نظر مشورتی 7/1402/261 مورخ 1402/06/04 اداره کل حقوقی قوه قضائیه با اصلاحات و الحاقات بعدی

استعلام : ب. ت. ب. قسمت اخير تبصره يك ماده 21 مكرر قانون صدور چك (اصلاحي 1397) كه مقرر مي‌دارد: «ثبت انتقال چك در سامانه صياد جايگزين پشت‌نويسي چك خواهد بود»، خواهشمند است به پرسش‌هاي زير پاسخ دهيد: 1- آيا همچنان مسؤوليت تضامني دارندگان چك كه آن را با ثبت در سامانه صياد به شخص ثالث منتقل مي‌كنند (با وجود ديگر شرايط قانوني) همراه با صادركننده چك به قوت خود باقي است؟ 2- نحوه ضمانت از چك‌هاي موضوع اين قانون چگونه است؟ نظريه مشورتي اداره كل حقوقي قوه قضاييه : 1- اولاً، قانون اصلاح قانون صدور چك (اصلاحي 23/8/1397 و 29/1/1400) در مقام تغيير اساسي در مقررات قانون تجارت و اصول حاكم بر اسناد تجاري نمي‌باشد و صرفاً شيوه انتقال چك را جايگزين شيوه انتقال در قانون تجارت مصوب 1311 نموده است. ثانياً، به موجب تبصره يك (اصلاحي 29/1/1400) ماده 21 مكرر قانون يادشده، ثبت انتقال در سامانه صياد جايگزين پشت‌نويسي چك خواهد شد. بر اين اساس، صرفاً پشت‌نويسي كه به طريق مقرر در اين قانون انجام شود، معتبر است و صادركننده و ظهرنويسان كه نام آنان به عنوان صادركننده و ظهرنويس در سامانه صياد ثبت شده است، وفق ماده 249 قانون تجارت مصوب 1311 در برابر دارنده مسؤوليت تضامني دارند. 2- به موجب تبصره يك (اصلاحي 29/1/1400) ماده 21 مكرر قانون يادشده، ثبت انتقال چك صرفاً از طريق سامانه صياد انجام مي‌گيرد و اين فرايند جايگزين شيوه صدور و انتقال چك به نحو مذكور در قانون تجارت مصوب 1311 شده است؛ اين در حالي است كه مقنن در اصلاحات قانون صدور چك مصوب 1355 با اصلاحات و الحاقات بعدي، راجع به شيوه ضمانت از صادركننده يا ظهرنويسان مقرره‌‌اي بيان نكرده و حكم خاصي ندارد؛ بر اين اساس، همچنان ضمانت برابر مقررات قانون تجارت انجام مي‌گيرد و ثبت آن در سامانه صياد الزامي نيست. نظریه مشورتی شماره 7/1402/261 مورخ 1402/06/04 موضوع این استعلام بررسی مسئولیت تضامنی دارندگان چک و نحوه ضمانت چک‌های ثبت‌شده در سامانه صیاد بر اساس تبصره یک ماده 21 مکرر قانون صدور چک (اصلاحی 1397) و اصلاحات بعدی آن است. نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه در پاسخ به این پرسش‌ها بیان می‌کند که اولاً، تغییرات ایجادشده در قانون صدور چک تنها روش انتقال چک را تغییر داده است و مسئولیت تضامنی صادرکننده و ظهرنویسان در برابر دارنده همچنان بر اساس ماده 249 قانون تجارت مصوب 1311 باقی می‌ماند. ثانیاً، انتقال چک فقط از طریق سامانه صیاد ثبت می‌شود و این فرایند جایگزین روش‌های قبلی شده است. اما در مورد نحوه ضمانت از صادرکننده یا ظهرنویسان، در اصلاحات قانون صدور چک مقررات خاصی وجود ندارد؛ بنابراین، ضمانت همچنان طبق قوانین تجارت انجام می‌شود و ثبت در سامانه صیاد الزامی نیست. تاریخ نظریه: 1402/06/04 شماره نظریه: 7/1402/261 شماره پرونده: 1402-88-261ح 1- آیا همچنان مسئولیت تضامنی دارندگان چک که آن را با ثبت در سامانه صیاد به شخص ثالث منتقل می‌کنند (با وجود دیگر شرایط قانونی) همراه با صادرکننده چک به قوت خود باقی است؟ 1- اولاً، قانون اصلاح قانون صدور چک (اصلاحی 1397/8/23 و 1400/1/29) در مقام تغییر اساسی در مقررات قانون تجارت و اصول حاکم بر اسناد تجاری نمی‌باشد و صرفاً شیوه انتقال چک را جایگزین شیوه انتقال در قانون تجارت مصوب 1311 نموده است. ثانیاً، به موجب تبصره یک (اصلاحی 1400/1/29) ماده 21 مکرر قانون یادشده، ثبت انتقال در سامانه صیاد جایگزین پشت‌نویسی چک خواهد شد. بر این اساس، صرفاً پشت‌نویسی که به طریق مقرر در این قانون انجام شود، معتبر است و صادرکننده و ظهرنویسان که نام آنان به عنوان صادرکننده و ظهرنویس در سامانه صیاد ثبت شده است، وفق ماده 249 قانون تجارت مصوب 1311 در برابر دارنده مسئولیت تضامنی دارند. 2- به موجب تبصره یک (اصلاحی 1400/1/29) ماده 21 مکرر قانون یادشده، ثبت انتقال چک صرفاً از طریق سامانه صیاد انجام می‌گیرد و این فرایند جایگزین شیوه صدور و انتقال چک به نحو مذکور در قانون تجارت مصوب 1311 شده است؛ این در حالی است که مقنن در اصلاحات قانون صدور چک مصوب 1355 با اصلاحات و الحاقات بعدی، راجع به شیوه ضمانت از صادرکننده یا ظهرنویسان مقرره‌‌ای بیان نکرده و حکم خاصی ندارد؛ بر این اساس، همچنان ضمانت برابر مقررات قانون تجارت انجام می‌گیرد و ثبت آن در سامانه صیاد الزامی نیست.