نظریهٔ مشورتی
نظر مشورتی 7/1400/35 مورخ 1400/03/09 اداره کل حقوقی قوه قضائیه در خصوص تعیین حدود صلاحیت دادگاه خانواده با اصلاحات و الحاقات بعدی
#اداره_کل #دادگاه_خانواده #صلاحیت #مهریه #حمایت_خانواده #رسیدگی #افراز #اثبات_مالکیت #صلح #منزل_مسکونی #بیع #الزام_به_تنظیم_سند_رسمی #گونه #عقد #دوران_نامزدی #دین #صلاحیتدادگاه #خانواده #قضاییه #زوجه #احراز #نظریهمشورتی #تسری #عهد #الزامبهتنظیمسند #نظریه
پرسش و پاسخِ کوتاه
پرسش: آیا دعاوي راجع به تعهد انتقال ملک یا دعاوی مربوط به مهریه اشخاص ثالث در صلاحیت دادگاه خانواده است؟
پاسخ: دعاوی راجع به مهریه مطلقاً در صلاحیت دادگاه خانواده است، اما تعهد به انتقال ملک خارج از موارد ماده ۴ قانون حمایت خانواده باشد در آن دادگاه رسیدگی نمیشود.
به زبانِ ساده
این متن درباره حدود صلاحیت دادگاه خانواده است. دادگاه خانواده فقط به مواردی که قانون مشخص کرده رسیدگی میکند؛ مثلاً دعاوی مربوط به مهریه حتی اگر پای شخص دیگری در میان باشد در این دادگاه بررسی میشود، اما تعهدات مالی دیگر زوج به زوجه اگر مهریه نباشد در صلاحیت جای دیگری است.
چه کسی: اداره کل حقوقی قوه قضائیه؛ زوجین و اشخاص مرتبط با دعاوی خانوادگی
چگونه: با تفسیر مفاد ماده ۴ قانون حمایت خانواده و احصای بندهای مربوط به صلاحیت این دادگاه.
چرا مهم است: این نظر مشورتی به تعیین مرجع صالح برای رسیدگی به دعاوی مختلف خانوادگی و مالی پیرامون آن کمک میکند.
قوانینِ مرتبط: قانون حمایت خانواده مصوب 1391 (ماده 4)
مفاهیمِ حقوقی: صلاحیت دادگاه خانواده، مهریه، عقد صلح، الزام به انتقال سند
پرسشهایی که این متن پاسخ میدهد
آیا دعاوی راجع به مهریه که طرفین آن افراد دیگری غیر از زوجین هستند در دادگاه خانواده قابل رسیدگی است؟
بله، طبق بند ۶ ماده ۴ قانون حمایت خانواده.
آیا تعهد زوج به انتقال ملک به زوجه خارج از مهریه در صلاحیت دادگاه خانواده است؟
خیر، از شمول ماده ۴ خارج است.
کلیدواژهها: صلاحیت دادگاه خانواده، قانون حمایت خانواده، مهریه، عقد صلح، الزام به تنظیم سند
این متن با کمکِ هوش مصنوعی و گاه با کنترلِ کارشناس، به زبانِ ساده تهیه شده؛ برای پروندهٔ خودتان با وکیل مشورت کنید. گاه عبارتها در هر پرونده معنای خاصِ خود را دارند و ممکن است خطا داشته باشد.
استعلام :
الف- زوج در قالب
عقد صلح يا بيع متعهد مي شود كه يك دانگ از منزل مسكوني خ. ر. ب.
زوجه منتقل كند. ب. ت. ب. اين كه منشأ دين عقد صلح است، آيا رسيدگي به اين دعوا در صلاحيت
دادگاه خانواده است و مشمول ماده 4 قانون حمايت
خانواده مي شود؟
ب- آيا دعاوي كه منشأ آن مهريه است؛ اما طرفين آن افراد ديگري غير از زوجين هستند، قابل رسيدگي در دادگاه خانواده است؟
ج- آيا عناوين دعوا شامل الزام به تنظيم سند رسمي،
افراز و اثبات مالكيت در ايجاد صلاحيت مؤثر است؟
د- آيا رسيدگي به دعاوي راجع به هداياي زوجين به يكديگر داخل در صلاحيت دادگاه خانواده است؟
نظريه مشورتي اداره كل حقوقي قوه قضاييه :
الف- صلاحيت دادگاه خانواده منحصر به بندهاي هيجده گانه مذكور در ماده 4 قانون حمايت خانواده مصوب 1391 است و توسعه و تسري آن به ديگر امور و دعاوي مستلزم نص است؛ لذا در فرض سؤال كه زوج متعهد به انتقال يك دانگ از منزل مسكوني خود به زوجه در قالب عهد صلح يا بيع شده است؛ چنانچه اين انتقال به عنوان مهريه زوجه نباشد و زوجه در اين خصوص ادعايي نداشته باشد، موضوع از شمول بندهاي ماده 4 يادشده خارج بوده و رسيدگي به دعاوي راجع به آن در صلاحيت دادگاه خانواده نيست.
