نظر مشورتی 7/94/221 مورخ 1394/01/30 اداره کل حقوقی قوه قضائیه در خصوص اعطای نیابت قضایی با اصلاحات و الحاقات بعدی

358 – شماره پرونده 8 -3 /48 -94 سؤال 1- دراعطاي نيابت قضايي در امور حقوقي به كشورهاي خارجي تشريفات اداري چگونه است وجه مواردي بايد رعايت شود؟ 2- چنانچه بين ايران وكشور خارجي موافقت نامه اي تنظيم شده باشد وكشور خارجي بر خلاف موافقت نامه به تكليف مقرر خود عمل نكند، ضمانت اجراي نقض مواد موافقت نامه چيست؟ 3- ارسال نيابت قضايي براي كشورهايي كه با ايشان موافقت نامه همكاري تنظيم نشده است چگونه است؟ 4- در مواردي كه بين ايران و كشور خارجي موافقت نامه همكاري وجود نداشته باشد، نحوه احراز معامله متقابل چگونه است؟ نظريه اداره كل حقوقي قوه قضاييه 1- براي اطلاع از نحوه ارسال درخواست نيابت قضايي بين المللي به دستورالعمل راجع به استرداد مجرمين و معاضدت قضايي بين المللي مصوب 1392/3/12 رياست محترم قوه قضائيه مراجعه فرمائيد. 2- درصورت وجود قرارداد معاضدت بين دو كشور، معمولاً ضمانت اجرايي جهت نقض مواد موافقت نامه پيش بيني نمي گردد. لكن به نظر مي رسد عدم همكاري دو كشور طرف قرارداد جهت اجراي مفاد قرارداد و نقض مواد آن، پيامدي جز ناكارآمدي موافقت نامه موجود بين دو كشور نخواهد داشت. 3- ارسال نيابت قضايي براي كشورهايي كه با آنها موافقت نامه معاضدت قضايي تنظيم نگرديده، در قالب ماده واحده مربوط به تعاون قضايي مصوب 1309 صورت مي گيرد و از نظر تشريفات ارسال به مانند ساير نيابت هاي قضايي بين المللي است. 4-اساساً اعمال معاضدت قضايي بر اساس شرط معامله متقابل بين دو كشور زماني محقق مي گردد كه يكي از دو كشور، همكاري و معاضدت قضايي با كشور طرف مقابل را شروع و اجابت نمايد كه اين همكاري موجب ايجاد زمينه براي معامله متقابل از طرف كشور مقابل در صورت نياز خواهد گرديد. نظریه مشورتی شماره 7/94/221 مورخ 1394/01/30 موضوع استعلام به چگونگی اعطای نیابت قضایی به کشورهای خارجی، ضمانت اجرای نقض موافقت‌نامه‌ها، ارسال نیابت قضایی به کشورهایی که فاقد موافقت‌نامه هستند و نحوه احراز شرط معامله متقابل می‌پردازد. در پاسخ به این استعلام، اداره کل حقوقی قوه قضائیه اعلام کرده است که برای آگاهی از نحوه ارسال درخواست نیابت قضایی، باید به دستورالعمل مربوط به استرداد مجرمین و معاضدت قضایی بین‌المللی مصوب 12 خرداد 1392 مراجعه شود. علاوه بر این، در صورت وجود قرارداد معاضدت، معمولاً ضمانت اجرایی برای نقض مواد موافقت‌نامه پیش‌بینی نمی‌شود و عدم همکاری دو کشور تنها به ناکارآمدی موافقت‌نامه منجر می‌شود. ارسال نیابت قضایی به کشورهایی که فاقد موافقت‌نامه هستند، طبق ماده واحده مربوط به تعاون قضایی مصوب 1309 انجام می‌شود و تشریفات آن مشابه سایر نیابت‌های قضایی بین‌المللی است. در نهایت، اعمال معاضدت قضایی بر اساس شرط معامله متقابل زمانی محقق می‌شود که یکی از کشورها همکاری را آغاز کند و این همکاری زمینه‌ساز معامله متقابل در آینده خواهد بود. تاریخ نظریه: 1394/01/30 شماره نظریه: 7/94/221 شماره پرونده: 49-84/3-8 2- چنانچه بین ایران وکشور خارجی موافقت نامه ای تنظیم شده باشده وکشور خارجی بر خلاف موافقت نامه به تکلیف مقرر خود عمل نکند ضمانت اجرای نقض مواد موافقت نامه چیست؟ 3- ارسال نیابت قضایی برای کشورهای که با ایشان موافقت نامه همکاری تنظیم نشده است چگونه است؟ 4- در مواردی که بین ایران وکشور خارجی موافقت نامه همکاری وجود نداشته باشد نحوه احراز شرط معامله متقابل چگونه است؟ نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه: