نظر مشورتی 7/1401/463 مورخ 1402/02/23 اداره کل حقوقی قوهقضائیه در خصوص اینکه آپارتمانهایی که سند مالکیت رسمی ندارند، تا زمان صدور این سند به صورت رسمی مالک مشخص نمیشوند. در صورت
پرسش: آیا مالک رسمی عرصه، مالک رسمی آپارتمانهای احداثی فاقد سند نیز محسوب میشود؟
پاسخ: خیر، تا زمانی که سند مالکیت رسمی برای آپارتمانها صادر نشده باشد، مالک عرصه را نمیتوان مالک رسمی آپارتمانهای احداثی دانست.
به زبانِ ساده
پرسش درباره مالکیت آپارتمانهایی بود که روی زمینِ دارای سند رسمی ساخته شدهاند، اما خود آپارتمانها هنوز سند نگرفتهاند. متن میگوید مالکیت رسمی عرصه بهتنهایی مالکیت رسمی آپارتمانهای ساختهشده را ثابت نمیکند؛ در قرارداد مشارکت در ساخت نیز طرفین اصولاً در بنا مالکیت مشاعی دارند، مگر خلاف آن مقرر یا از اوضاعواحوال برداشت شود.
چه کسی: نظر مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضائیه؛ مالک رسمی عرصه و پیمانکار طرفهای فرض استعلاماند و خریداران از پیمانکار نیز در پرسش مطرح شدهاند.
چگونه: استعلام سه پرسش درباره مالکیت رسمی آپارتمانها، مالکیت مشاعی طرفین و امکان دعوای خلع ید مطرح کرده است. متنِ موجود پاسخ دو پرسش نخست را تا حدی بیان میکند، اما ادامه نظریه و پاسخ کامل به پرسش سوم در دسترس نیست.
چرا مهم است: این نظر برای مالکان زمین، سازندگان و خریداران واحدهای فاقد سند رسمی در تشخیص وضعیت مالکیت کاربرد دارد.
قوانینِ مرتبط: نامطمئن؛ متن ارائهشده به ماده یا قانون مشخصی استناد نکرده است.
آیا مالک رسمی عرصه، پیش از صدور سند آپارتمانها، مالک رسمی آنها محسوب میشود؟
خیر؛ تا وقتی برای آپارتمانها سند مالکیت رسمی صادر نشده، مالک عرصه را نمیتوان مالک رسمی آپارتمانهای احداثشده دانست.
در قرارداد مشارکت در ساخت، طرفین تا پیش از تقسیم واحدها چه وضعیتی دارند؟
اصولاً بهصورت مشاعی مالک آپارتمانهای احداثشدهاند، مگر آنکه قرارداد یا اوضاعواحوال قضیه خلاف آن را نشان دهد.
آیا مالک رسمی عرصه میتواند علیه پیمانکار یا خریداران از او دعوای خلع ید مطرح کند؟
پاسخ کامل در متن ارائهشده موجود نیست؛ نامطمئن.
کلیدواژهها: مالکیت، سند رسمی، عرصه و اعیان، آپارتمان، مشارکت در ساخت
متنِ زیر هنوز بهوسیلهٔ کارشناس مرور و تأیید نشده است.
استعلام :
چنانچه قراردادي بين مالك رسمي عرصه و پيمانكار به منظور ساخت چندين واحد آپارتماني بر روي عرصه منعقد شود، اولاً، آيا با ساخت آپارتمانها و پيش از تنظيم و اخذ صورتمجلس تفكيكي، آيا مالك رسمي عرصه و پيمانكار نسبت به آپارتمانهاي يادشده داراي مالكيت رسمي مشاعي هستند؟ ثانياً، تا زماني كه واحدهاي ساخته شده بين طرفين تقسيم نشده است، آيا مالك رسمي عرصه ميتواند دعواي خلع يد عليه پيمانكار يا ايادي كه از پيمانكار واحد خريداري كردهاند، مطرح كند؟ ثالثاً، به طور كلي آيا مالك رسمي عرصه نسبت به اعياني كه متعاقباً بر روي ملك ساخته ميشود، مالكيت رسمي نيز دارد يا اين كه ميبايست سند ملك در اداره ثبت اسناد و املاك به مالكيت رسمي عرصه و اعيان تغيير يابد؟
نظريه مشورتي اداره كل حقوقي قوه قضاييه :
اولاً، در فرض سؤال كه عرصه داراي سند رسمي است؛ اما براي آپارتمانهايي كه در آن احداث شده است (اعياني) هنوز سند مالكيت اخذ نشده است، به نظر مي¬رسد آپارتمانهاي احداثي تابع عمومات حاكم بر املاك فاقد سند رسمي است و تا زمانيكه سند مالكيت رسمي نسبت به آپارتمانهاي فرض سؤال صادر نشده باشد، مالك عرصه را نميتوان مالك رسمي آپارتمانهاي احداث شده تلقي كرد. ثانياً، در فرضي كه قرارداد منعقده قرارداد مشاركت در ساخت باشد، عليالاصول طرفين قرارداد به صورت مشاعي مالك آپارتمانهاي احداث شده تلقي ميشوند؛ مگر آنكه خلاف آن در قرارداد پيشبيني شده باشد و يا از اوضاع و احوال قضيه به نحو ديگري مالكيت بر بناي احداثي مشخص شود. بنا به مراتب فوق، پاسخ ديگر پرسشهاي مطرح شده نيز مشخص است.
نظریه مشورتی شماره 7/1401/463 مورخ 1402/02/23
موضوع استعلام درباره وضعیت مالکیت آپارتمانهایی است که بر روی زمینی با سند رسمی ساخته شدهاند و شرایط مربوط به آنها بررسی میشود. پرسشها شامل مالکیت مشاعی میان مالک زمین و پیمانکار نسبت به آپارتمانها قبل از تنظیم صورتجلسه تفکیکی، امکان طرح دعوای خلع ید توسط مالک رسمیزمین علیه پیمانکار یا خریداران واحدها تا زمان تقسیم واحدها، و وضعیت مالکیت اعیانی ساخته شده بر روی ملک است. در پاسخ، اداره کل حقوقی قوه قضاییه اعلام میکند که تا زمانی که سند مالکیت رسمی برای آپارتمانها صادر نشده باشد، مالک زمین نمیتواند به عنوان مالک رسمی آنها شناخته شود. همچنین، در صورت وجود قرارداد مشارکت در ساخت، طرفین به صورت مشاعی مالک آپارتمانها خواهند بود، مگر اینکه خلاف آن در قرارداد پیشبینی شده باشد. بنابراین، مالک رسمی زمین نمیتواند دعوای خلع ید را مطرح کند تا زمانی که تقسیم واحدها انجام نشده باشد و برای اعیانی نیز باید سند ملک در اداره ثبت به نام مالک رسمی زمین و اعیان تغییر یابد.
تاریخ نظریه: 1402/02/23
شماره نظریه: 7/1401/463
شماره پرونده: 1401-59-463 ع
اولاً، در فرض سوال که عرصه دارای سند رسمی است؛ اما برای آپارتمانهایی که در آن احداث شده است (اعیانی) هنوز سند مالکیت اخذ نشده است، به نظر میرسد آپارتمانهای احداثی تابع عمومات حاکم بر املاک فاقد سند رسمی است و تا زمانیکه سند مالکیت رسمی نسبت به آپارتمانهای فرض سوال صادر نشده باشد، مالک عرصه را نمیتوان مالک رسمی آپارتمانهای احداث شده تلقی کرد.