صلاحیت دادگاه بخش در مورد انجام تحقیقات مقدماتی و صدور قرار جلب به دادرسی نسبت به جرایم در حوزه دادگاه انقلاب

در استان دادگاه‌های بخش پرونده‌های در صلاحیت دادگاه انقلاب را خصوصاً جرایم مواد مخدر را با این استدلال که ابلاغ دادگاه انقلاب را ندارند، با صدور قرار عدم صلاحیت به دادسرای شهرستان مربوطه ارسال می‌نمایند و بعضاً با این استدلال، تعقیب اولیه و نیابت‌های اعطای در خصوص این جرایم را انجام نداده و محول به دادسرای شهرستان مربوطه می‌نمایند؛ دادسرای شهرستان مربوطه نیز با این استدلال که وفق مواد 24 و 327 قانون آیین دادرسی در امور کیفری، دادرس یا رئیس دادگاه بخش به جانشین دادستان یا بازپرس می‌تواند نسبت به این پرونده‌ها اقدام به رسیدگی نمایند و با ایجاد حل اختلاف پرونده‌ها را به محاکم تجدیدنظر استان ارسال، که محاکم تجدیدنظر بعضاً اعلام می‌دارند که دادسرای شهرستان صالح به رسیدگی است؛ لذا مراتب جهت ایجاد رویه واحد به حضور اعلام می‌گردد. نظر هیات عالی اولاً؛ دادگاه بخش به صراحت قانون (ماده 299 ق.آ.د. ک) یک دادگاه عمومی است که صلاحیت آن در حدود دادگاه کیفری دو م. ب.. تفویض هر اختیار یا صلاحیت به این دادگاه مازاد بر حکم فوق استثنایی است که باید در حد خودش جاری شود و قابل توسعه و تسری نیست. طبق ماده 337 ق.آ.د.ک جانشینی بازپرس برای قاضی دادگاه عمومی بخش منحصر به جرایم موضوع ماده 302 ق.آ.د.ک است که در صلاحیت دادگاه کیفری یک است نه جرایمی که مشمول مجازات‌های مذکور در ماده 302 ق.ا.د.ک است تا بتواند شامل برخی جرایم مواد مخدر هم بشود. دادسرا که صلاحیت رسیدگی مقدماتی (تحقیق و تعقیب) نسبت به جرایم موضوع دادگاه‌های عمومی و نیز دادگاه انقلاب را دارد، دادسرای عمومی و انقلاب نامیده شده است. اما دادگاه بخش فقط عمومی است. لذا حق هیچ مداخله‌ای در امور داخل در صلاحیت دادگاه انقلاب را ندارد. نظر اتفاقی با عنایت به مفاد 302، 299، 337، 303 و 297 قانون آیین دادرسی کیفری و ب. ت. ب. نظریه مشورتی شماره 2057/98/07 مورخ 1399/1/5 اداره حقوقی قوه قضاییه، صلاحیت دادگاه‌های بخش صرفاً رسیدگی به جرایم در صلاحیت دادگاه‌های کیفری دو م. ب. و دادگاه بخش یا دادرس آن تنها در موضوع جرایم ماده 302 قانون مذکور که در صلاحیت دادگاه کیفری یک است و از جرایم عمومی م. ب. می‌تواند به عنوان جانشین بازپرس اقدام کند و قضات دادگاه بخش صلاحیت انجام تحقیقات مقدماتی و صدور قرار جلب به دادرسی را در جرایم دادگاه انقلاب ندارد. در ضمن ب. ت. ب. اینکه صلاحیت دادسرای شهرستان در جرایم موضوع صلاحیت دادگاه انقلاب مشمول تمام حوزه قضایی شهرستان می‌باشد؛ لذا در جرایم مواد مخدر و موارد صلاحیت دادگاه انقلاب دادسرای شهرستان نبایستی برای امور قضایی در بخش نیابت قضایی صادر نماید؛ چراکه به استناد ماده 119 قانون آیین دادرسی کیفری نیابت قضایی مختص جایی است که عمل قضایی خارج از حوزه قضایی و مقر دادگاه باشد.