پرسش: آیا شرکتهای خصوصی وابسته به نهادهای انقلابی از معافیت هزینه دادرسی و حق معرفی نماینده حقوقی برخوردارند؟
پاسخ: خیر، اگر این شرکتها دارای شخصیت حقوقی مستقل باشند، مشمول معافیتها و امتیازات قانونی نهادهای انقلابی نمیشوند.
به زبانِ ساده
برخی مؤسسات فکر میکنند چون نام نهادهایی مثل کمیته امداد را در اساسنامه خود آوردهاند، از پرداخت هزینه دادگاه معافند. دادگاه حقوقی قوه قضائیه اعلام کرد که اگر این شرکتها شخصیت مستقل داشته باشند، معافیت شامل حالشان نمیشود و باید هزینه دادرسی را بدهند.
چه کسی: اداره کل حقوقی قوه قضائیه، مؤسسات و شرکتهای خصوصی وابسته به نهادها، کمیته امداد امام خمینی (ره)، بنیاد شهید.
چگونه: با استناد به اصل پرداخت هزینه دادرسی توسط دستگاهها و آرای وحدت رویه دیوان عالی کشور مبنی بر استقلال شخص حقوقی مؤسسات.
چرا مهم است: این نظر مانع سوءاستفاده شرکتهای تجاری از نام نهادهای حمایتی برای فرار از پرداخت هزینه دادرسی میشود.
قوانینِ مرتبط: قانون استفاده بعضی از دستگاهها از نماینده حقوقی در مراجع قضایی و معافیت بنیاد شهید و کمیته امداد مصوب ۱۳۷۴.
متنِ زیر هنوز بهوسیلهٔ کارشناس مرور و تأیید نشده است.
استعلام :
همانگونه كه مستحضريد نهادهاي انقلابي مانند كميته امداد امام خميني (ره) و بنياد شهيد انقلاب اسلامي حسب مقررات آيين دادرسي و قانون استفاده بعضي از دستگاهها از نماينده حقوقي در مراجع قضايي و معافيت بنياد شهيد انقلاب اسلامي و كميته امداد امام خميني (ره) از پرداخت هزينه دادرسي مصوب 1374 با اصلاحات و الحاقات بعدي، از پرداخت هزينه دادرسي معاف هستند و ميتوانند در مراجع قضايي از خدمات نمايندگان حقوقي خود استفاده كنند. ب. ت. ب. توضيحات پيشگفته، آيا مؤسسات و شركتهايي كه توسط اشخاص حقيقي در اداره ثبت شركتها به ثبت رسيدهاند و صرفاً در اساسنامه، خود را وابسته به نهادهاي انقلابي معرفي كردهاند نيز از اين معافيت و تسهيلات بهرهمند هستند؟
نظريه مشورتي اداره كل حقوقي قوه قضاييه :
اصل بر پرداخت هزينههاي دادرسي توسط دستگاههاي اجرايي است و استثناء از شمول اين اصل مستلزم تصريح قانوني است؛ همچنين از آراء وحدت رويه شماره 543 مورخ 11/10/1369 و شماره 6 مورخ 27/2/1361 هيأت عمومي ديوان عالي كشور چنين مستفاد است كه هرگاه مؤسسه يا شركتهاي وابسته به نهادهاي انقلابي از قبيل كميته امداد امام خميني (ره) و بنياد شهيد انقلاب اسلامي داراي شخصيت حقوقي مستقل از اين نهادها باشند، نميتوانند از امتياز معرفي نماينده حقوقي و معافيت از پرداخت هزينه دادرسي موضوع ماده واحده قانون استفاده بعضي از دستگاهها از نماينده حقوقي در مراجع قضايي و معافيت بنياد شهيد انقلاب اسلامي و كميته امداد امام خميني (ره) از پرداخت هزينه دادرسي مصوب 1374 با اصلاحات و الحاقات بعدي، برخوردار شوند.
نظریه مشورتی شماره 7/1402/883 مورخ 1403/02/28
موضوع استعلام مربوط به معافیت از پرداخت هزینههای دادرسی و استفاده از نمایندگان حقوقی برای موسسات و شرکتهایی است که بهعنوان وابسته به نهادهای انقلابی ثبت شدهاند. سوال این است که آیا این موسسات و شرکتها نیز از این معافیتها و تسهیلات برخوردار هستند یا خیر. در پاسخ، نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه توضیح میدهد که بهطور کلی، دستگاههای اجرایی باید هزینههای دادرسی را پرداخت کنند و استثنائات قانونی باید بهطور صریح مشخص شوند. همچنین، بر اساس آراء وحدت رویه شماره 543 مورخ 1369/10/11 و شماره 6 مورخ 1361/02/27 دیوان عالی کشور، موسسات یا شرکتهای وابسته به نهادهای انقلابی که دارای شخصیت حقوقی مستقل هستند، نمیتوانند از امتیاز معرفی نماینده حقوقی و معافیت از پرداخت هزینه دادرسی، که در ماده واحده قانون استفاده بعضی از دستگاهها از نماینده حقوقی در مراجع قضایی و معافیت بنیاد شهیدانقلاب اسلامی و کمیته امداد امام خمینی (ره) از پرداخت هزینه دادرسی مصوب 1374 و اصلاحات بعدی آمده است، بهرهمند شوند.
تاریخ نظریه: 1403/02/28
شماره نظریه: 7/1402/883
شماره پرونده: 1402-127-883ح
ب. ت. ب. توضیحات پیشگفته، آیا موسسات و شرکتهایی که توسط اشخاص حقیقی در اداره ثبت شرکتها به ثبت رسیدهاند و صرفاً در اساسنامه، خود را وابسته به نهادهای انقلابی معرفی کردهاند نیز از این معافیت و تسهیلات بهرهمند هستند؟
اصل بر پرداخت هزینههای دادرسی توسط دستگاههای اجرایی است و استثناء از شمول این اصل مستلزم تصریح قانونی است؛ همچنین از آراء وحدت رویه شماره 543 مورخ 1369/10/11 و شماره 6 مورخ 1361/02/27 هیات عمومی دیوان عالی کشور چنین مستفاد است که هرگاه موسسه یا شرکتهای وابسته به نهادهای انقلابی از قبیل کمیته امداد امام خمینی (ره) و بنیاد شهید انقلاب اسلامی دارای شخصیت حقوقی مستقل از این نهادها باشند، نمیتوانند از امتیاز معرفی نماینده حقوقی و معافیت از پرداخت هزینه دادرسی موضوع ماده واحده قانون استفاده بعضی از دستگاهها از نماینده حقوقی در مراجع قضایی و معافیت بنیاد شهید انقلاب اسلامی و کمیته امداد امام خمینی (ره) از پرداخت هزینه دادرسی مصوب 1374 با اصلاحات و الحاقات بعدی، برخوردار شوند.