ب- ب. ت. ب. اطلاق ماده 4 و بند 6 آن ماده قانون حمايت خانواده هر دعوايي كه راجع به مهريه باشد، صرف نظر از آن كه متعهد آن زوج باشد يا غير او، در صلاحيت دادگاه خانواده است.
ج- سؤال مطرح شده ابهام دارد و دقيقاً مشخص نيست كه مقصود مرجع محترم استعلام كننده چيست؛ با اين حال چنانچه پرسش راجع به صلاحيت يا عدم صلاحيت دادگاه خانواده نسبت به متفرعات امور و دعاوي داخل در صلاحيت اين دادگاه باشد، بايد گفت هرچند موضوعات داخل در صلاحيت دادگاه خانواده منحصر به بندهاي هيجده گانه ماده 4 يادشده است؛ اما چنانچه براي مثال، مهريه به عنوان مبناي برخي امور و دعاوي مطروحه از سوي زوجه اعلام شود؛ مانند دعاوي الزام به تنظيم سند رسمي مهريه، اثبات مالكيت و يا افراز مهريه غير منقول (در موارد داخل در صلاحيت دادگاه)، از آن جا كه در اين
گونه دعاوي دادگاه بايد ادعاي زوجه در خصوص انتقال مال تحت عنوان مهريه را
احراز كند، ب. ت. ب. اطلاق بند 6 ماده 4 قانون حمايت خانواده مصوب 1391 اين گونه دعاوي در صلاحيت دادگاه خانواده است؛ هرچند به طرفيت غير زوج و در واقع به طرفيتي ثالثي مطرح شود كه متعهد به پرداخت مهريه است.
د- موارد صلاحيت دادگاه خانواده در ماده 4 قانون حمايت خانواده مصوب 1391 احصاء شده و دعواي راجع به هداياي زوجين (و نه دعاوي راجع به هداياي دوران نامزدي) از شمول موارد يادشده خارج است.
نظریه مشورتی شماره 7/1400/35 مورخ 1400/03/09
در استعلامی از
اداره کل حقوقی قوه
قضاییه، پرسشهایی درباره
صلاحیت دادگاه خانواده مطرح گردید. در پاسخ به سوال اول، مشخص شد که صلاحیت دادگاه خانواده به بندهای هجدهگانه ماده 4 قانون
حمایت خانواده مصوب 1391 محدود است. بنابراین، اگر انتقال یک دانگ از
منزل مسکونی به عنوان
مهریه نباشد و زوجه نیز ادعایی نداشته باشد، این موضوع از صلاحیت دادگاه خانواده خارج است. در پاسخ به سوال دوم، بیان شد که هر دعوایی مرتبط با مهریه، صرفنظر از اینکه زوج متعهد باشد یا نه، در صلاحیت دادگاه خانواده قرار دارد. در خصوص سوال سوم، اگرچه موضوعات صلاحیت دادگاه خانواده به بندهای ماده 4 محدود است، اما دعاوی مرتبط با مهریه که شامل ادعای زوجه باشد، در صلاحیت این دادگاه قرار دارند. در پاسخ به سوال چهارم نیز تاکید شد که دعاوی مربوط به هدایای زوجین از شمول موارد صلاحیت دادگاه خانواده خارج است.
تاریخ نظریه: 1400/03/09
شماره نظریه: 7/1400/35
شماره پرونده: 1400-9/1-35 ح
ج- آیا عناوین دعوا شامل
الزام به تنظیم سند رسمی، افراز و
اثبات مالکیت در ایجاد صلاحیت موثر است؟
الف- صلاحیت دادگاه خانواده منحصر به بندهای هیجدهگانه مذکور در ماده 4 قانون حمایت خانواده مصوب 1391 است و توسعه و
تسری آن به دیگر امور و دعاوی مستلزم نص است؛ لذا در فرض سوال که زوج متعهد به انتقال یک دانگ از منزل مسکونی خود به زوجه در قالب عهد صلح یا
بیع شده است؛ چنانچه این انتقال به عنوان مهریه زوجه نباشد و زوجه در این خصوص ادعایی نداشته باشد، موضوع از شمول بندهای ماده 4 یادشده خارج بوده و
رسیدگی به دعاوی راجع به آن در صلاحیت دادگاه خانواده نیست.
