نظر مشورتی 7/1401/1050 مورخ 1401/11/12 اداره کل حقوقی قوه قضائیه در خصوص عدم امکان طرح دعوای الزام صادرکننده به ثبت چک در سامانه با اصلاحات و الحاقات بعدی
پرسش: آیا دارنده میتواند صادرکننده را ملزم به ثبت چک در سامانه صیاد کند؟
پاسخ: خیر، دعوای الزام صادرکننده به ثبت چک در سامانه صیاد مسموع نیست و فاقد وجاهت قانونی است.
به زبانِ ساده
موضوع، چکی است که صادرکننده بدون ثبت در سامانه صیاد به دارنده تحویل داده و دارنده نیز ترتیبات سامانه را رعایت نکرده است. نظر مشورتی میگوید دارنده نمیتواند بعداً از دادگاه بخواهد صادرکننده را به ثبت چک ملزم کند و از مزایای قانون صدور چک برخوردار نیست.
چه کسی: اداره کل حقوقی قوه قضائیه نظر مشورتی داده است؛ در فرض پرسش، صادرکننده چک و دارنده آن مطرحاند.
چگونه: درباره چکی پرسش شد که صادرکننده آن را در سامانه صیاد ثبت نکرده و دارنده نیز تأیید و بررسی لازم را انجام نداده است. اداره کل حقوقی با استناد به تبصره اصلاحی ماده ۲۱ مکرر قانون صدور چک، اقامه دعوای الزام به ثبت را نپذیرفت.
چرا مهم است: این نظر برای صادرکنندگان و دریافتکنندگان چک صیادی مهم است تا پیش از پذیرش چک، ثبت آن در سامانه را بررسی کنند.
قوانینِ مرتبط: تبصره اصلاحی ماده ۲۱ مکرر قانون صدور چک
مفاهیمِ حقوقی: چک صیادی، ثبت در سامانه صیاد، شرایط صدور چک، دعوای الزام به ثبت، عدم استماع دعوا، محرومیت از مزایای قانونی
پرسشهایی که این متن پاسخ میدهد
آیا دارنده چکی که در سامانه صیاد ثبت نشده، میتواند دعوای الزام صادرکننده به ثبت آن را مطرح کند؟
خیر؛ این دعوا مسموع نیست.
چکی که هنگام صدور در سامانه صیاد ثبت نشده، مشمول قانون صدور چک است؟
خیر؛ طبق نظر مشورتی، چنین چکی از شمول قانون صدور چک خارج است.
متنِ زیر هنوز بهوسیلهٔ کارشناس مرور و تأیید نشده است.
استعلام :
در مواردي كه صادركننده چك صيادي پس از نگارش چك اقدام به ثبت آن در سامانه صياد نميكند و آن را با وصف موجود به دارنده تسليم ميكند و دارنده نيز در خصوص تكليف قانوني خود مبني بر تأييد و بررسي موضوع در سامانه مربوطه اقدامي به عمل نميآورد، از آنجا كه در صورت عدم ثبت صدور چك در سامانه توسط صادركننده، ثبت آن توسط بانك امكان پذير نيست، آيا طرح دعواي الزام صادركننده به ثبت چك در سامانه صياد داراي وجاهت قانوني است؟
نظريه مشورتي اداره كل حقوقي قوه قضاييه :
در فرض سؤال كه صادركننده چك بدون ثبت آن در سامانه صياد، چك را تنظيم و به دارنده تحويل داده است، دارنده نميتواند دعواي الزام صادركننده به ثبت چك در سامانه صياد را اقامه كند؛ زيرا اولاً، مستفاد از تبصره اصلاحي ماده 21 مكرر (29/1/1400) قانون صدور چك، ثبت در سامانه صياد از شرايط صدور چك است و لذا اگر در زمان صدور چك، در اين سامانه ثبت نشده باشد، چك يادشده از شمول قانون صدور چك خارج است. ثانياً، برابر تبصره اصلاحي يادشده، قيد عبارت «صدور و پشتنويسي چك بدون درج در سامانه صياد فاقد اعتبار است» در متن چك الزامي است و دارندهاي كه به رغم قيد اين عبارت در چك و بدون رعايت اين ترتيبات چك را پذيرفته است، عملاً خود را از مزاياي قانوني محروم كرده است و لذا دعواي وي داير بر الزام صادركننده به ثبت چك در سامانه صياد مسموع نيست.
نظریه مشورتی شماره 7/1401/1050 مورخ 1401/11/12
موضوع استعلام در مورد امکان طرح دعوای الزام صادرکنندهچک صیادی به ثبت آن در سامانه صیاد است، زمانی که صادرکننده چک را بدون ثبت در سامانه به دارنده تحویل میدهد و دارنده نیز اقدام به بررسی موضوع در سامانه نمیکند. در پاسخ به این استعلام، نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه بیان میکند که بر اساس تبصره اصلاحی ماده 21 مکرر قانون صدور چک (مصوب 1400/01/29)، ثبت چک در سامانه صیاد از شرایط لازم برای اعتبار چک است و در صورت عدم ثبت، چک از شمول قانون خارج میشود. همچنین، قید عبارت «صدور و پشتنویسی چک بدون درج در سامانه صیاد فاقد اعتبار است» الزامی است. دارندهای که چک را با وجود این قید پذیرفته، خود را از مزایای قانونی محروم کرده است. بنابراین، دعوای الزام صادرکننده به ثبت چک در سامانه صیاد قابل استماع نیست.
تاریخ نظریه: 1401/11/12
شماره نظریه: 7/1401/1050
شماره پرونده: 1401-88-1050 ح
در فرض سوال که صادرکننده چک بدون ثبت آن در سامانه صیاد، چک را تنظیم و به دارنده تحویل داده است، دارنده نمیتواند دعوای الزام صادرکننده به ثبت چک در سامانه صیاد را اقامه کند؛ زیرا اولاً، مستفاد از تبصره اصلاحی ماده 21 مکرر (1400/1/29) قانون صدور چک، ثبت در سامانه صیاد از شرایط صدور چک است و لذا اگر در زمان صدور چک، در این سامانه ثبت نشده باشد، چک یادشده از شمول قانون صدور چک خارج است. ثانیاً، برابر تبصره اصلاحی یادشده، قید عبارت «صدور و پشتنویسی چک بدون درج در سامانه صیاد فاقد اعتبار است» در متن چک الزامی است و دارندهای که به رغم قید این عبارت در چک و بدون رعایت این ترتیبات چک را پذیرفته است، عملاً خود را از مزایای قانونی محروم کرده است و لذا دعوای وی دایر بر الزام صادرکننده به ثبت چک در سامانه صیاد مسموع نیست.