نظر مشورتی 7/1402/998 مورخ 1402/11/14 اداره کل حقوقی قوهقضائیه در خصوص اینکه با تأکید بر قانون مصوب 1312 و تصویب مجمع تشخیص مصلحت نظام در 1372، ارث متوفی از مذاهب رسمی (مسیحی، کلی
پرسش: آیا ماده ۸۸۱ مکرر قانون مدنی شامل اقلیتهای دینی میشود؟
پاسخ: ارث اقلیتهای دینی به رسمیت شناخته شده بر اساس قواعد مذهب خودشان تقسیم میشود و ماده ۸۸۱ مکرر شامل آنها نمیشود.
به زبانِ ساده
اگر متوفی مسیحی، کلیمی یا زرتشتی باشد، ارث او طبق قواعد و عادات مسلم مذهب خودش تقسیم میشود. مسلمانبودن یکی از وارثان، دیگر وارثان را از ارث محروم نمیکند و زمان ملاک، هنگام فوت متوفی است.
چه کسی: نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضائیه؛ پرسشکننده در متن مشخص نشده است.
چگونه: اداره کل حقوقی با توجه به قانون سال ۱۳۱۲ و تأکید مجمع تشخیص مصلحت نظام، نسبت آن را با ماده ۸۸۱ مکرر قانون مدنی بررسی کرده است.
چرا مهم است: این نظر برای ورثه و مراجع رسیدگیکننده به تقسیم ترکه متوفیانِ پیرو اقلیتهای دینیِ بهرسمیتشناختهشده کاربرد دارد.
قوانینِ مرتبط: ماده ۸۸۱ مکرر قانون مدنی؛ ماده واحده قانون اجازه رعایت احوال شخصیه ایرانیان غیرشیعه در محاکم مصوب ۱۳۱۲؛ ماده واحده مصوب مجمع تشخیص مصلحت نظام در جلسه ۱۳۷۲/۰۴/۰۳.
مفاهیمِ حقوقی: ارث، احوال شخصیه، اقلیت دینی بهرسمیتشناختهشده، تقسیم ترکه، مذهب متوفی، محرومیت از ارث
پرسشهایی که این متن پاسخ میدهد
آیا ماده ۸۸۱ مکرر قانون مدنی درباره ارث اقلیتهای دینیِ بهرسمیتشناختهشده اعمال میشود؟
طبق نظر مشورتی، ارث متوفی پیرو یکی از این مذاهب بر اساس قواعد و عادات مسلم همان مذهب تقسیم میشود.
آیا مسلمانبودن یکی از ورثه، دیگر ورثه را از ارث محروم میکند؟
خیر.
زمان تعیینکننده مذهب متوفی برای تقسیم ارث چه زمانی است؟
زمان فوت مورث.
کلیدواژهها: ارث، اقلیتهای دینی، قانون مدنی، احوال شخصیه، مذهب
متنِ زیر هنوز بهوسیلهٔ کارشناس مرور و تأیید نشده است.
استعلام :
بررسي شمول ماده 881 مكرر قانون مدني بر اقليتهاي ديني مورد پذيرش در قانون اساسي
نظريه مشورتي اداره كل حقوقي قوه قضاييه :
ب. ت. ب. ماده واحده قانون اجازه رعايت احوال شخصيه ايرانيان غير شيعه در محاكم مصوب مرداد 1312 كه در جلسه مورخ سوم تيرماه 1372 مجمع تشخيص مصلحت نظام هم به موجب ماده واحده، بر لازمالاجراء بودن آن تأكيد شده است و وارد بر ماده 881 مكرر قانون مدني الحاقي 14/8/1370 است، در صورتي كه متوفي، پيرو يكي از مذاهب به رسميت شناخته شده در قانون اساسي جمهوري اسلامي ايران، يعني مسيحي، كليمي و يا زرتشتي باشد، ارث او بر طبق قواعد و عادات مسلمه متداوله در مذهب متوفي تقسيم ميشود و مسلمان بودن يكي از وراث، موجب محروم شدن ديگر ورثه از ارث نميشود و به اين ترتيب عبارت كافر مذكور در ماده 881 مكرر قانون مدني، اختصاص به كفاري دارد كه مذهب آنان به رسميت شناخته نشده است و ملاك، زمان فوتمورث است و نه زمان تقسيم تركه.
نظریه مشورتی شماره 7/1402/998 مورخ 1402/11/14
موضوع این استعلام بررسی اعمال ماده 881 مکرر قانون مدنی بر اقلیتهای دینی است که در قانون اساسیجمهوری اسلامی ایران به رسمیت شناخته شدهاند. در نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه، با استناد به ماده واحده قانون اجازه رعایت احوال شخصیه ایرانیان غیر شیعه مصوب مرداد 1312 و تاکید مجمع تشخیص مصلحت نظام در تاریخ 1372/04/03، تصریح شده است که ارث فرد متوفی که پیرو یکی از مذاهب به رسمیت شناخته شده (مانند مسیحیت، کلیمی و زرتشتی) است، بر اساس قوانین مذهب متوفی تقسیم میشود. مسلمان بودن یکی از وراث نمیتواند باعث محرومیت دیگر ورثه از ارث شود. همچنین، واژه "کافر" در ماده 881 مکرر قانون مدنی به کسانی اطلاق میشود که مذهب آنها به رسمیت شناخته نشده است و معیار تعیین، زمان فوت مورث است، نه زمان تقسیم ترکه.
تاریخ نظریه: 1402/11/14
شماره نظریه: 7/1402/998
شماره پرونده: 1402-10/1-998ح
ب. ت. ب. ماده واحده قانون اجازه رعایت احوال شخصیه ایرانیان غیر شیعه در محاکم مصوب مرداد 1312 که در جلسه مورخ سوم تیرماه 1372 مجمع تشخیص مصلحت نظام هم به موجب ماده واحده، بر لازمالاجراء بودن آن تاکید شده است و وارد بر ماده 881 مکرر قانون مدنی الحاقی 1370/08/14 است، در صورتی که متوفی، پیرو یکی از مذاهب به رسمیت شناخته شده در قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، یعنی مسیحی، کلیمی و یا زرتشتی باشد، ارث او بر طبق قواعد و عادات مسلمه متداوله در مذهب متوفی تقسیم میشود و مسلمان بودن یکی از وراث، موجب محروم شدن دیگر ورثه از ارث نمیشود و به این ترتیب عبارت کافر مذکور در ماده 881 مکرر قانون مدنی، اختصاص به کفاری دارد که مذهب آنان به رسمیت شناخته نشده است و ملاک، زمان فوت مورث است و نه زمان تقسیم ترکه.