ثالثاً؛ این دید که مکمل ادله فوق م. ب. پذیرش اصل تفسیر مضیق قوانین کیفری و تفسیر به نفع متهم در قوانین جزایی م. ب. که اصول استنباط فوق را ایجاب می‌نماید. بنابر آنچه که به شرح فوق توصیف شد ایراد ضرب و جرح عمدی منتهی به آثار فوق در صورتی دارای جنبه تعزیری م. ب. که یا دارای شرایط و آثار مقرر در ماده 614 باشد یا اینکه جرم به وسیله چاقو ایجاد شده باشد کما اینکه نظریه مشورتی شماره 1051/92/07 - 92/6/4نیز موید همین دیدگاه است. نظر اقلیت ب. ت. ب. اینکه قانونگذار در ماده 401 قانون مجازات اسلامی مصوب 92 مقرر داشته است که شخص به تعزیر محکوم می‌گردد و در ماده 447 قانون مارالذکر به مجازات مندرج در ماده 614 قانون مجازات اسلامی مصوب 1375 کتاب پنجم بخش تعزیرات ارجاع داده است. بنابراین شخص مرتکب فقط به مجازات مندرج در ماده 614 قانون فوق‌الذکر صرف‌نظر از شرایط مندرج در آن محکوم می‌گردد.