پرسش: آیا قاضی دادگاه میتواند از ارجاع امر به کارشناسی عدول کرده و رأی صادر کند؟
پاسخ: تصمیم دادگاه مبنی بر جلب نظر کارشناس از قرارهای اعدادی است و مقام قضایی در صورت انصراف به دلایل قانونی میتواند از آن عدول کند.
به زبانِ ساده
در این پرونده، دادگاه برای بررسی اختلاف قراردادی کارشناسی خواسته بود، اما هیأت کارشناسی در مهلت مقرر نظر نداد. اداره کل حقوقی گفته تصمیم ارجاع به کارشناس از تصمیمهای مقدماتی است و قاضی بعدی میتواند با بیان دلیل از آن برگردد.
چه کسی: نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضائیه است؛ خواهان، شرکتی است که ابطال فسخ قرارداد و جبران ضرر و زیان را خواسته؛ طرف مقابل در متن معرفی نشده است.
چگونه: ابتدا ارجاع به کارشناس و سپس هیأت کارشناسان صادر شد، اما هیأت پنجنفره در مهلت مقرر نظر نداد. پس از بررسی دوباره، پاسخ مشورتی اعلام کرد قاضی میتواند با ذکر دلیل از ارجاع کارشناسی عدول کند.
چرا مهم است: این نظر برای قاضیها و وکلایی مفید است که درباره امکان ادامه رسیدگی بدون تکمیل کارشناسی پرسش دارند.
قوانینِ مرتبط: نامطمئن؛ در متن ماده یا قانون مشخصی ذکر نشده است.
مفاهیمِ حقوقی: قرار اعدادی، ارجاع به کارشناسی، عدول از تصمیم، نظر کارشناس، رد دعوا، ذکر دلیل
پرسشهایی که این متن پاسخ میدهد
آیا دادگاه میتواند پس از ارجاع پرونده به کارشناسی، از این تصمیم عدول کند و درباره دعوا رأی بدهد؟
بله؛ اگر قاضی رسیدگیکننده به جهات قانونی از تصمیم ارجاع به کارشناسی منصرف شود، میتواند با ذکر دلیل از آن عدول کند.
آیا دادگاه باید حتماً منتظر وصول نظر کارشناسی و پایان مهلت اعتراض بماند؟
متن چنین الزامی مقرر نمیکند؛ قاضی میتواند با ذکر دلیل از ارجاع عدول کند.
کلیدواژهها: ارجاع به کارشناسی، قرار اعدادی، عدول از نظر، دادگاه حقوقی، نظریه کارشناس
متنِ زیر هنوز بهوسیلهٔ کارشناس مرور و تأیید نشده است.
استعلام :
خواهان دعوايي به خواسته اعلام ابطالفسخ قرارداد و مطالبه ضرر و زيانهاي وارده به شركت مطرح كرده، دادرس وقت دادگاه قرار ارجاع امر به كارشناسي و سپس هيأت كارشناسان صادر كرده است؛ با انتقال محل خدمت دادرس، رئيس دادگاه قرار ارجاع به هيأت پنج نفره كارشناسان رسمي صادر كرده است؛ اما هيأت يادشده بهرغم سپري شدن مهلت نظر خود را ارائه نكردهاند؛ رئيس دادگاه پس از مطالعه مجدد پرونده، خواسته خ. ر. و. ندانسته و ارجاع به كارشناس را ضروري ندانسته است. ب. ت. ب. مطالب پيشگفته، آيا قاضي دادگاه ميتواند از ارجاع به كارشناسي عدول كرده و حكم بر بطلان دعوا صادر كند و يا آنكه مكلف است پس از وصول نظريه كارشناسي و سپري شدن مهلت اعتراض به آن، رأي صادر كند؟
نظريه مشورتي اداره كل حقوقي قوه قضاييه :
نظر به اينكه تصميم دادگاه مبني بر جلب نظر كارشناس از جمله قرارهاي اعدادي محسوب ميشود؛ لذا در صورتي كه مقام قضايي رسيدگيكننده (در فرض سؤال دادرس بعدي دادگاه) به جهات قانوني از اين تصميم منصرف شود و نظر بر رد دعوا داشته باشد، با ذكر دليل ميتواند از آن عدول نمايد.
نظریه مشورتی شماره 7/1402/581 مورخ 1402/08/30
موضوع استعلام درباره امکان تغییر نظر قاضی دادگاه در خصوص ارجاع به کارشناسی در پرونده مربوط به ابطال فسخ قرارداد و مطالبه خسارت است. در این پرونده، پس از صدور حکم ارجاع به هیات کارشناسان و عدم ارائه نظر از سوی آنها، رئیس دادگاه تصمیم به عدم ارجاع مجدد به کارشناسی و رد دعوا گرفته است. در پاسخ، نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه بیان میکند که تصمیم دادگاه برای جلب نظر کارشناس به عنوان یکی از قرارهای اعدادی در نظر گرفته میشود و اگر قاضی به دلایل قانونی از این تصمیم منصرف شود، میتواند با ارائه دلایل، از آن عدول کرده و حکم به بطلان دعوا صادر کند.
تاریخ نظریه: 1402/08/30
شماره نظریه: 7/1402/581
شماره پرونده: --- - 127 - 1402 ح
خواهان دعوایی به خواسته اعلام ابطال فسخ قرارداد و مطالبه ضرر و زیانهای وارده به شرکت مطرح کرده، دادرس وقت دادگاه قرار ارجاع امر به کارشناسی و سپس هیات کارشناسان صادر کرده است؛ با انتقال محل خدمت دادرس، رئیس دادگاه قرار ارجاع به هیات پنج نفره کارشناسان رسمی صادر کرده است؛ اما هیات یادشده بهرغم سپری شدن مهلت نظر خود را ارائه نکردهاند؛ رئیس دادگاه پس از مطالعه مجدد پرونده، خواسته خ. ر. و. ندانسته و ارجاع به کارشناس را ضروری ندانسته است.
ب. ت. ب. مطالب پیشگفته، آیا قاضی دادگاه میتواند از ارجاع به کارشناسی عدول کرده و حکم بر بطلان دعوا صادر کند و یا آنکه مکلف است پس از وصول نظریه کارشناسی و سپری شدن مهلت اعتراض به آن، رای صادر کند؟
نظر به اینکه تصمیم دادگاه مبنی بر جلب نظر کارشناس از جمله قرارهای اعدادی محسوب میشود؛ لذا در صورتی که مقام قضایی رسیدگیکننده (در فرض سوال دادرس بعدی دادگاه) به جهات قانونی از این تصمیم منصرف شود و نظر بر رد دعوا داشته باشد، با ذکر دلیل میتواند از آن عدول نماید.