پرسش: آیا شرط تأهل برای قضات دادگاه خانواده الزامی است؟
پاسخ: بله، استمرار شرط تأهل برای قضات دادگاههای خانواده موضوع قانون حمایت خانواده الزامی است.
به زبانِ ساده
متن درباره شرایط لازم برای قاضی دادگاه خانواده است. در دادگاه خانوادهای که طبق قانون تشکیل شده، قاضی باید متأهل و دارای چهار سال سابقه خدمت قضایی باشد؛ اگر شرط تأهل از بین برود، باید برای تعیین جایگزین واجد شرایط اقدام شود. این الزام، بنا بر متن، تا پیش از تشکیل آن دادگاهها برای قضات دادگاههای فعلی برقرار نیست.
چه کسی: نظر مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضائیه؛ طرفین اختلافی در متن معرفی نشدهاند و پرسشکننده نامشخص است.
چگونه: اداره کل حقوقی با بررسی شرایط مقرر در ماده ۳ قانون حمایت خانواده، میان دادگاه خانواده تشکیلشده طبق قانون و دادگاههای فعلیِ رسیدگیکننده به دعاوی خانوادگی تفکیک کرده است.
چرا مهم است: این نظر برای مقامات قضایی و قضاتی مفید است که درباره شرایط تصدی دادگاه خانواده تصمیم میگیرند.
قوانینِ مرتبط: قانون حمایت خانواده مصوب ۱۳۹۱، مواد ۱ و ۳.
متنِ زیر هنوز بهوسیلهٔ کارشناس مرور و تأیید نشده است.
نظريه مشورتي اداره كل حقوقي قوه قضاييه :
اولاً، از ماده 3 قانون حمايت خانواده مصوب 1391 كه مقرر داشته: «قضاتدادگاه خانواده بايد متأهل و داراي چهار سال سابقه خدمت قضايي باشند» استنباط ميشود كه استمرار شرط تأهل براي قضات دادگاه خانواده قانوناً الزامي است و قاضي دادگاه خانواده به محض زايل شدن شرط مذكور، بايد مراتب را به مقامات ذيربط اعلام كند تا به جاي وي عضو واجد شرايط تعيين شود؛ چون با فقدان شرط تأهل، رسيدگي به پرونده از جانب وي فاقد وجاهت قانوني است؛ ضمناً آنچه در ماده 3 اين قانون در مورد شرايط شخص قاضي دادگاه خانواده بيان شده و مشعر بر تأهل و داشتن چهارسال سابقه خدمت قضايي است، مربوط به زماني است كه دادگاه خانواده موضوع ماده 1 قانون ياد شده تشكيل شود؛ ولي تا زماني كه دادگاههاي خانواده موضوع ماده قانوني اخيرالذكر تشكيل نشده است، براي قضات دادگاههاي فعلي كه كماكان به دعاوي خانوادگي رسيدگي ميكنند، وجود شروط مذكور در ماده 3 قانون صدرالاشاره الزامي نيست. ثانياً، اظهار نظر در خصوص اعتبار يا عدم اعتبار آراء قضايي خارج از وظايف اين اداره كل است.
نظریه مشورتی شماره 7/1400/1663 مورخ 1400/12/14
موضوع استعلام به شرایط لازم برای قضات دادگاه خانواده بر اساس ماده 3 قانون حمایت خانواده مصوب 1391 مربوط میشود. طبق این ماده، قضات دادگاه خانواده باید متاهل بوده و حداقل چهار سال سابقه خدمت قضایی داشته باشند. اداره کل حقوقی قوه قضاییه تاکید میکند که شرط تاهل برای قضات دادگاه خانواده الزامی است و در صورت از بین رفتن این شرط، قاضی موظف است این موضوع را به مقامات ذیربط اطلاع دهد تا یک عضو واجد شرایط به عنوان جایگزین تعیین شود. همچنین، این اداره توضیح میدهد که این شروط تا زمانی که دادگاههای خانواده تاسیس نشدهاند، برای قضات فعلی که به دعاوی خانوادگی رسیدگی میکنند، الزامی نیست. در پایان، این اداره اعلام میکند که اظهار نظر در مورد اعتبار آراء قضایی خارج از صلاحیت آن است.
تاریخ نظریه: 1400/12/14
شماره نظریه: 7/1400/1663
شماره پرونده: 1400-9/16-1663 ح
در اجرای ماده 3 قانون حمایت خانواده در صورت جدایی قاضی دادگاه خانواده از همسرش فوت همسر آیا امکان ادامه اشتغال قاضی در دادگاه خانواده وجود دارد یا خیر و رای صادره در این صورت معتبر م. ب. یا خیر؟
اولا،ً از ماده 3 قانون حمایت خانواده مصوب 1391 که مقرر داشته: »قضات دادگاه خانواده باید متأهل و دارای چهار سال سابقه خدمت قضایی باشند« استنباط میشود که استمرار شرط تأهل برای قضات دادگاه خانواده قانوناً الزامی است و قاضی دادگاه خانواده به محض زایل شدن شرط مذکور، باید مراتب را به مقامات ذیربط اعلام کند تا به جای وی عضو واجد شرایط تعیین شود؛ چون با فقدان شرط تأهل، رسیدگی به پرونده از جانب وی فاقد وجاهت قانونی است؛ ضمناً آنچه در ماده 3 این قانون در مورد شرایط شخص قاضی دادگاه خانواده بیان شده و مشعر بر تأهل و داشتن چهارسال سابقه خدمت قضایی است، مربوط به زمانی است که دادگاه خانواده موضوع ماده 1 قانون یادشده تشکیل شود؛ ولی تا زمانی که دادگاههای خانواده موضوع ماده قانونی اخیرالذکر تشکیل نشده است، برای قضات دادگاههای فعلی که کماکان به دعاوی خانوادگی رسیدگی میکنند، وجود شروط مذکور در ماده 3 قانون صدرالاشاره الزامی نیست. ثانیا،ً اظهار نظر در خصوص اعتبار یا عدم اعتبار آراء قضایی خارج از وظایف این اداره کل است. دکتر …