ج- سوال مطرحشده ابهام دارد و دقیقاً مشخص نیست که مقصود مرجع محترم استعلامکننده چیست؛ با این حال چنانچه پرسش راجع به صلاحیت یا عدم صلاحیت دادگاه خانواده نسبت به متفرعات امور و دعاوی داخل در صلاحیت این دادگاه باشد، باید گفت هرچند موضوعات داخل در صلاحیت دادگاه خانواده منحصر به بندهای هیجدهگانه ماده 4 یادشده است؛ اما چنانچه برای مثال، مهریه به عنوان مبنای برخی امور و دعاوی مطروحه از سوی زوجه اعلام شود؛ مانند دعاوی الزام به تنظیم سند رسمی مهریه، اثبات مالکیت و یا افراز مهریه غیر منقول (در موارد داخل در صلاحیت دادگاه)، از آنجا که در اینگونه دعاوی دادگاه باید ادعای زوجه در خصوص انتقال مال تحت عنوان مهریه را احراز کند، ب. ت. ب. اطلاق بند 6 ماده 4 قانون حمایت خانواده مصوب 1391 اینگونه دعاوی در صلاحیت دادگاه خانواده است؛ هرچند به طرفیت غیر زوج و در واقع به طرفیتی ثالثی مطرح شود که متعهد به پرداخت مهریه است.
الف- صلاحیت دادگاه خانواده منحصر به بندهای هیجدهگانه مذکور در ماده 4 قانون حمایت خانواده مصوب 1391 است و توسعه و تسری آن به دیگر امور و دعاوی مستلزم نص است؛ لذا در فرض سؤال که زوج متعهد به انتقال یک دانگ از منزل مسکونی خود به زوجه در قالب عهد صلح یا بیع شده است؛ چنانچه این انتقال به عنوان مهریه زوجه نباشد و زوجه در این خصوص ادعایی نداشته باشد، موضوع از شمول بندهای ماده 4 یادشده خارج بوده و رسیدگی به دعاوی راجع به آن در صلاحیت دادگاه خانواده نیست.
ب- ب. ت. ب. اطلاق ماده 4 و بند 6 آن ماده قانون حمایت خانواده هر دعوایی که راجع به مهریه باشد، صرف نظر از آنکه متعهد آن زوج باشد یا غیر او، در صلاحیت دادگاه خانواده است.
ج- سؤال مطرحشده ابهام دارد و دقیقاً مشخص نیست که مقصود مرجع محترم استعلامکننده چیست؛ با این حال چنانچه پرسش راجع به صلاحیت یا عدم صلاحیت دادگاه خانواده نسبت به متفرعات امور و دعاوی داخل در صلاحیت این دادگاه باشد، باید گفت هرچند موضوعات داخل در صلاحیت دادگاه خانواده منحصر به بندهای هیجدهگانه ماده 4 یادشده است؛ اما چنانچه برای مثال، مهریه به عنوان مبنای برخی امور و دعاوی مطروحه از سوی زوجه اعلام شود؛ مانند دعاوی الزام به تنظیم سند رسمی مهریه، اثبات مالکیت و یا افراز مهریه غیر منقول )در موارد داخل در صلاحیت دادگاه،( از آنجا که در اینگونه دعاوی دادگاه باید ادعای زوجه در خصوص انتقال مال تحت عنوان مهریه را احراز کند، ب. ت. ب. اطلاق بند 6 ماده 4 قانون حمایت خانواده مصوب 1391 اینگونه دعاوی در صلاحیت دادگاه خانواده است؛ هرچند به طرفیت غیر زوج و در واقع به طرفیتی ثالثی مطرح شود که متعهد به پرداخت مهریه است.
د- موارد صلاحیت دادگاه خانواده در ماده 4 قانون حمایت خانواده مصوب 1391 احصاء شده و دعوای راجع به هدایای زوجین )و نه دعاوی راجع به هدایای
دوران نامزدی( از شمول موارد یادشده خارج است. دکتر …
اداره حقوقی قوه قضائیه در نظریه مشورتی شماره ۷/۱۴۰۰/۳۵ مورخ ۱۴۰۰/۳/۹ در این خصوص بیان داشته ... چنانچه برای مثال مهریه به عنوان مبنای برخی امور و دعاوی مطروحه از سوی زوجه اعلام شود، مانند دعاوی الزام به تنظیم سند رسمی مهریه اثبات مالکیت و یا افراز مهریه غیر منقول در موارد داخل در صلاحیت دادگاه از آنجا که در این گونه دعاوی دادگاه باید ادعای زوجه در خصوص انتقال مال تحت عنوان مهریه را احراز کند ب. ت. ب. اطلاق بند ۶ ماده ۴ قانون حمایت خانواده مصوب ۱۳۹۱ اینگونه دعاوی در صلاحیت دادگاه خانواده است ...